[block id=”bo-sung-1″]

Bài viết đềxuất giải pháp đểcác bài thuốc cổtruyền của Việt Nam đạt trình độsáng tạo
được cấp patent theo quy định của pháp luật, đồng thời đểbảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của
Việt Nam đối với các bài thuốc cổtruyền, khi các quốc gia khác đang có xu hướng chiếm đoạt tri
thức truyền thống.
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu này, bài viết giải quyết các nhiệm vụ:
– Phân tích các quy định của pháp luật quốc tế, pháp luật Việt Nam và pháp luật một sốquốc gia
khác, nhằm tìm ra những khác biệt, bất cập trong việc đánh giá trình độsáng tạo của bài thuốc cổ
truyền;
– Phân tích một sốtrường hợp thực tiễn tại nước ngoài và tại Việt Nam khi đánh giá trình độsáng
tạo của bài thuốc cổtruyền, phân tích nguyên nhân dưới góc độpháp lý dẫn đến việc một số đơn
đăng ký sáng chế đối với bài thuốc cổtruyền của Việt Nam bịtừchối bảo hộ;
– Đềxuất các giải pháp khắc phục để đạt mục tiêu nghiên cứu.

ban ve trinh do sang tao trong viec bao ho sang che
pdf11 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 3558 | Lượt tải: 0download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Bàn về trình độ sáng tạo trong việc bảo hộ sáng chế đối với các bài thuốc cổ truyền của Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 62-72
62
Bàn về trình độ sáng tạo trong việc bảo hộ sáng chế
đối với các bài thuốc cổ truyền của Việt Nam
Trần Văn Hải*
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội,
336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 10 tháng 12 năm 2013
Chỉnh sửa ngày 15 tháng 2 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 17 tháng 3 năm 2014
Tóm tắt: Bài viết đề xuất giải pháp để các bài thuốc cổ truyền của Việt Nam đạt trình độ sáng tạo
được cấp patent theo quy định của pháp luật, đồng thời để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
Việt Nam đối với các bài thuốc cổ truyền, khi các quốc gia khác đang có xu hướng chiếm đoạt tri
thức truyền thống.
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu này, bài viết giải quyết các nhiệm vụ:
– Phân tích các quy định của pháp luật quốc tế, pháp luật Việt Nam và pháp luật một số quốc gia
khác, nhằm tìm ra những khác biệt, bất cập trong việc đánh giá trình độ sáng tạo của bài thuốc cổ
truyền;
– Phân tích một số trường hợp thực tiễn tại nước ngoài và tại Việt Nam khi đánh giá trình độ sáng
tạo của bài thuốc cổ truyền, phân tích nguyên nhân dưới góc độ pháp lý dẫn đến việc một số đơn
đăng ký sáng chế đối với bài thuốc cổ truyền của Việt Nam bị từ chối bảo hộ;
– Đề xuất các giải pháp khắc phục để đạt mục tiêu nghiên cứu.
Từ khóa: Trình độ sáng tạo, bảo hộ sáng chế, bài thuốc cổ truyền.
1. Dẫn nhập*
Trong một nghiên cứu đăng trên Chuyên
san Luật học của Tạp chí Khoa học Đại học
Quốc gia Hà Nội [1] tác giả đã bàn về tính mới
trong việc bảo hộ sáng chế đối với các bài
thuốc cổ truyền của Việt Nam, trong bài viết
này tác giả xin bàn đến trình độ sáng tạo – một
trong 3 điều kiện để bài thuốc cổ truyền được
cấp bằng độc quyền sáng chế.
_______
*
ĐT: 84-903211972
E-mail: tranhailinhvn@yahoo.com
Trước hết, để cho gọn tác giả xin quy ước
về các thuật ngữ được sử dụng trong bài viết
này, bao gồm:
– Y học cổ truyền (Traditional Medicine):
theo cách phân loại của Tổ chức Sở hữu trí tuệ
(SHTT) Thế giới – WIPO thì y học cổ truyền là
một bộ phận của tri thức truyền thống
(Traditional Knowledge) [2].
– Bài thuốc cổ truyền: trong bài viết của
Jerry I. và H. Hsiao thuộc Viện Nghiên cứu
SHTT Queen Mary thuộc Đại học London
T.V.Hải / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học,Tập 30, Số 1 (2014) 62-72 63
(Queen Mary Intellectual Property Research
Institute, University of London) đã phân loại
các bài thuốc thảo dược (Herbal Medicine) là
một trong những bộ phận thuộc y học cổ
truyền [3]. Do đó, giới hạn nghiên cứu thuộc
lĩnh vực y học cổ truyền trong bài viết này bao
gồm các (gọi tắt là bài thuốc cổ truyền).
– Patent chỉ dùng với hàm nghĩa duy nhất
là bằng độc bài thuốc cổ truyền có nguồn gốc
thảo dược quyền sáng chế.
Như đã biết, theo quy định của pháp luật,
bài thuốc cổ truyền không thể được cấp patent
nếu nó bị coi là không đạt trình độ sáng tạo,
tuy nhiên thuật ngữ “trình độ sáng tạo” lại
được pháp luật mỗi quốc gia quy định theo
cách riêng của mình, miễn là quy định này
không mâu thuẫn với quy định quốc tế. Nhưng
“cái biên” của quy định quốc tế về trình độ
sáng tạo lại quá rộng, dẫn đến bài thuốc cổ
truyền có thể không đạt trình độ sáng tạo theo
quy định của pháp luật quốc gia này, nhưng lại
được cấp patent tại quốc gia khác vì pháp luật
của quốc gia đó coi nó đạt trình độ sáng tạo.
Xét về khía cạnh kinh tế của quyền SHTT
thì việc cấp hay không cấp patent cho bài
thuốc cổ truyền, thực chất là cuộc chiến pháp
lý giữa một bên là các quốc gia phát triển với
xu hướng độc quyền hóa các bài thuốc cổ
truyền bằng cách cấp patent cho chúng, bên
còn lại là các quốc gia đang phát triển – nơi
lưu giữ nhiều bài thuốc cổ truyền với việc
chống lại xu hướng trên.
Trên thực tế, nếu một quốc gia phát triển
cấp patent cho một bài thuốc cổ truyền, thì
hành vi của một quốc gia đang phát triển sẽ bị
coi là bất hợp pháp nếu họ xuất khẩu bài thuốc
cổ truyền đó (của họ, được họ lưu giữ lâu đời)
vào thị trường quốc gia cấp patent. Vì lẽ đó,
thiệt hại về kinh tế cho các quốc gia đang phát
triển là rất lớn. Xin dẫn chứng bằng trường
hợp bài thuốc cổ truyền từ cây neem
(Azadirachta indica) của Ấn Độ.
Vào năm 1928, sau 30 năm nghiên cứu có
hệ thống về cây neem, các nhà khoa học Ấn
Độ đã có những văn bản báo cáo được lưu
trong các ấn phẩm, hội thảo quốc gia và quốc
tế về tác dụng dược lý đa dạng của cây neem,
họ đã xác định được hơn 140 hợp chất dược
liệu chiết xuất từ cây neem, trong đó có các
chất kháng viêm, chống loét, kháng nấm,
kháng khuẩn, kháng virus, chất chống oxy hóa
và đặc biệt là có hoạt chất chống ung thư[4].
Nhưng theo thống kê của các nhà nghiên
cứu Ompal Singh, Zakia Khanam, Jamal
Ahmad (2011) tổng cộng đã có 171 patent
được các nước phát triển cấp cho các bài thuốc
cổ truyền có nguồn gốc từ cây neem, trong đó
Hoa Kỳ cấp 54 patent, Nhật Bản cấp 59 patent,
Đức cấp 05 patent, Văn phòng sáng chế châu
Âu (European Patent Office – EPO) cấp 05
patent, Anh cấp 02 patent, các nước tham gia
Hiệp ước hợp tác về sáng chế
(Patent Cooperation Treaty – PCT) bao gồm Áo,
Bỉ, Đan Mạch, Ireland, Pháp, Hy Lạp cấp 10
patent [5].
Như vậy, khi dược lý của cây neem được lưu
trong các văn bản thì đương nhiên các công bố
về dược lý của cây neem xuất hiện sau đó bị
coi là mất tính mới, (nếu không có sự kết hợp
giữa các hợp chất với các thành phần đã biết
để tạo nên một hợp chất mới). Nhưng tại sao
các giải pháp kỹ thuật này lại vẫn được cấp
patent? Chỉ có thể trả lời được câu hỏi này với
T.V. Hải / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 62-72
64
giả thuyết rằng các giải pháp này đã đạt đến
trình độ sáng tạo (vì vậy lại có tính mới) mà
các văn bản xuất hiện trước đó chưa ghi nhận
theo quy định của pháp luật quốc gia – nơi cấp
patent. Ví dụ, Công ty dược phẩm toàn cầu
Lilly & Company của Hoa Kỳ đã chiết xuất từ
cây dừa cạn hồng ở Madagascar để thu chất
vinblastine và chất vincristin độc lập với nhau,
tổ hợp của các chất độc lập này lại có tác dụng
ức chế phân bào và được sử dụng trong hóa trị
liệu ung thư, dùng điều trị bệnh bạch cầu ở trẻ
em, bệnh Hodgkin (một loại ung thư hệ bạch
huyết), Công ty đã thu lợi nhuận khổng lồ đến
khó tin từ bài thuốc này khoảng 20 tỷ USD
mỗi năm [6].
Nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề vừa
nêu, bài viết này đặt mục tiêu nghiên cứu
nhằm đề xuất giải pháp để các bài thuốc cổ
truyền của Việt Nam đạt trình độ sáng tạo
được cấp patent theo quy định của pháp luật,
đồng thời để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
của Việt Nam đối với các bài thuốc cổ truyền,
khi các quốc gia khác đang có xu hướng chiếm
đoạt tri thức truyền thống.
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu này, bài
viết có các nhiệm vụ:
– Phân tích các quy định của pháp luật quốc
tế, pháp luật Việt Nam và pháp luật một số quốc
gia khác, nhằm tìm ra những khác biệt, bất cập
trong việc đánh giá trình độ sáng tạo của bài
thuốc cổ truyền;
– Phân tích một số trường hợp thực tiễn tại
nước ngoài và tại Việt Nam khi đánh giá trình
độ sáng tạo của bài thuốc cổ truyền, phân tích
nguyên nhân có nguồn gốc pháp lý dẫn đến việc
một số đơn đăng ký sáng chế đối với bài thuốc
cổ truyền của Việt Nam bị từ chối bảo hộ;
– Đề xuất các giải pháp khắc phục để đạt
mục tiêu nghiên cứu.
2. Pháp luật sở hữu trí tuệ có liên quan đến
bài thuốc cổ truyền
2.1. Pháp luật quốc tế
Công ước Paris về bảo hộ sở hữu công
nghiệp không quy định về sáng chế đối với tri
thức truyền thống.
Hiệp ước hợp tác về sáng chế 1970
(Patent Cooperation Treaty – PCT) cũng
không quy định cụ thể về sáng chế đối với tri
thức truyền thống, nhưng trong Công báo
PCT về hướng dẫn tìm kiếm quốc tế có quy
định chỉ xem xét tri thức truyền thống khi nó
được mô tả bằng văn bản [7].
Điều 27 Hiệp định về các khía cạnh liên
quan đến thương mại của quyền SHTT (TRIPS)
quy định: patent phải được cấp cho bất kỳ một
sáng chế nào, dù là sản phẩm hay là quy trình
thuộc mọi lĩnh vực công nghệ, với điều kiện sáng
chế đó phải mới, có trình độ sáng tạo và có khả
năng áp dụng công nghiệp. Thuật ngữ “trình độ
sáng tạo” được Hiệp định TRIPS giải thích là
mỗi quốc gia thành viên coi là đồng nghĩa với
các thuật ngữ “không hiển nhiên” và “hữu ích”.
Bởi vậy, có thể nói rằng pháp luật quốc tế về
SHTT đã giải thích trình độ sáng tạo với “cái
biên” quá rộng như vừa nêu, việc vận dụng nó
thế nào thuộc về pháp luật quốc gia.
2.2. Pháp luật Hoa Kỳ
Năm 1930 Hoa Kỳ ban hành đạo luật sáng
chế thực vật (Plant Patent Act), tuy nhiên theo
Điều 163 của đạo luật này chỉ cấp patent cho các
loài thực vật sinh sản vô tính, đạo luật này không
thấy quy định về việc có cấp hay không cấp
patent trong trường hợp phát hiện ra một loài
thực vật có mang hoạt chất chữa bệnh. Vào năm
1939, Tòa án tối cao Hoa Kỳ đã xem xét việc cấp
patent cho Dennis về hoạt chất được chiết xuất từ
T.V.Hải / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học,Tập 30, Số 1 (2014) 62-72 65
rễ của một loài cây được tìm thấy ở Nam Mỹ,
trong vụ này Tòa đã phán quyết theo nguyên tắc
không thể cấp patent cho một phát hiện [8]. Như
vậy, nếu chỉ phát hiện ra cây thuốc đã tồn tại sẵn
trong tự nhiên mà không phát triển nó, thì bị coi
là không thỏa mãn điều kiện trình độ sáng tạo, do
đó không thể cấp patent trong trường hợp này.
Năm 1970 Hoa Kỳ ban hành đạo luật bảo hộ
giống cây trồng (Plant Variety Protection Act),
đạo luật này cho phép cấp patent cho thực vật khi
nó đạt đủ các điều kiện được cấp patent.
Như vậy, theo pháp luật Hoa Kỳ, có thể
cấp patent cho bài thuốc có nguồn gốc từ thảo
dược khi nó đạt đủ các điều kiện, trong đó đặc
biệt nhấn mạnh đến trình độ sáng tạo. Mỗi
hoạt chất được chiết xuất độc lập từ một loại
thảo dược thì được coi là phát hiện, nhưng tổ
hợp của nhiều hoạt chất có tác dụng dược lý
khác với tác dụng dược lý ban đầu của từng
hoạt chất thì có thể được coi là đạt trình độ
sáng tạo và có thể được cấp patent.
2.3. Pháp luật châu Âu
Khác với pháp luật Hoa Kỳ, Công ước
sáng chế châu Âu 1973 (European Patent
Convention – EPC) không quy định việc cấp
patent cho giống thực vật, nhưng công ước
này vẫn quy định việc có thể cấp patent cho
các quá trình vi sinh vật hoặc các sản phẩm
của chúng [9].
Nhưng điều A4(2) tại Chỉ thị công nghệ
sinh học của Cộng đồng châu Âu 1998
(Biotechnology Directive 98/44/EC) lại quy
định có thể cấp patent cho giải pháp kỹ thuật,
nếu giải pháp này của sáng chế không giới hạn
trong một giống thực vật cụ thể [10].
Như vậy, về mặt hình thức thì pháp luật
châu Âu khác biệt với pháp luật Hoa Kỳ,
nhưng về bản chất lại có phần tương đồng ở
chỗ có thể cấp patent cho sáng chế được tổ
hợp từ nhiều hoạt chất, mà mỗi hoạt chất này
được chiết xuất từ một giống thực vật cụ thể.
Quy định này không trái với lý thuyết về
sáng chế (không cấp patent cho phát hiện, vì
nó không có tính mới), nhưng tổ hợp của
những phát hiện nếu mang tính chất khác biệt
so với tính chất của từng phát hiện thì lại
được coi là đạt trình độ sáng tạo, do đó có thể
cấp patent cho nó.
2.4. Pháp luật Ấn Độ
Bài viết chọn pháp luật Ấn Độ (đại diện
cho các quốc gia đang phát triển) để so sánh
với pháp luật Hoa Kỳ và châu Âu (đại diện
cho các quốc gia phát triển), vì Ấn Độ là
quốc gia hiện đang sở hữu khối lượng tri
thức truyền thống khổng lồ, hơn nữa họ đã
xây dựng thành công Thư viện số về tri thức
truyền thống (Traditional Knowledge Digital
Library) với 34 triệu trang thông tin định
dạng trên 2.260.000 công thức các bài thuốc
cổ truyền [11].
Đạo luật 1970 về sáng chế của Ấn Độ (The
Patents Act 1970) quy định patent được cấp
trên nguyên tắc đăng ký trước, không cấp
patent cho các sản phẩm nông nghiệp và giống
thực vật, không cấp patent cho tri thức truyền
thống, nếu nó đã được đăng trên thư viện số về
tri thức truyền thống. Đạo luật về đa dạng sinh
học 2002 (The Biological Diversity Act, 2002)
quy định không cấp patent cho sáng chế liên
quan đến nguồn gen và vật liệu di truyền, nếu
chúng chỉ được phát hiện mà không được phát
triển đến một trình độ sáng tạo nhất định.
T.V. Hải / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 62-72
66
Sự khác biệt giữa pháp luật về sáng chế của Ấn Độ và của Hoa Kỳ được thể hiện như sau [12]
Pháp luật về sáng chế của Ấn Độ Pháp luật về sáng chế của Hoa Kỳ
Thời hạn
bảo hộ
– 7 năm đối với sáng chế dược phẩm
– 14 năm đối với các sáng chế khác
20 năm đối với tất cả mọi sáng chế
Sản phẩm
nông nghiệp
Quy định không cấp patent cho các sản phẩm
nông nghiệp
Không quy định, nhưng cũng không cấm
cấp patent cho các sản phẩm nông nghiệp
Thực vật Không cấp patent cho thực vật Cấp patent cho thực vật
Nguyên tắc
cấp patent
Patent được cấp theo nguyên tắc đăng ký
trước (first to file)
Patent được cấp theo nguyên tắc sáng tạo
trước (first to invent)
2.5. Pháp luật Việt Nam
Điều 58 Luật SHTT quy định điều kiện để
một sáng chế được cấp patent là: có tính mới;
có trình độ sáng tạo; có khả năng áp dụng công
nghiệp. Đồng thời, điều 61 cũng quy định sáng
chế được coi là có trình độ sáng tạo nếu nó
không thể được tạo ra một cách dễ dàng đối
với người có hiểu biết trung bình về lĩnh vực
kỹ thuật tương ứng. Các quy định này là phù
hợp với điều 27 Hiệp định TRIPS.
Điều 25.6.c Thông tư số 01/2007/TT-
BKHCN (sau đây gọi tắt là Thông tư 01/2007)
của Bộ Khoa học và Công nghệ có quy định cụ
thể hơn về trình độ sáng tạo, trong đó nhấn
mạnh giải pháp kỹ thuật bị coi là không đạt
trình độ sáng tạo, nếu:
– Tập hợp các dấu hiệu cơ bản khác biệt
mang tính hiển nhiên;
– Giải pháp kỹ thuật là sự kết hợp đơn giản
của các giải pháp kỹ thuật đã biết với chức
năng, mục đích và hiệu quả cũng là sự kết hợp
đơn giản chức năng, mục đích và hiệu quả của
từng giải pháp kỹ thuật đã biết.
Tóm lại, sự tương đồng và khác biệt của
pháp luật các quốc gia về sáng chế cho thấy có
các điểm chính sau đây:
Tương đồng:
– Việt Nam đã quy định tại khoản 5 điều 59
Luật SHTT không cấp patent cho giống thực vật.
Quy định của Việt Nam tương đồng với quy định
của Ấn Độ.
– Khoản 6 điều 59 Luật SHTT quy định
tương đồng với Công ước sáng chế châu Âu
1973 có thể cấp patent cho các quá trình vi sinh.
Khác biệt: quy định của Hoa Kỳ cấp patent
theo nguyên tắc sáng tạo trước (first to invent)
là khác biệt với quy định của Ấn Độ, Việt Nam
và một số quốc gia khác. Nguyên tắc này có
lợi cho Hoa Kỳ, bởi vì sự tồn tại độc lập của
từng hoạt chất thảo dược (mà các nước đang
phát triển sở hữu) được coi là không mới,
không đạt trình độ sáng tạo, nhưng sự tổ hợp
của nhiều hoạt chất thảo dược lại được coi là
đạt trình độ sáng tạo (an inventive nature), nếu
giải pháp kỹ thuật mà nó giải quyết không phải
là sự kết hợp đơn giản của các giải pháp kỹ
thuật đã biết. Từ đó, không quá khó để nhận
thấy các phòng thí nghiệm công nghệ dược
phẩm tiên tiến của các nước phát triển cho
phép họ dễ dàng thực hiện việc tổ hợp này,
nhưng ngược lại trình độ công nghệ dược
phẩm lạc hậu của các nước đang phát triển lại
khó thực hiện các thí nghiệm tương tự. Dẫn
đến về mặt kinh tế là có lợi cho các nước phát
triển và bất lợi cho các nước đang phát triển.
3. Nghiên cứu trường hợp thực tiễn
3.1. Trường hợp sáng chế có liên quan đến củ
nghệ tại nước ngoài
Bài viết lấy trường hợp sáng chế về củ nghệ
(gọi tắt là sáng chế nghệ), sáng chế này có liên
quan đến Ấn Độ và Hoa Kỳ để nghiên cứu.
T.V.Hải / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học,Tập 30, Số 1 (2014) 62-72 67
Như đã biết, gần như tất cả các gian bếp của
người Ấn Độ đều xuất hiện củ nghệ, tác dụng
chữa bệnh đa dạng của nghệ đã được người Ấn
Độ biết đến 5 ngàn năm nay, nhưng ngày
28.3.1995 Cơ quan sáng chế và nhãn hiệu Hoa
Kỳ (US Patent and Trademark Office –
USPTO) đã cấp sáng chế nghệ mang ký hiệu
US 5.401.504 cho hai đồng tác giả sáng chế là
công dân Hoa Kỳ gốc Ấn Độ, trong đó Harihar
Cohly là nhà nghiên cứu miễn dịch
(immunologist) và Suman K. Das là bác sĩ
phẫu thuật (surgeon).
Các nhà khoa học Ấn Độ đã phản ứng
quyết liệt trước quyết định của USPTO. Trước
hết cần thấy rằng những thông tin về tác dụng
dược lý của nghệ đã được Ấn Độ lưu giữ tại
Thư viện số về tri thức truyền thống
(Traditional Knowledge Digital Library), như
vậy giải pháp kỹ thuật này là không mới, vấn
đề còn lại cần phải nghiên cứu để trả lời câu
hỏi giải pháp kỹ thuật mà patent US 5.401.504
đề cập có đạt trình độ sáng tạo hay không?
Khi tra cứu trong cơ sở dữ liệu của USPTO
[13], chúng tôi đã thu được những thông tin
chính về sáng chế này như sau:
S
Số hiệu patent US5401504 A
Số hiệu đơn patent 08/174.363
Ngày cấp patent 28.3.1995
Ngày nộp đơn 28.12.1993
Ngày ưu tiên 28.12.1993
Tác giả sáng chế Harihar Cohly, Suman K. Das
Chủ sở hữu patent University of Mississippi Medical Center
– Bản chất của sáng chế: sáng chế đề cập
đến việc sử dụng nghệ để tăng cường quá trình
chữa lành vết thương mãn tính và cấp tính
[14].
– Dữ kiện đã biết: phản ứng của cơ thể đối
với thuốc (pharmacokinetics) liên quan đến
đặc tính sinh học của củ nghệ;
– Trình độ sáng tạo của sáng chế:
+ Thực nghiệm cho thấy quá trình lành vết
thương trên da có liên quan đến các tế bào nội
mô, những tế bào này không phân chia dễ dàng
nhưng lại phát triển nhanh chóng nếu có tác
động của dược lý.
+ Thực nghiệm cho thấy nghệ là một loại
dược lý có tác dụng đẩy nhanh quá trình phân
bào nguyên nhiễm của các tế bào nội mô.
Như vậy, USPTO đã cho rằng sáng chế đã
đạt trình độ sáng tạo và đã cấp patent cho nó.
Nhưng thực chất, giải pháp mà sáng chế nghệ
đề cập không chỉ ra được đặc tính khác biệt
của nghệ so với những đặc tính đã biết của
nghệ. Việc chỉ ra quá trình lành vết thương
trên da có liên quan đến các tế bào nội mô và
nghệ có tác dụng làm các tế bào nội mô phát
triển không thể coi là đạt trình độ sáng tạo, mà
đây chỉ là các thí nghiệm chứng minh tác dụng
của nghệ, người Ấn Độ đã biết các tác dụng
này của nghệ, tuy nhiên trình độ y học của họ
chưa thể chỉ ra mối quan hệ giữa nghệ và tế
bào nội mô. Như vậy, trình độ sáng tạo (nếu
có) trong trường hợp này thuộc về lĩnh vực y
học (ví dụ miễn dịch học hoặc ngoại khoa) chứ
không thuộc lĩnh vực dược học, mà sáng chế
nghệ thì lại thuộc lĩnh vực dược học. Cần lưu ý
thêm, theo quy định của pháp luật thì không
thể cấp patent đối với phương pháp chữa bệnh
cho người.
Hội đồng Nghiên cứu Khoa học và Công
nghiệp (Council for Scientific and Industrial
Research – CSIR) New Delhi đã đại diện cho
Chính phủ Ấn Độ phản đối quyết định của
T.V. Hải / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 62-72
68
USPTO. CSIR đã dẫn các văn bản được lưu
giữ và chứng minh patent US5401504A không
mới và không đạt trình độ sáng tạo. Trong vụ
này CSIR phải chi khoảng 12.000 USD cho
dịch vụ pháp lý. Ngày 13.8.1997 USPTO đã ra
quyết định hủy patent US5401504A.
3.2. Trường hợp bị từ chối cấp patent tại Việt
Nam
Để có tư liệu viết bài này, tác giả đã nghiên
cứu 3 sáng chế từ nguồn Công báo sở hữu
công nghiệp số 242 tập A (phát hành tháng
5.2008) và số 267 tập A (phát hành tháng
6.2010). Tài liệu do công báo đăng tải không
thuộc diện giữ bí mật.
3.2.1. Sáng chế thuốc đông y chữa đau thắt
động mạch vành
Giải pháp yêu cầu bảo hộ đề cập đến thuốc
đông y chữa đau thắt động mạch vành chứa
các thành phần đan sâm, tam thất, huyết kiệt,
băng phiến tổng hợp (boméon) và polyetylen
glycol.
Đã biết:
– Bài thuốc “Gia vị ích tâm thang” đăng
trong sách Thiên gia diệu phương do Viện
Thông tin thư viện Y học Trung ương phát
hành năm 1989 chứa các thành phần đan sâm,
tam thất, huyết kiệt, đẳng sâm, hoàng kỳ, cát
căn
– Huyết kiệt được biết có tác dụng tán ứ,
sinh tân, hoạt huyết, là

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Bàn về trình độ sáng tạo trong việc bảo hộ sáng chế đối với các bài thuốc cổ truyền của Việt Nam

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *