[block id=”bo-sung-1″]

Tóm lược
Ở các nước Châu Á, cùng với sự phát triển kinh tế, việc thực hiện các biện pháp kiểm soát ô
nhiễm môi trường chẳng hạn như ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường nước trở thành một vấn
đề cấp bách, đồng thời cũng phải thực hiện các biện pháp mang tính tự giác để hạn chế tải lượng khí
nhà kính – một vấn đề mang quy mô toàn cầu. Trước bối cảnh này, với đối tượng chủ yếu là các
nước đang phát triển ở Châu Á, Nhật Bản đã thúc đẩy thực hiện phương thức cùng có lợi (cobenefit
approach) như là một công cụ chính sách chủ yếu để kiểm soát ô nhiễm môi trường, đồng thời thực
hiện một cách có hiệu quả các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính.
Trong khuôn khổ hoạt động này, như là một phần của chương trình thực hiện phương thức cùng
có lợi nêu trên, Nhật Bản đã triển khai phương thức trọn gói gồm “hệ thống chế độ pháp luật bảo vệ
môi trường”, “đào tạo nguồn nhân lực” và “công nghệ quan trắc và kiểm soát môi trường” phù hợp
với tình hình thực tế của Việt Nam nhằm mang lại hiệu quả cải thiện môi trường và hiệu quả giảm
phát thải khí nhà kính, góp phần tăng cường chính sách môi trường ở các nước Châu Á.

bao_cao_nghiep_vu_uy_thac_hoat_dong_hop_tac_song_phuong

 

pdf428 trang | Chia sẻ: thanhlinh222 | Ngày: 08/03/2018 | Lượt xem: 463 | Lượt tải: 0download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Báo cáo Nghiệp vụ ủy thác hoạt động hợp tác song phương với Việt Nam về chuyển giao quốc tế công nghệ bảo vệ môi trường kiểu cùng có lợi năm 2016, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Hoạt động ủy thác của Bộ Môi trường Nhật Bản
BÁO CÁO
NGHIỆP VỤ ỦY THÁC HOẠT ĐỘNG HỢP TÁC
SONG PHƯƠNG VỚI VIỆT NAM VỀ CHUYỂN
GIAO QUỐC TẾ CÔNG NGHỆ BẢO VỆ MÔI
TRƯỜNG KIỂU CÙNG CÓ LỢI NĂM 2016
Tháng 3 năm 2017
Hiệp hội Quản lý Môi trường Công nghiệp Nhật Bản
Tóm lược
Ở các nước Châu Á, cùng với sự phát triển kinh tế, việc thực hiện các biện pháp kiểm soát ô
nhiễm môi trường chẳng hạn như ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường nước trở thành một vấn
đề cấp bách, đồng thời cũng phải thực hiện các biện pháp mang tính tự giác để hạn chế tải lượng khí
nhà kính – một vấn đề mang quy mô toàn cầu. Trước bối cảnh này, với đối tượng chủ yếu là các
nước đang phát triển ở Châu Á, Nhật Bản đã thúc đẩy thực hiện phương thức cùng có lợi (cobenefit
approach) như là một công cụ chính sách chủ yếu để kiểm soát ô nhiễm môi trường, đồng thời thực
hiện một cách có hiệu quả các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính.
Trong khuôn khổ hoạt động này, như là một phần của chương trình thực hiện phương thức cùng
có lợi nêu trên, Nhật Bản đã triển khai phương thức trọn gói gồm “hệ thống chế độ pháp luật bảo vệ
môi trường”, “đào tạo nguồn nhân lực” và “công nghệ quan trắc và kiểm soát môi trường” phù hợp
với tình hình thực tế của Việt Nam nhằm mang lại hiệu quả cải thiện môi trường và hiệu quả giảm
phát thải khí nhà kính, góp phần tăng cường chính sách môi trường ở các nước Châu Á.
Hoạt động chủ yếu năm nay của dự án là quyết định chọn nhà máy nhiệt điện than làm nhà máy
thí điểm để triển khai cải thiện môi trường và đã đánh giá định lượng hiệu quả cải thiện môi trường
để kiểm chứng hiệu quả của biện pháp theo phương thức trọn gói được triển khai thực hiện ở cơ sở
hoạt động có phát thải khí thải công nghiệp ở Việt Nam. Ngoài ra, dự án cũng đã cùng với chuyên
gia Việt Nam biên soạn sổ tay hướng dẫn dành cho các cơ sở hoạt động có phát thải khí thải công
nghiệp, đồng thời đã hỗ trợ chính sách pháp luật về kiểm soát môi trường không khí ở Việt Nam.
Summary
In Asian countries, measures to cope with environmental pollution, such as
water pollution and air pollution, are urgent issues with its economic growth. At the
same time, greenhouse gas is a global issue,which is required to take voluntary
measures Based on these circumstances, Japan has promoted Co-benefits approach,
which effectively measures environmental pollution control and greenhouse gas
reduction at the same time. This is an important policy tool for Asian countries.
As a part of the above Co-benefit Approach, this project implements packaged
measurement tools such as ‘legal system for environmental protection’, ‘human
resources development and ‘technologies on environmental control and monitoring
systems’ in line with the actual circumstances of Vietnam.
It aims to simultaneously achieve environmental pollution control and greenhouse gas
emissions reduction, which is a measure against climate change. This Co-benefit
approach will contribute to strengthening environmental policies in Asian countries.
As the main target of this fiscal year, we selected a “coal-fired power plant” as a
model plant, which is to demonstrate improvement effectivenss, on such as boiler
efficiency improvement and operation improvement of environmental facilities. Also, in
order to verify the effect of packaged countermeasures in the model plant, we
implemented environmental improvement guidance and carried out quantitative
evaluation of the effect.
In addition, in collaboration with Vietnamese experts, we created a manual
forto develop human resources of Vietnam companies, on skills of emission management,
inventory reporting and measures to reduce emissions, etc. Also, we conducted support
on the Circular for ” Inventory Registration of Industrial Emission Sources ” which is
promoted by the Ministry of Natural Resources and Environment of Vietnam.
The demonstration results are listed below, if the measures which Japanese
experts proposed are implemented.
­ the plant efficiency improvement of this model planet is estimated as1.4% and coal
consumption is expected to be reduced by 14,000 tons annually,
­ Annual fuel cost reduction is estimated as 100 million yen (900,000 dollars)
the reduction of carbon dioxide amount is estimated as30,000 tons
MỤC LỤC
1. LỜI NÓI ĐẦU …………………………………………………………………………………………………….. 1
1.1. Mục đích của dự án …………………………………………………………………………………………. 1
1.2. Khái quát về dự án …………………………………………………………………………………………… 1
2. Lựa chọn nhà máy thí điểm và rà soát cơ chế đào tạo nguồn nhân lực ……………………………… 3
2.1. Lựa chọn nhà máy thí điểm (mô hình) ………………………………………………………………….. 3
2.1.1. Nội dung điều tra ………………………………………………………………………………………. 3
2.1.2. Điều tra lựa chọn nhà máy thí điểm ………………………………………………………………… 3
2.2. Cải thiện môi trường và đào tạo nguồn nhân lực ở nhà máy thí điểm …………………………….. 6
2.2.1. Khái quát …………………………………………………………………………………………………. 6
2.2.2. Hướng dẫn cải thiện môi trường và đào tạo nguồn nhân lực ở nhà máy thí điểm ………… 8
2.2.3. Đánh giá hiệu quả giảm phát thải CO2 …………………………………………………………… 11
2.2.4. Hướng dẫn về đăng ký kiểm kê khí thải …………………………………………………………. 12
2.2.5. Xây dựng sổ tay hướng dẫn để đào tạo nguồn nhân lực môi trường ………………………. 14
3. Hỗ trợ rà soát kiểm soát ô nhiễm không khí ……………………………………………………………. 16
3.1. Kiểm soát ô nhiễm không khí ở Việt Nam ……………………………………………………………. 16
3.1.1. Khái quát về chế độ pháp luật môi trường không khí …………………………………………. 16
3.1.2. Hỗ trợ kiểm soát ô nhiễm không khí ……………………………………………………………… 16
3.2. Họp nhóm chuyên gia Nhật Bản ………………………………………………………………………… 17
3.2.1. Khái quát ……………………………………………………………………………………………….. 17
3.3. Họp nhóm chuyên gia Nhật Bản – Việt Nam ………………………………………………………… 19
3.3.1. Khái quát ……………………………………………………………………………………………….. 19
3.3.2. Họp nhóm chuyên gia Nhật – Việt lần 1 …………………………………………………………. 21
3.3.3. Họp nhóm chuyên gia Nhật – Việt lần 2 …………………………………………………………. 25
3.3.4. Họp nhóm chuyên gia Nhật – Việt lần 3 …………………………………………………………. 26
4. Tổ chức họp nhóm nghiên cứu chính sách chung và hội thảo ………………………………………. 28
4.1. Khái quát về nghiên cứu chính sách chung …………………………………………………………… 28
4.1.1. Nghiên cứu chính sách của phía Việt Nam ……………………………………………………… 28
4.1.2. Nghiên cứu chính sách của phía Nhật Bản ……………………………………………………… 28
4.2. Họp nhóm nghiên cứu chung ……………………………………………………………………………. 28
4.2.1. Khái quát về họp nhóm nghiên cứu chung ………………………………………………………. 28
4.2.2. Họp trù bị (tháng 5) ………………………………………………………………………………….. 30
4.2.3. Họp trù bị (tháng 7) ………………………………………………………………………………….. 31
4.2.4. Họp lần 1 ………………………………………………………………………………………………. 34
4.2.5. Họp lần 2 ………………………………………………………………………………………………. 35
4.2.6. Họp lần 3 ………………………………………………………………………………………………. 37
4.3. Hội thảo ……………………………………………………………………………………………………… 39
4.3.1. Khái quát ……………………………………………………………………………………………….. 39
4.3.2. Nội dung triển khai hoạt động ……………………………………………………………………… 39
5. Mời cán bộ cơ quan chính phủ Việt Nam sang Nhật Bản ………………………………………………. 44
5.1. Mời cán bộ cơ quan chính phủ Việt Nam sang Nhật Bản ………………………………………….. 44
5.1.1. Mục đích và khái quát hoạt động …………………………………………………………………. 44
5.1.2. Nội dung thực hiện …………………………………………………………………………………… 44
6. Tổng hợp ………………………………………………………………………………………………………….. 53
6.1. Đánh giá hoạt động năm nay …………………………………………………………………………….. 53
6.2. Tổng hợp lại các vấn đề trong các năm tiếp theo ……………………………………………………. 54
Tài liệu đính kèm phần cuối ……………………………………………………………………………………… 55
1. LỜI NÓI ĐẦU
1.1. Mục đích của dự án
Ở các nước Châu Á, cùng với sự phát triển kinh tế, việc thực hiện các biện pháp kiểm soát ô
nhiễm môi trường chẳng hạn như ô nhiễm không khí, ô nhiễm môi trường nước trở thành một vấn
đề cấp bách, đồng thời cũng phải thực hiện các biện pháp mang tính tự giác để hạn chế tải lượng khí
nhà kính – một vấn đề mang quy mô toàn cầu. Trước bối cảnh này, với đối tượng chủ yếu là các
nước đang phát triển ở Châu Á, Nhật Bản đã thúc đẩy thực hiện phương thức cùng có lợi (cobenefit
approach) như là một công cụ chính sách chủ yếu để kiểm soát ô nhiễm môi trường, đồng thời thực
hiện một cách có hiệu quả các biện pháp giảm phát thải khí nhà kính.
Hoạt động của dự án này trong những năm qua như là một phần của chương trình thực hiện
phương thức cùng có lợi nêu trên là nhằm mang lại hiệu quả cải thiện môi trường và hiệu quả giảm
phát thải khí nhà kính thông qua thực hiện các hoạt động trọn gói về “hệ thống chế độ bảo vệ môi
trường”, “đào tạo nguồn nhân lực” và “công nghệ quan trắc, kiểm soát môi trường” phù hợp với
tình hình thực tế của Việt Nam, góp phần tăng cường chính sách môi trường ở Châu Á.
1.2. Khái quát về dự án
Dự án này đã thực hiện các hoạt động sau:
(1) Lựa chọn nhà máy mô hình (thí điểm) và rà soát cơ chế đào tạo nguồn nhân lực (Chương 2)
Trên cơ sở lựa chọn nhà máy thí điểm và rà soát cơ chế đào tạo nguồn nhân lực ở cơ sở hoạt động
sản xuất, dự án đã tiến hành hướng dẫn đào tạo nguồn nhân lực và cải thiện môi trường ở nhà máy
thí điểm đã lựa chọn nhằm áp dụng công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực góp phần thực hiện biện
pháp kiểm soát ô nhiễm không khí và biện pháp kiểm soát hiệu ứng nóng lên toàn cầu trong các năm
tiếp theo. Ngoài ra, sổ tay hướng dẫn để đào tạo nguồn nhân lực môi trường cũng đã được biên soạn.
(2) Hỗ trợ rà soát biện pháp kiểm soát ô nhiễm không khí (Chương 3)
Dự án đã thực hiện hỗ trợ rà soát thông qua các chuyên gia Nhật Bản và tổ chức họp nhóm
chuyên gia Nhật – Việt để trao đổi ý kiến nhằm rà soát biện pháp kiểm soát ô nhiễm không khí và
biện pháp kiểm soát hiệu ứng nóng lên toàn cầu ở Việt Nam.
(3) Tổ chức hội thảo và họp nhóm nghiên cứu chính sách chung (Chương 4)
Dự án đã tổ chức họp nhóm nghiên cứu chính sách chung ở Hà Nội giữa Bộ Môi trường Nhật
Bản và Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam nhằm phát huy kinh nghiệm khắc phục ô nhiễm môi
trường ở Nhật Bản góp phần thúc đẩy thực hiện biện pháp kiểm soát ô nhiễm môi trường ở Việt Nam,
đồng thời tuyên truyền phổ biến và xúc tiến triển khai kiểm soát môi trường có hiệu quả thông qua
phương thức trọn gói gồm chế độ – nguồn nhân lực – công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế ở Việt
- 1 -
Nam. Ngoài ra, dự án còn tổ chức hội thảo ở Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh về biện pháp kiểm
soát ô nhiễm không khí và biện pháp kiểm soát hiệu ứng nóng lên toàn cầu cho các đối tượng là cán
bộ phụ trách môi trường thuộc chính quyền địa phương và các cơ sở hoạt động sản xuất ở Việt Nam.
(4) Mời cán bộ Chính phủ Việt Nam (Chương 5)
Dự án đã thực hiện điều tra cụ thể về phương thức cùng có lợi đối với biện pháp kiểm soát ô
nhiễm không khí và biện pháp kiểm soát hiệu ứng nóng lên toàn cầu ở Nhật Bản cho các đối tượng
là cán bộ thuộc Chính phủ Việt Nam.
(5) Tổng hợp chung (Chương 6)
Trên cơ sở đánh giá tình hình về thực hiện dự án trong năm nay, dự án đã đưa ra một số vấn đề
nhằm triển khai thực hiện hoạt động trong các năm tiếp theo.
- 2 -
2. Lựa chọn nhà máy thí điểm và rà soát cơ chế đào tạo nguồn nhân
lực
2.1. Lựa chọn nhà máy thí điểm (mô hình)
2.1.1. Nội dung điều tra
Tiến hành lựa chọn nhà máy thí điểm và điều tra thực địa để rà soát cơ chế đào tạo nguồn nhân
lực ở cơ sở hoạt động sản xuất nhằm chuẩn bị triển khai thử nghiệm ở nhà máy thí điểm để áp dụng
công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực góp phần thực hiện biện pháp kiểm soát ô nhiễm không khí
và biện pháp kiểm soát hiệu ứng nóng lên toàn cầu trong các năm tiếp theo.
2.1.2. Điều tra lựa chọn nhà máy thí điểm
(1) Thu hẹp ngành nghề đối với nhà máy thí điểm
Dự thảo Thông tư do Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam đang dự thảo (đăng ký kiểm kê
nguồn thải khí thải công nghiệp) lấy đối tượng cơ sở hoạt động sản xuất có quy mô khí thải lớn là
ngành thép, nhiệt điện (trừ nhiệt điện sử dụng khí thiên nhiên), xi măng, hóa chất (cơ sở lọc dầu, sản
xuất phân bón), cơ sở sử dụng lò hơi công nghiệp (20 tấn 1 giờ trở lên). Dự án kỳ vọng có hiệu ứng
đồng vận với biện pháp kiểm soát ô nhiễm của phía Việt Nam cho dù lựa chọn nhà máy thí điểm
thuộc bất cứ ngành nghề nào. Ngoài ra, phía Việt Nam có nhu cầu muốn lấy đối tượng nhà máy thí
điểm là thuộc những ngành nghề nêu trên.
Trong số các ngành nghề nêu trên, nếu tính đến loại ngành nghề có hiệu ứng cao về biện pháp
cùng có lợi ở Việt Nam thì ứng cử chủ yếu vẫn là nhà máy nhiệt điện than. Theo Tổng sơ đồ điện lực
quốc gia lần thứ 7 của Việt Nam (Quy hoạch phát triển nguồn điện giai đoạn 2011-2020 tầm nhìn tới
năm 2030 ban hành tháng 8 năm 2011), dự kiến quy hoạch xây thêm 30 nhà máy nhiệt điện than vào
năm 2020 (tính đến tháng 6 năm 2016 là có 20 nhà máy nhiệt điện than) và tỷ lệ của nhà máy nhiệt
điện than trong tổng công suất phát điện sẽ vào khoảng 49,3%. Vì vậy, nhà máy nhiệt điện than sẽ có
xu hướng chiếm khoảng một nửa nhà máy điện ở Việt Nam trong tương lai, nên phương thức cùng
có lợi ở nhà máy thí điểm sẽ có hiệu ứng lan tỏa rất lớn. Hơn nữa, mối quan tâm về ô nhiễm môi
trường chẳng hạn như ô nhiễm không khí do nhà máy nhiệt điện than ngày càng lớn nên tháng 01
năm 2016, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (lúc đương nhiệm) đã yêu cầu rà soát Tổng sơ đồ điện lực
quốc gia đã phê duyệt và sẽ không cấp phép xây mới nhà máy nhiệt điện than. Từ vấn đề này cho
thấy việc cải thiện môi trường ở nhà máy nhiệt điện than là hoàn toàn phù hợp với nhu cầu thực tiễn
ở Việt Nam.
Trên cơ sở tình hình trên, nhóm chuyên gia Nhật Bản đã họp cũng như tham vấn với Bộ Môi
trường Nhật Bản, dự án đã quyết định chọn nhà máy nhiệt điện than làm nhà máy thí điểm.
(2) Chắt lọc nhà máy thí điểm
Thông qua họp nhóm nghiên cứu chung, hai bên Nhật Bản và Việt Nam đã thảo luận về phương
- 3 -
pháp lựa chọn và nội dung hoạt động của nhà máy thí điểm và thống nhất lựa chọn nhà máy nhiệt
điện than làm đối tượng thí điểm. Phía Nhật Bản đã yêu cầu rằng nhà máy thí điểm phù hợp phải là
(1) nhà máy có thể ước tính được sự cải thiện về hiệu suất cải thiện môi trường, hiệu suất phát điện
bằng phần mềm thông qua việc thực hiện các hoạt động như đào tạo nguồn nhân lực, cải thiện chế
độ vận hành (2) nhà máy có quan tâm đến cắt giảm chi phí bằng các biện pháp như cải thiện môi
trường, tiết kiệm năng lượng (3) nhà máy có người quản lý hiểu được mục tiêu của dự án này và
rất hợp tác trong việc triển khai thực hiện. Trên cơ sở xem xét các nhu cầu, yêu cầu cụ thể nêu trên
và tính cơ động, hai bên Nhật Bản và Việt Nam đã chọn 4 nhà máy nhiệt điện than làm nhà máy thí
điểm. Vì vậy, dự án đã tiến hành điều tra trước bằng phiếu hỏi và điều tra thực địa tại 4 nhà máy này
và quyết định chọn 4 nhà máy này làm mô hình thí điểm thực hiện.
(3) Điều tra trước đối với ứng cử nhà máy thí điểm (phiếu hỏi)
Khi lựa chọn ứng cử nhà máy thí điểm hoặc khi hướng dẫn triển khai tại nhà máy thí điểm sau
khi đã quyết định chọn thì cần phải nắm được các dữ liệu cơ bản (giới thiệu sơ lược, giá trị thiết kế
và tình hình vận hành thiết bị sản xuất, tình hình lắp đặt và vận hành thiết bị xử lý khí thải, giá trị đo
khí thải đối với các chất gây ô nhiễm không khí). Trước khi thực hiện điều tra thực địa tại các nhà
máy ứng cử làm nhà máy thí điểm, dự án đã tiến hành điều tra trước bằng phiếu hỏi (tháng 6 ~ tháng
7 năm 2016) để thu thập các dữ liệu nêu trên.
Phiếu điều tra đã được các chuyên gia Nhật Bản xây dựng và bản dịch tiếng Anh đã được gửi cho
các chuyên gia Việt Nam (xem tài liệu đính kèm ở phần cuối để biết chi tiết về bản dịch tiếng Anh
phiếu điều tra). Chuyên gia Việt Nam, sau khi đã hiệu đính cho phù hợp với tình hình thực tiễn của
các nhà máy ở Việt Nam, đã dịch sang tiếng Việt và gửi phiếu điều tra cho Cục Kiểm soát Ô nhiễm
(PCD) (thuộc Tổng cục Môi trường (VEA), Bộ Tài nguyên và Môi trường (MONRE)). Cục Kiểm
soát Ô nhiễm (PCD) đã gửi phiếu điều tra cho các nhà máy ứng cử làm nhà máy thí điểm (4 nhà
máy) kèm theo công văn đề nghị hợp tác điều tra.
Nhìn chung, ở các nhà máy ở Việt Nam, do việc ghi chép và quản lý không được triển khai thực
hiện một cách đầy đủ như ở Nhật Bản nên việc thu thập ngay cả dữ liệu cơ bản cũng rất khó khăn, vì
vậy nhiều khi phải để ý tới độ chính xác của dữ liệu thu thập được. Ngay cả trong lần điều tra này,
phiếu hỏi không được điền đầy đủ hoặc cần thêm thời gian để trả lời, vì vậy trước khi tiến hành điều
tra thực địa đã không thể phân tích so sánh được kết quả điều tra phiếu hỏi.
(4) Điều tra thực địa
Các chuyên gia Nhật Bản đã đến thăm thực địa và điều tra tại 4 nhà máy nhiệt điện than dự kiến làm
nhà máy thí điểm ở Việt Nam, mỗi nhà máy 1 ngày từ ngày 18 (Thứ Hai) đến ngày 21 (Thứ Năm)
tháng 7 năm 2016 (4 ngày). Cán bộ phụ trách của Bộ Tài nguyên và Môi trường và Sở Tài nguyên
và Môi trường đã tham gia đi điều tra cùng. Ở các nhà máy, từ giám đốc hoặc phó giám đốc (Ở Việt
Nam, nhà máy điện đang được cổ phần hóa và niêm yết chứng khoán trên sàn theo từng đơn vị nhà
máy điện) đến cán bộ phụ trách, người quản lý môi trường, cấp trưởng, người quản lý các phòng ban
(thuộc các bộ phận phát điện, kỹ thuật, thiết bị) hoặc người quản lý hiện trường, tất cả nhà máy
đều rất hợp tác và tham gia tiếp đoàn điều tra, nên đoàn điều tra đã khảo sát được bên trong nhà máy,
- 4 -
xem được những chỗ cần xem. Nội dung điều tra chủ yếu khi đi điều tra tại các nhà máy như dưới
đây:
○ Giải thích cho người quản lý nhà máy
・Giải thích về mục đích và nội dung của dự án này, xác nhận mong muốn hợp tác để trở thành nhà
máy thí điểm
○ Điều tra dò hỏi n

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Báo cáo Nghiệp vụ ủy thác hoạt động hợp tác song phương với Việt Nam về chuyển giao quốc tế công nghệ bảo vệ môi trường kiểu cùng có lợi năm 2016

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *