[block id=”bo-sung-1″]

ĐẠI CƯƠNG
• Phản ứng phản vệ có thể diện ra ở bất cứ đâu với bất kỳ loại thuốc hoặc dị nguyên nào (thuốc hoặc hóa
chất dùng trong chẩn đoán và điều trị , thức ăn, hóa mỹ phẩm,côn trùng đốt .)
• Diễn biến lâm sàng phong phú, phức tạp , khó lường trước
• cần nhận biết sớm các tình huống phức tạp có thể xảy ra đồng thời sẵn sàng cấp cứu kịp thời hiệu quả

cap_nhat_cap_cuu_phan_ve

pdf57 trang | Chia sẻ: thanhlinh222 | Ngày: 08/03/2018 | Lượt xem: 520 | Lượt tải: 1download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Cập nhật cấp cứu phản vệ, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

CẬP NHẬT CẤP CỨU PHẢN VỆ
TS Đào Xuân Cơ
Khoa Hồi sức tích cực BV Bạch Mai
ĐẠI CƯƠNG
• Phản ứng phản vệ có thể diện ra ở bất cứ đâu với bất
kz loại thuốc hoặc dị nguyên nào (thuốc hoặc hóa
chất dùng trong chẩn đoán và điều trị , thức ăn, hóa
mỹ phẩm,côn trùng đốt.)
• Diễn biến lâm sàng phong phú, phức tạp , khó lường
trước
• cần nhận biết sớm các tình huống phức tạp có thể
xảy ra đồng thời sẵn sàng cấp cứu kịp thời hiệu quả
2641
trước CN
• Menes chết
sau khi bị
ong bắp
cày đốt
Thời kz
Babylon
• 2 trường
hợp chết
do ong bắp
cày đốt
1902
• Charlet
Richat gọi
tên hiện
tượng “SỐC
PHẢN VỆ”
1913
• Charlet
được trao
giải Nobel
cho nghiên
cứu về sốc
phản vệ
Vấn đề không mới
Khởi tố vụ “đập phá bệnh viện, đánh bác sĩ”
(Dân trí) – Liên quan đến vụ việc bệnh nhân tử vong sau khi tiêm kháng
sinh, người nhà đập phá tại bệnh viên Đa khoa Hà Tĩnh, Cơ quan điều
tra Hà Tĩnh vừa có quyết định đem vụ án ra khởi tố.
• Sáng 6/9, ông Nguyễn Tiến Nam, Trưởng Công an TP.Hà Tĩnh (Hà Tĩnh),
cho biết cơ quan này vừa ra quyết định khởi tố vụ án “đập phá bệnh viện,
đánh bác sĩ” để tiếp tục điều tra về nguyên nhân gây ra cái chết đối với
bệnh nhân Nguyễn Xuân Hồng liên quan đến bác sĩ Đào Xuân Lý, Phó
Trưởng khoa chấn thương (người đưa pháp lệnh tiêm) và điều dưỡng Phan
Văn Hà (người trực tiếp tiêm).
• Như Dân trí đã đưa tin, trước đó, ngày 8/8, ông Hồng nhập BV Đa khoa Hà
Tĩnh để điều trị với chẩn đoán bị viêm xương. Đến trưa 12/8, các y, bác sĩ
tiêm thuốc kháng sinh Trikazim và Ciprofloxacin Kabi cho ông Hồng. Ông
Hồng tử vong do sốc phản vệ. Trước cái chết đột ngột của ông Hồng, nhiều
người thân có mặt tại bệnh viện đã tỏ ra bất bình, đập vỡ một số máy móc,
đánh bị thương bác sĩ Mai Văn Lục (Trưởng Khoa Hồi sức tích cực) và 3 y,
bác sĩ khác của khoa này. Công an TP.Hà Tĩnh phải huy động hơn 40 người
mới kiểm soát được vụ việc.
“đập phá bệnh viện, đánh bác sĩ”
ĐỊNH NGHĨA CÒN PHỨC TẠP
• Phản ứng dị ứng (allergic reactions)
• Phản ứng quá mẫn (hypersentsitivity reactions)
• Phản vệ (anaphylaxis)
• Phản ứng phản vệ (anaphylactic reactions)
• Phản ứng dạng phản vệ (anaphylactoid
reations)
Nguyên nhân ngày càng nhiều
• Foods:Bananas, beets, buckwheat, Chamomile tea, citrus fruits, cow’s milk,* egg whites,* fish,*
kiwis, mustard, pinto beans, potatoes, rice, seeds and nuts (peanuts, Brazil nuts, almonds,
hazelnuts, pistachios, pine.nuts, cashews, sesame seeds, cottonseeds, sunflower seeds, millet seeds),*
shellfish*
• Venoms and saliva: Deer flies, fire ants, Hymenoptera (bees, wasps, yellow jackets, sawflies),*
jellyfish, kissing bug (Triatoma), rattlesnakes
• Antibiotics: Amphotericin B (Fungizone), cephalosporins, chloramphenicol ,ciprofloxacin ,
nitrofurantoin (Furadantin), penicillins,* streptomycin, tetracycline, vancomycin (Vancocin)
• Aspirin and nonsteroidal anti-inflammatory drugs*
• Miscellaneous other medications
• Allergy extracts, antilymphocyte and antithymocyte globulins, antitoxins, carboplatin (Paraplatin),
• corticotropin (H.P. Acthar), dextran, folic acid, insulin, iron dextran, mannitol (Osmitrol),
methotrexate,methylprednisolone (Depo-Medrol), opiates, parathormone, progesteron
(Progestasert), protamine.sulfate, streptokinase (Streptase), succinylcholine (Anectine), thiopental
(Pentothal), trypsin,chymotrypsin, vaccines
• Latex rubber*
• Radiographic contrast media*
• Blood products
• Cryoprecipitate, immune globulin, plasma, whole blood
• Seminal fluid
• Physical factors
• Cold temperatures, exercise
• Idiopathic
Côn trùng/ong đốt
Thức ăn
Thuốc
Nguyên nhân khác
Cơ chế qua
IgE/FcFI
MD tổng hợp
Hoạt hóa bổ thể
Hoạt hóa hệ đông máu
Cơ chế tự miến
Cơ chế MD
khác
Gắng sức
Lạnh
Thuốc
Nguyên nhân khác
Không do
MD
TB mast BC ái kiềm
Histamine Carboxypeptidase A Chymas Leukotriene
Tryptase PAF Prostaglandin Khác
TB chính
Nguyên
nhân
Cơ chế
Mediator
Cơ quan
đích
18
Simons FER, et al. WAO Journal. 2011;4:13-37.
Yếu tố tăng nguy cơ hoặc tăng
mức độ nặng của phản vệ
HỘI THẢO VÊ CẤP CỨU PHẢN VỆ TẠI CHICAGO 2011
( The journal of emergency Medicine vol 45 no 2,pp 299-306; 2013)
• Phản vệ là một phản ứng nghiêm trọng gây ra
nhiều bệnh cảnh lâm sàng khác nhau nhưng
có đặc điểm chung là xuất hiện nhanh và có
thể dẫn đến tử vong
• Thường do nguyên nhân phản ứng dị ứng
nhưng cũng có thể không
Theo viện quốc gia Hoa Kz về Dị ứng và bệnh nhiễm
trùng( NIAIP) và Hệ thống theo dõi dị ứng thức ăn và
phản vệ ( FAAN) Mỹ 2005
• Xuất hiện nhanh ( một vài phút- vài giờ )
• Đe dọa tính mạng ( suy cấp tính các cơ quan :
tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa)
• Vì vậy phải chẩn đoán nhanh ( chủ yếu dựa vào
lâm sàng, có chẩn đoán phân biệt)
• và xử trí đúng và nhanh
Định nghĩa của Anh
• Là phản ứng dị ứng nặng ,toàn thân , xuất hiện
nhanh
• Đe dọa tính mạng:
Hô hấp : đường thở ( phù họng, thanh quản) và
hoặc kèm theo Rối loan về thở ( thở nhanh, co thắt
phế quản) và hoặc kèm theo triệu chứng của hệ
Tuần hoàn : trụy mạch, tụt HA
Thường kèm theo các triệu chứng của da, niêm
mạc
Thời gian xuất hiện dấu hiệu phản vệ đầu tiên
theo Rescusitation Council (UK) 2012
Da, niêm
mạc
• Ban đỏ, ngứa,
mày đay, phù
mạch, ban dạng
sởi.
• Ngứa, đỏ, phù
nề xung quanh
mắt, xung huyết
kết mạc, chảy
nước mắt.
• Ngứa môi, lưỡi,
vòm miệng và
vành tai, sưng
môi, lưỡi
• Ngứa bộ phận
sinh dục ngoài,
gan bàn tay, gan
bàn chân
Hô hấp
• Ngứa mũi, sổ
mũi, chảy nước
mũi, nói khàn.
• Ngứa họng, co
thắt thanh quản,
nói khó, thở khò
khè, ho khan
từng cơn.
• Tím tái
• Suy hô hấp
Tiêu hóa
• Đau bụng, nôn,
buồn nôn, khó
nuốt, tiêu chảy
• Đại tiểu tiện
không tự chủ
Tim mạch
• Đau ngực
• Mạch nhanh,
nhịp chậm (ít
xảy ra), loạn
nhịp, hồi hộp
đánh trống
ngực.
• Hạ huyết áp,
ngất
• Suy tuần hoàn
Thần kinh
• Bất tỉnh thoáng
qua, lo lắng, khó
chịu ( ở trẻ em
thường biểu
hiện: dễ bị kích
thích, ngừng
chơi, bám cha
mẹ).
• Đau đầu, thay
đổi nhận thức,
hoa mắt, chóng
mặt, lẫn lộn,
giảm thị lực
Triệu chứng
khác
• Thay đổi vị giác:
Cảm giác có vị
kim loại trong
miệng
• Đau quặn, ra
máu âm đạo do
co bóp tử cung ở
phụ nữ
TẠI SAO TỬ VONG
• Chẩn đoán và xử trí chậm
Cơ quan nào bị ảnh hưởng dẫn đén tử vong ?
1.Hô hấp : do tắc nghẽn đường thở ( Airway:
phù miệng,lưỡi,họng, hạ họng, thanh quản)
không thở được ( Breathing) do co thắt phế quản
2. Tuần hoàn : giãn mạch nặng, thoát quản,
co mạch vành, thiếu máu cơ tim
bbba
Phù có thể tại chỗ hoặc toàn
thân , diễn biến khó lường , nguy
hiểm nhất là phù lưỡi,họng,thanh
quản
HIỆN TƯỢNG TĂNG TÍNH THẤM MAO MẠCH
( mất 35% nước trong lòng mạch trong vòng 10 phút)
Vậy phải làm gì ?
Thế giới ?
Việt nam ?
Mỗi cơ sở ?
Thế giới
• Định nghĩa đơn giản , nhấn mạnh triệu chứng
lâm sàng để dễ nhận biết
• Phân loại để chẩn đoán và xử trí sớm
• Phổ biến rộng ra cộng đồng tự cấp cứu trước
khi nhân viên y tế có mặt
Chẩn đoán phân biệt
(Am Fam Physician 2003;68;1325-32)
Triệu chứng Chẩn đoán phân biệt
Tụt Huyết áp Sốc nhiễm khuẩn
Phản ứng cường phó giao cảm
Sốc tim
Sốc giảm thể tích
Suy hô hấp kèm theo có tiếng
khò khè hoặc tiếng rít
Dị vật thanh quản, Hen phế quản, đợt cấp COPD
Hội chứng mất chức năng dây thanh
Trụy mạch sau bữa ăn Dị vật đường thở
Ngộ độc Monosodium glutamate
Ngộ độc Sulfite
Ngộ độc cá Scombroid
Hội chứng chóng mặt Carcinoid
Sau mãn kinh (cơn nóng bừng mặt)
Hội chứng đỏ da (vancomycin *Vancocin+)
Khác Ngất do quá sợ hãi
mastocytosis hệ thống
Bệnh phù mạch di truyền
Bệnh leucemia có kèm tăng sx histamin
Phác đồ xử trí phản vệ liên quan đến thức ăn
( Journal of pediatric Health care vol 27 number 2s)
Khi Có bất kỳ 1 hoặc nhiều triệu chứng nặng
sau :
PHỔI: thở nông, khò khè, ho nhiều
TIM: tím tái, mạch yếu, chóng mặt,lẫn lộn
HỌNG : cảm giác chẹn họng, khàn tiếng, rối
loạn nuốt hoặc thở
MiỆNG: phù to ( lưỡi hoặc môi)
cản trở nuốt ,thở
DA : ban ở nhiều nơi hoặc kết hợp với các triệu
chứng
Ban, sẩn ngứa, phù ( mắt, môi)
RUỘT; đau quặn bụng, nôn , ỉa chảy
1. TIÊM EPINEPHRINE
NGAY LẬP TƯC
2. Call 911 ( gọi cấp cứu )
3. Bắt đầu theo dõi
4. Thêm thuốc :
-Antihistamine
-Hít các thuốc giãn phế quản nếu hen
-Vẫn phải sửdụng EPINEPHRINE
trong các trường hợp nặng mặc dù
đã dùng kháng Histamin và thuốc
giãn phế quản
CHỈ CÓ TRIỆU CHỨNG NHẸ:
MiỆNG: ngứa
DA: một vài ban quanh miệng
hoặc ở mặt, ngứa ít
RUỘT: đầy bụng hoặc buồn nôn ít
1. DÙNG ANTIHISTAMINE
2. theo dõi, báo cho nhân vien y tế và gia đình
3. Nếu triệu chứng tiến triển nặng như trên,
phải DÙNG EPINEPHRINE
4. Bắt đầu theo dõi ( sắc mặt, khó thở, ..)
Triệu chứng và phân loại phản ứng quá mẫn ( Mỹ)
Mức độ Các triệu chứng
1.Nhẹ (chỉ có ở da và tổ
chức dưới da )
2. Trung bình (bắt đầu có
dấu hiệu ở đường hô
hấp, tim mạch hoặc tiêu
hóa )
3 .Nặng (thiếu oxy, tụt HA
hoặc dấu hiệu thần kinh)
Đỏ da nhiều, sẩn ngứa hoặc phù quanh mắt hoặ
phù mạch,
Khó thở, thở khò khè, thở rít, buồn nôn, nôn, chóng
mặt , mệt xỉu (trước khi ngất ),
Nhìn đôi, chẹn ngực , hoặc đau bụng
Xanh tím hoặc SpO2 92% at any stage, tụt huyết áp
(SBP < 90 mmHg ở người lớn), lẫn lộn, trụy mạch ,
mất ý thức hoặc đái không tự chủ
Brown SGA. Clinical features and severity grading of
anaphylaxis. J Allergy Clin Immunol; 114:371–376. Copyright
(2004),
Hội Gây mê Hồi sức Pháp
Prise en charge d’un choc anaphylactique
www.sfar.org 2010
Triệu chứng lâm sàng
GRADE I dấu hiệu ở da, niêm mạc nói chung.
GRADE II ảnh hưởng đến chức năng tạng (ít nhất 2 tạng )
GRADE III ảnh hưởng chức năng nhiều tạng nặng đe dọa tính mạng
và cần điều trị chuyên biệt
GRADE IV Ngừng tuần hoàn/hoặc hô hấp
Các dấu hiệu ở da có thể không có hoặc chỉ xuất hiện sau khi huyết áp tăng trở lại
Điều trị
• Gọi người giúp đỡ, ngừng tiêm truyền các chất nghi gây phản vệ
• Hội chẩn nội -ngoại khoa ( cần tránh làm gi?, đơn giản hóa, phẫu thuật khẩn
trương hoặ ngừng phẫu thuật )
• Oxy liều cao và kiểm tra nhanh đường thở
• Đường truyền tĩnh mạch đảm bảo
Bồi phụ thể tích : dịch tinh thể đẳng trương (30 mL·kg-1) sau đó amidons (30
mL·kg-1)
ADRENALINE IV điều chỉnh liều mỗi 1 à 2 phút, tùy theo mức độ nặng của phản vệ
Hội Gây mê Hồi sức Pháp
Prise en charge d’un choc anaphylactique
www.sfar.org 2010
nhịp nhanh không phải là chống chỉ định dùng adrenalin
• Grade I : không dùng adrénaline
• Grade II : bolus de 10 à 20 μg
• Grade III : bolus de 100 à 200 μg
• Grade IV : cấp cứu ngừng tuần hoàn
– MCE : massage cardiaque externe ( ép tim ngoài lồng ngực)
– BOLUS 1 mg d’ADRENALINE mỗi 1 à 2 phút sau đó 5 mg từ lần thứ ba
Liều adrenalin phải tăng lên , sau đó truyền liên tục liều 0,05 – 0,1
μg·kg/phút
NHẬN XÉT
Có cần chia 4 mức độ không ?
Nên gộp Grade II và III làm một
Khi có nhịp nhanh không có tăng huyết áp : tiêm bắp
Nếu có kèm theo tăng huyết áp : truyền tĩnh mạch điều chỉnh theo mức
độ suy hô hấp và trụy mạch
VIỆT NAM
• LẦN 1 : ĐÃ LÂU
• Chẩn đoán khi có sốc ( tụt huyết áp)
• Adrenalin dùng dè dặt : tiêm dưới da 1mg
sau đó tráng xơ ranh tiêm tĩnh mạch
• Lần 2 : phác đồ 1999
(Thông tư số 08/1999-TT-BYT ngày 04 tháng 05 năm 1999)
PHỤ LỤC 6
PHÁC ĐỒ CẤP CỨU SỐC PHẢN VỆ
TRIỆU CHỨNG
Ngay sau khi tiếp súc với dị nguyên hoặc muộn hơn, xuất hiện:
– Cảm giác khác thường (bồn chồn, hốt hoảng, sợ hãi… ), tiếp
đó xuất hiện triệu chứng ở một hoặc nhiều cơ quan:
– Mẩn ngứa, ban đỏ, mày đay, phù Quincke
– Mạch nhanh nhỏ khó bắt, huyết áp tụt có khi không đo được
– Khó thở (kiểu hen, thanh quản), nghẹt thở
– Đau quăn bụng, ỉa đái không tự chủ
– Đau đầu, chóng mặt, đôi khi hôn mê
– Choáng váng, vật vã, giãy giụa, co giật.
PHỤ LỤC 5
NỘI DUNG HỘP THUỐC CẤP CỨU CHỐNG SỐC PHẢN VỆ
(Kèm theo Thông tư số 08/1999-TT-BYT ngày 04 tháng 05 năm 1999)
A. Các khoản cần thiết phải có trong hộp thuốc cấp cứu sốc phản vệ (tổng cộng: 7
khoản)
1. Adrenaline 1 mg – 1 ml 2 ống
2. Nước cất 10 ml 2 ống
3. Bơm kim tiêm vô khuẩn(dùng một lần): 10 ml 2 cái .1 ml 2 cái
4. Hydrocortisone hemisuccinate 100 mg hoặc methyprednisolone
(Solumedrol 40 mg hoặc Depersolone 30 mg) 2 ống
5. Phương tiện khử trùng (bông, băng, gạc, cồn)
6. Dây ga-rô
7. Phác đồ cấp cứu sốc phản vệ
B. Tuz theo điều kiện trang thiết bị y tế và trình độ chuyên môn kỹ thuật của từng tuyến, các
phòng điều trị nên có các thiết bị y tế sau:
– Bơm xịt salbutamol hoặc terbutaline
– Bóng Ambu và mặt nạ
– Ống nội khí quản
– Than hoạt
Thử test và giá trị của thử test ?
• 6. Về việc làm test (thử phản ứng)
• a. Trước khi tiêm penicillin, streptomycin phải làm
test cho người bệnh.
• b. Kỹ thuật làm test
• Làm test lẩy da hoặc làm test trong da, khuyến khích
làm test lẩy da vì dễ làm.
• Việc làm test phải theo đúng quy định kỹ thuật (theo
quy định tại phụ lục số 4)
• c. Khi làm test phải có sẵn các phương tiện cấp cứu
sốc phản vệ
II. XỬ TRÍ:
A. Xử trí ngay tại chỗ:
1. Ngừng ngay đường tiếp xúc với dị nguyên (thuốc đang dùng tiêm,
uống, bôi, nhỏ mắt, mũi)
2. Cho bệnh nhân nằm tại chỗ
3.Thuốc: Adrenaline là thuốc cơ bản để chống sốc phản vệ
Adrenaline dung dịch 1/1.000, ống 1ml = 1mg, tiêm dưới da ngay
sau khi xuất hiện sốc phản vệ với liều như sau:
+ 1/2 – 1 ống ở người lớn
+ Không quá 0,3 ml ở trẻ em (ống 1 ml (1mg) + 9ml nước cất = 10
ml sau đó tiêm 0,1 ml/kg)
+ Hoặc adrenaline 0,01 mg/kg cho cả trẻ em lẫn người lớn.
Tiếp tục tiêm adrenaline liều như trên 10 – 15 phút/lần cho đến khi
huyết áp trở lại bình thường.
• Tiêm dưới da hay tiêm bắp? Nhắc lại sau mỗi 10-15 phút có châm
quá không ?
Một số nhận xét
• Nên sắp xếp lại.chỉ cần thấy dấu hiệu ở da hoặc niêm mạc kèm 1 trong các
dấu hiệu đe dọa tính mạng :
A :Airway : + phù lưỡi, họng, nuốt khó
+khàn tiếng hoặc thở khò khè
B: Breathing: + khó thở nhanh,
+ có tiếng rít, mệt
+ sPo2 ↓ < 92%
+ lẫn lộn, vật vã do thiếu oxy, xanh tím
+ ngừng thở
C: Circulation: + mạch nhanh, yếu
+ da lạnh hoặc dấu hiệu thiếu oxy não ( vật vã )
+ trụy mạch ,tụt huyết áp
+ ngừng tim
D. hoặc cơ quan tiêu hóa : buồn nôn, đau bụng, nôn, ỉa chảy
Một số nhận xét
• Nên phân mưc độ nặng để có hướng xử trí thích hợp,
Nên phân 3 mức độ : Nhẹ . Nặng , và Nguy kịch cho dễ nhớ , và điều trị
sớm
• Nhẹ : chỉ có dấu hiệu ở da hoặc niêm mạc không có suy chức năng bất cứ
tạng nào
• Nặng : là khi có dấu hiệu ở bất cứ tạng nào
A :Airway : phù lưỡi, họng, nuốt khó hoặc khàn tiếng , thở khò khè
B: Breathing: khó thở nhanh, thở có tiếng rít, mệt sPO2 ↓ < 92%. lẫn lộn,
vật vã do thiếu oxy, xanh tím, ngừng thở
C: Circulation: mạch nhanh, yếu da lạnh hoặc dấu hiệu thiếu oxy não ( vật
vã ) trụy mạch ,tụt huyết áp , ngừng tim
D. hoặc cơ quan tiêu hóa : buồn nôn, đau bụng, nôn, ỉa chảy
Các mức độ không cố định ,có thể chuyển biến nhanh
• Nguy kịch: dấu hiệu thiếu oxy nặng (chẹn ngực, mạch nhanh hoặc chậm ,
HA cao , hoặc thấp <90 mmHg, thở nhanh hoặc ngạt thở , SpO2<92% ,
hoặc có hôn mê
Một số nhận xét
• Thử test giá trị đến đâu ( thế giới không làm )
• Kỹ thuật thử và kết quả tin cậy ở mức nào ?
• Nếu âm tính dễ làm cho người ta lơ là cảnh giác,không chuẩn
bị sẵn sàng cả về tinh thần và dụng cụ cấp cứu
• NỘI DUNG HỘP THUỐC CẤP CỨU CHỐNG SỐC PHẢN VỆ Chuẩn bị hộp
chống sốc với 2 ống adrenalin là ít quá
Không cho phác đồ cấp cứu vào hộp chống sốc ( treo trên
tường hoặc phải được tập huấn thành thạo )
Xử trí : adrenalin nên tiêm bắp , khoảng cách tiêm là 5 phút
hoặc ngắn hơn tùy theo đáp ứng của bệnh nhân ( 10-15 phút
lâu quá )
Ai là người cấp cứu ban đầu?
Bác sỹ hay điều dưỡng ?
Bác sĩ ở đâu ?
Dụng cụ , thuốc ,oxy sẵn sàng
Sơ đồ Phân loại mức độ nặng của khoa HSTC Bạch Mai
Kết quả cấp cứu phản vệ áp dụng
theo phác đồ khoa HSTC tại một số
bệnh viện
Phân bố số liệu trong nghiên cứu
Gồm 161 BN. Trong đó 154 BN áp dụng PHÁC ĐỒ và có 7 BN
(chiếm 4.3%) không áp dụng theo phác đồ
Kết quả điều trị
154 BN điều trị theo phác đồ , không có tử vong.
63 BN (40.9%) hết phản ứng dị ứng, không xuất hiện nặng thành phản vệ.
91 bệnh nhân (59.1%) phản vệ khỏi
7 BN không theo phác đồ , trong đó có 5/7 trường hợp (71.4%) tử vọng
Phân bố theo lứa tuổi và giới tính
Nhóm điều trị theo phác đồ
Tuổi trung bình 41.5 ± 18.4,
từ 3 tháng – 89 tuổi.
Có 2.6% dưới 12 tuổi (từ số liệu bệnh
viện Hùng Vương)
Nhóm theo phác đồ: 154
BN, 7nam và 79 nữ. Tỉ lệ
nam/ nữ là 1/1
Tiền sử và nguyên nhân dị ứng
Trong nhóm có tiền sử dị ứng:
– Dị ứng thuốc (63.8%)
-Dị ứng thức ăn 27.3%
151/153 bệnh nhân khai thác được tiền
sử dị ứng chỉ có 14.9% bệnh nhân phản
vệ có tiền sử dị ứng từ trước.
Nguyên nhân gây phản vệ tại BV Khoa HSTC –
Bạch Mai
Trong số 70 BN phản vệ tại Khoa HSTC BM
– Do chế phẩm máu 48BN (66.8%)
– Do kháng sinh 18 BN (25.7%)
Mức độ phản vệ phân loại theo phác đồ khoa
HSTC – Bạch Mai
Trong 154 bệnh nhân,:
– Mức độ nhẹ: 66 bệnh nhân
(42.9%)
– Nặng: 52 BN (33.8%)
– Nguy kích: 36 BN (23.4%)
– Tại Bạch Mai: 70 BN, mức độ nhẹ chiếm tỉ lệ cao nhất
(61.4%), do phát hiện và điều trị sớm
– Các BV tỉnh: có 21bệnh nhân, trong đó mức độ nhẹ chỉ
chiếm 19% và mức độ nguy kịch lên đến 42.9%.
• BV nhỏ: có 63 bệnh nhân, nhóm nhẹ 30.2% và nhóm
nguy kịch chỉ chiếm 25.4% (do được phát hiện và xử trí
kịp thời), trong đó có 50 BN (79.4%) đươc dùng adrenalin
và chỉ 20.6% không phải dùng đến adrenalin.
Diễn biến lâm sàng phản vệ
Phản vệ xảy ra ngay tức thì: 6BN (chiếm 3.3%)
Nhóm từ 2 – 20 phút chiếm tỉ lệ cao nhất (34.2%)
Nhân viên y tế đầu phát hiện phản vệ
-Tại ICU Bạch Mai: 68/70 (97.1%) phát hiện ban đầu bởi điều dưỡng
– Tại BV Hùng Vương: có 29/32 (90.3%) do điều dưỡng và được xử trí ngay lập tức
bằng cách tiêm ½ ống adrenalin
– Tại BV QT Hải Phòng: 10/11 (91%) phát hiện ngay bởi điều dưỡng
Các triệu chứng lâm sàng của phản vệ
77%có triệu chứng da và niêm mạc. 52.6% có Khó thở và thở rít không có
thứ tự xuất hiện , BN có thể có 1-2 hoặc 3 triệu chứng
Triệu chứng lâm sàng của phản vệ
Tăng HA: 16 BN (10,6%), HA tâm thu cao nhất 250 mmHg
Tụt huyết áp: 40 BN (26.5%)
Ngay khi phát hiện phản vệ, huyết áp trung bình 97 ± 33 mmHg
Tình hình sử dụng adrenalin trong phản vệ
Tình trạng sử dụng adrenalin
Adrenalin
Mức độ
Sử dụng adrenalin Tổng
Có không
n % n %
Nhẹ 13 13.3 53 94.6 66
Nặng 49 50.0 3 5.4 52
Nguy kịch 36 36.7 0 0 36
Tổng 98 100 56 100 154
 98 BN được sử dụng adrenalin, .
 66 BN nhẹ, có 13 BN (19.6%) được sử dụng adrenalin
 56BN không được sử dụng adrenalin, có 3 BN(5.4%) ở mức độ nặng.
Tình hình sử dụng adrenalin ở các BV
Adrenalin
Mức độ
BVBM
BV tỉnh
BV tư nhân nhỏ
Tổng
n = 27 % n = 21 % n = 50 %
Nhẹ 1 3.7 4 19.0 8 16.9
Nặng 15 55.6 8 38.1 26 52.0
Nguy kịch 11 40.7 9 42.9 16 32.0
Tổng 27 21 50
ở bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân được phát hiện và xử lí kịp thời ngay từ đầu nên số lượng
bệnh nhân được sử dụng adrenalin ít hơn, chỉ định adrenalin cho nhóm nhẹ ít hơn.
Cách sử dụng adrenalin
Ngay ban đầu, 95.9% adrenalin được tiêm tắp, không có trường hợp
nào tiêm dưới da.
Liều adrenalin trong phản vệ
Liều adrenalim Trung bình Nhỏ nhất Lớn nhất
Khởi đầu ( n= 98) 0.64 ± 0.23 mg 0.3 1.0 mg
Lặp lại ( n = 23) 0.99 ± 0.56 mg 0.3 2.0 mg
Duy trì ( n = 46) 0.20 ± 0.29 mcg 0.05 1.5 mcg/kg/phút
 98 BN dùng adrenalin khởi đầu (½ – 1 mg )
 23/98 phải dùng liều lặp lại
 46/98 ( chiếm 46.9%) chỉ cần phải truyền TM duy trì adrenalin 1-2
ngày
Diễn biến lâm sàng sau tiêm adrenalin
có 21 bệnh nhân không kịp đo mạch, huyết áp khi phản vệ
Sau phản vệ 15 – 60 phút nhịp tim của c

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Cập nhật cấp cứu phản vệ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *