[block id=”bo-sung-1″]

Bản chất của hoạt động chi trả dịch vụ môi trường
là tạo cơ chế khuyến khích và mang lại lợi ích cho những người
hiện đang sử dụng các hệ sinh thái có ý nghĩa
môi trường để đổi lấy việc họ sử dụng các hệ sinh thái
này theo cách bảo vệ hoặc tăng cường các dịch vụ môi
trường để phục vụ lợi ích của phần đông dân số. Với cách
làm này thì từng người dân của cộng đồng có thể được
hưởng lợi trực tiếp từ dịch vụ họ mang lại. Nói cách khác,
những người cung cấp dịch vụ môi trường nên được chi
trả hoặc bồi hoàn cho những gì họ làm để duy trì chức
năng của hệ sinh thái, và những người sử dụng dịch vụ
môi trường nên chi trả cho những dịch vụ này.
Ở Việt Nam, thuật ngữ dịch vụ hệ sinh thái được sử dụng
phổ biến hơn thuật ngữ dịch vụ môi trường bởi vì dịch
vụ môi trường đang được hiểu là theo nghĩa bảo vệ môi
trường như các vấn đề ô nhiễm. Thuật ngữ dịch vụ hệ sinh
thái được sử dụng trong dự thảo Luật Đa dạng sinh học và
khung chính sách thí điểm của Bộ Nông nghiệp và phát
triển Nông thôn

Tải tài liệu miễn phí - My WordPress Blog33

Bạn đang xem nội dung tài liệu Chi trả dịch vụ môi trường: Kinh nghiệm và bài học tại Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

3
Bản chất của hoạt động chi trả dịch vụ môi trường1 là tạo
cơ chế khuyến khích và mang lại lợi ích cho những người
hiện đang sử dụng các hệ sinh thái có ý nghĩa
môi trường 2 để đổi lấy việc họ sử dụng các hệ sinh thái
này theo cách bảo vệ hoặc tăng cường các dịch vụ môi
trường để phục vụ lợi ích của phần đông dân số. Với cách
làm này thì từng người dân của cộng đồng có thể được
hưởng lợi trực tiếp từ dịch vụ họ mang lại. Nói cách khác,
những người cung cấp dịch vụ môi trường nên được chi
trả hoặc bồi hoàn cho những gì họ làm để duy trì chức
năng của hệ sinh thái, và những người sử dụng dịch vụ
môi trường nên chi trả cho những dịch vụ này.
Ở Việt Nam, thuật ngữ dịch vụ hệ sinh thái được sử dụng
phổ biến hơn thuật ngữ dịch vụ môi trường bởi vì dịch
vụ môi trường đang được hiểu là theo nghĩa bảo vệ môi
trường như các vấn đề ô nhiễm. Thuật ngữ dịch vụ hệ sinh
thái được sử dụng trong dự thảo Luật Đa dạng sinh học và
khung chính sách thí điểm của Bộ Nông nghiệp và phát
triển Nông thôn.
Hơn 10 năm qua, khái niệm chi trả dịch vụ môi trường và
các ứng dụng của nó đã và đang nhận được sự quan tâm
đáng kể của các nhà nghiên cứu môi trường, các nhà khoa
học và nhà hoạch định chính sách trong toàn khu vực
Đông Nam Á. Gần đây sự thành công của Chương trình ‘Chi
trả dịch vụ môi trường cho người dân vùng cao về dịch vụ
môi trường mà họ cung cấp – RUPES’ tại Việt Nam. Đây là
kết quả của sự quan tâm của chính phủ Viêt nam, cụ thể
là của Trung tâm nghiên cứu sinh thái và môi trường rừng
(RCFEE) Viện Khoa học lâm nghiệp Việt Nam(FSIV), Bộ Tài
nguyên và Môi trường (MONRE), và là đóng góp đáng kể
của đối tác RUPES, trong đó có Tổ chức Winrock Quốc tế,
Trung tâm Nông Lâm nghiệp thế giới (ICRAF), Trung tâm
Nghiên cứu lâm nghiệp quốc tế (CIFOR), Quỹ Quốc Tế Bảo
Vệ Thiên Nhiên (WWF), Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế
giới (IUCN) trong 5 năm qua.
Những nỗ lực đóng góp này gồm:
t-̕OHHIÏQ1&4WËP-V̂UêBE˼OHTJOII̒DEP#̘5ËJ
nguyên và Môi trường dự thảo, tham khảo Phần 3.1;
t$ÈDDIÓOITÈDII̗US̝DIP1&4êÍUI̢OHIJ̏NDˌDI̋
USPOHO̗M̤DUS˽M̚JDÉVI̓JACBPOIJÐVQI˿OUSNJNN̠DDIJ
trả từ người sử dụng điện nên được chi trả cho những
người bảo vệ vùng đầu nguồn?’. Cơ chế này được thực hiện
C̛J#̘,̋IP˼DIWËå˿VUˍ .1*
W̙JT̤I̗US̝D̟B/HÉO
hàng Phát triển Châu á (ADB). Một số nghiên cứu điểm
được trình bày trong Phần 3.2.
Hiện nay vẫn còn thiếu cơ sở pháp lý liên quan đến chi trả
dịch vụ môi trường (PES) đối với hoạt động bảo vệ hộ đầu
nguồn và cảnh quan tại Việt Nam. Gần đây, Chính phủ đã
yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (MARD)
xây dựng chính sách liên quan đến PES cho ngành Lâm
nghiệp. Để thực hiện các chính sách này trên phạm vi toàn
quốc, Bộ Nông nghiệp và PTNT đang dự thảo một chính
sách mới về chi trả dịch vụ môi trường để tiến hành thử
nghiệm cơ chế này tại tỉnh Sơn La và Lâm Đồng trong năm
2008 và 2009. Các nghiên cứu thử nghiệm sẽ xác định các
đối tượng hưởng lợi của hoạt động chi trả cho các dịch vụ
này đồng thời xác định số tiền trả cho dịch vụ môi trường
để đảm bảo có được các dịch vụ này trong thời gian dài.
Ngoài ra, các nghiên cứu điểm được tiến hành theo định
Lời mở đầu
1. Dịch vụ môi trường hiện được chia thành 4 loại dịch vụ là (i) chức năng phòng hộ đầu nguồn, (ii) bảo vệ đa dạng sinh học, (iii) bảo vệ cảnh quan, (iv) hấp thụ các-bon.
2. Dịch vụ hệ sinh thái là các lợi ích mà con người hưởng thụ từ các hệ sinh thái được mô tả trong tài liệu Đánh giá hệ sinh thái thiên niên kỷ năm 2003 và bao gồm các
chức năng cung cấp (cung cấp hàng hoá) và chức năng điều tiết + văn hoá + hỗ trợ (hay dịch vụ môi trường).
Các dịch vụ hệ sinh thái – việc cung cấp tài nguyên thiên nhiên và các chức năng của hệ sinh thái nhằm tạo ra các hàng hoá và dịch vụ có giá trị về kinh tế và môi
trường (Hướng dẫn tài chính cho hoạt động bảo tồn, 2002).
4
hướng này được trình bày trong Phần 3.3-3.5.
Tuy nhiên, hiện chưa có một diễn đàn cũng như sự thống
nhất chung về cách hiểu PES tại Việt Nam. Để đáp ứng
nhu cầu ngày càng tăng trong việc điều phối và phổ cập
các hoạt động PES, tổ chức ICRAF tại Việt Nam đã chủ trì
một ban đối tác gồm các đối tác trong nước và quốc tế
như WWF, IUCN, CIFOR và RCFEE để chuẩn bị cuốn sách
PES này. Cuốn sách này được xuất bản bằng cả tiếng Anh
và tiếng Việt để dễ dàng đến được với các nhà hoạch định
chính sách của Việt Nam và đông đảo bạn đọc. Đây là ấn
phẩm PES thứ hai được xuất bản bằng tiếng Việt trong
khuôn khổ dự án vùng “chi trả dịch vụ môi trường cho
người dân nghèo vùng cao về những dịch vụ họ mang lại
–RUPES’ 3.
Cuốn sách PES này được thiết kế theo dạng tài liệu cẩm
nang để người đọc có thể hiểu được khái niệm PES trong
bối cảnh Việt Nam. Năm (5) nghiên cứu điểm của các dự
án PES đang triển khai tại Việt Nam cũng như bài học kinh
nghiệm từ dự án RUPES tại khu vực Đông Nam Á được
trình bày để làm rõ hơn khái niệm mới này. Mục tiêu chính
của cuốn sách này là đến được với đông đảo bạn đọc,
gồm cả những người trước đây chưa từng tham gia PES và
những người chưa hiểu rõ về các hoạt động của PES.
Đồng tác giả
Hà Nội, Việt Nam
31/01/2008
5
3.Cuốn sách đầu tiên có tên RUPES: Chiến lược mới nhằm đền đáp người dân nghèo vùng cao khu vực Châu Á trong việc bảo vệ và cải thiện môi trường. Cuốn sách được ICRAF Việt Nam
xuất bản bằng tiếng Việt năm 2005.
Ảnh 1: Ruộng bậc thang. Ảnh do ICRAF Việt Nam cung cấp.
Hoàng Minh Hà
Trung tâm Nông Lâm thế giới
(ICRAF)
Chương trình Việt Nam
Phòng 302, toà nhà 17T5 Trung Hòa
– Nhân Chính, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt
Nam
Email: hoangminhha58@gmail.com
Tel: 84 4 2930830
Tel & Fax: 84 8 2510830
Beria Leimona
Trung tâm Nông Lâm thế giới
(ICRAF)
Chương trình khu vực Đông Nam Á
Jl. CIFOR, Situgede, Sindang Barang,
Bogor – 16680
PO. Box 161, Bogor 16001, Indonesia
Email : L.beria@cgiar.org
Tel : 62 251 625415
Fax : 62 251 625416
Meine van Noordwijk
Trung tâm Nông Lâm thế giới
(ICRAF)
Chương trình khu vực Đông Nam Á
Jl. CIFOR, Situgede, Sindang Barang,
Bogor – 16680
PO. Box 161, Bogor 16001, Indonesia
Email: m.van-noordwijk@cgiar.org
Tel: 62 251 625415
Fax: 62 251 625416
Katherine Warner
Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên thế giới
(IUCN)
Văn phòng đại diện tại Việt Nam
Biệt thự 44/4, Vạn Bảo,
Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam
Email : kadi@iucn.org.vn
Tel: 84 4 7261575 6 ext. 313
Fax : 84 4 7261561
Đặng Thúy Nga
Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên
(WWF)
WWF sông Mê Kông – Chương trình
tại Việt Nam
39 Xuân Diệu, Tây Hồ, Hà Nội, Việt
Nam
Email: nga.dangthuy@wwfgreater-
mekong.org
Tel: 84 4 7193049 ext.155
Fax: 84 4 7193048
Richard McNally
Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên
(WWF)
WWF sông Mê Kông – Chương trình
tại Việt Nam
39 Xuân Diệu, Tây Hồ, Hà Nội, Việt
Nam
Email: Richard.mcnally@wwfgreater-
mekong.org
Tel: 84 4 7193049 ext.153
Fax: 84 4 7193048
Vũ Tấn Phương
Trung tâm nghiên cứu sinh thái và
môi trường rừng (RCFEE), Viện Khoa
học lâm nghiệp Việt Nam (FSIV)
Từ Liêm, Hà Nội, Việt Nam
Email: phuong.vt@rcfee.org.vn
Tel: 84 4 755 0801
Fax: 84 4 838 9434
Bernard O’ Callaghan
Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên thế giới
(IUCN)
Văn phòng đại diện tại Việt Nam
Biệt thự 44/4, Vạn Bảo,
Ba Đình, Hà Nội, Việt Nam
bernard@iucn.org.vn
Tel: 84 4 7261575 6 ext. 136
Fax : 84 4 7261561
Phạm Thu Thủy
Trung tâm Nông Lâm thế giới
(ICRAF)
Chương trình Việt Nam
Phòng 302, toà nhà 17T5 Trung Hòa
– Nhân Chính, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt
Nam
Email: brissiesugar@gmail.com
Tel & Fax: 84 4 2510830
Các tác giả
6
ADB Ngân hàng phát triển Châu Á
BMNP Vườn quốc gia Bạch Mã
CDM Cơ chế phát triển sạch
CERs Chứng nhận giảm phát thải
CIFOR Trung tâm nghiên cứu lâm nghiệp quốc tế
CO2 Khí Các-bon-đi-ô-xít
DANIDA Cơ quan phát triển quốc tế của Đan Mạch
DoF Cục Lâm nghiệp
EcoS Các dịch vụ hệ sinh thái
ENV Điện lực Việt Nam
ES Các dịch vụ môi trường
FSIV Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam
FPD Cục Kiểm lâm
GHG Khí nhà kính
GOV Chính phủ
HHs Hộ gia đình
ICRAF Trung tâm nông lâm nghiệp thế giới
IFAD Quỹ phát triển nông nghiệp quốc tế
IUCN Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên Thế giới
JICA Cơ quan hợp tác phát triển quốc tế Nhật Bản
MARD Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
MONRE Bộ Tài nguyên và Môi trường
MOI Bộ Công nghiệp
MPA Khu vực phòng hộ biển
MPI Bộ Kế hoạch và Đầu tư
NHPs Các nhà máy thuỷ điện quốc gia
PPC Uỷ ban nhân dân tỉnh
PHPs Các nhà máy thuỷ điện cấp tỉnh
PES Chi trả dịch vụ môi trường
SNV Tổ chức phát triển Hà Lan
RCFEE Trung tâm nghiên cứu sinh thái và môi trường rừng
RUPES Chi trả cho người nghèo vùng cao về dịch vụ môi trường họ mang lại
UNESCO Tổ chức văn hoá, khoa học và giáo dục của Liên hiệp quốc
UNFCCC Công ước khung của Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu
VFU Trường đại học Lâm nghiệp Việt Nam
VND Việt Nam đồng
WTP Sẵn lòng chi trả
WWF Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên
Các từ viết tắt
7
Lời mở đầu………………………………………………………………………………………………………………………………………2
Các tác giả……………………………………………………………………………………………………………………………………….4
Các từ viết tắt………………………………………………………………………………………………………………………………….5
Lời cảm ơn……………………………………………………………………………………………………………………………………….8
1. Thuật ngữ chi trả dịch vụ môi trường………………………………………………………………………………….10
2. Bài học kinh nghiệm từ dự án RUPES………………………………………………………………………………….12
3. Chi trả dịch vụ môi trường, tiềm năng và một vài ví dụ tại Việt nam………………………….. 16
3.1. Chương 1. Đưa vấn đề chi trả dịch vụ hệ sinh thái vào các chính sách và chương
trình của Việt Nam……………………………………………………………………………………………………………….17
$IˍˌOH5˼POHV̕OI̗US̝DIPIP˼Uê̘OHC˽PW̏WáOHê˿VOHV̕O
hồ Trị An………………………………………………………………………………………………………………………………..20
3.3. Chương 3. Tạo nguồn tài chính bền vững để bảo vệ cảnh quan Vườn quốc gia
Bạch Mã…………………………………………………………………………………………………………………………………24
3.4. Chương 4. Xây dựng cơ chế chi trả hấp thụ các bon trong lâm nghiệp: Dự án thí
điểm tại huyện Cao Phong tỉnh Hoà Bình, Việt Nam……………………………………………………..26
3.5. Chương 5: Chia sẻ nguồn thu địa phương: Khu Bảo tồn biển vịnh Nha Trang, Việt
Nam……………………………………………………………………………………………………………………………………….28
4. Tổng hợp và khuyến nghị………………………………………………………………………………………………………30
Tài liệu tham khảo………………………………………………………………………………………………………………………32
Nội dung
8
9Hoàng Minh Hà, Meine van Noordwijk, Phạm Thu Thủy. 2008. Chi trả dịch vụ môi
trường: kinh nghiệm và bài học tại Việt Nam. Hanoi, Vietnam. World Agroforestry
Centre (ICRAF). 33 p.
Bản quyền
World Agroforestry Centre, ICRAF Vietnam
Thiết kế
Nguyễn Lê Duy
Tikah Atikah
Mai Hoàng Yến
Phùng Việt Hiệp
Công ty thiết kế
Dee Creative., JSC
Trích dẫn
Ban biên tập chân thành cảm ơn Trung tâm Nông Lâm thế
giới tại khu vực Đông Nam Á (ICRAF SEA) và Trung tâm
nghiên cứu lâm nghiệp quốc tế (CIFOR) về những đóng
góp cho việc xuất bản cuốn sách này. Chúng tôi cũng xin
cảm ơn ông Vũ Tấn Phương – Trung tâm nghiên cứu sinh
thái và môi trường rừng (RCFEE) thuộc Viện khoa học Lâm
nghiệp Việt Nam (FSIV) đã tham gia viết bài và hiệu đính
bản tiếng Việt. Cảm ơn các tác giả thuộc Tổ chức WWF
Great Mekong – Chương trình Việt Nam và Văn phòng đại
diện tại Việt Nam của tổ chức IUCN, những người đã tham
gia chuẩn bị cuốn sách này. Chúng tôi cảm ơn Trung tâm
UIÙOHUJOD̟B*$3″‘4&”êÍI̗US̝DIÞOHUÙJUIJ̋UL̋UËJ
liệu này và cuối cùng chúng tôi xin cảm ơn tiến sĩ Terry
Sunderland, đang làm việc cho CIFOR, về những ý kiến
đóng góp để hoàn thiện cuốn sách này.
Chúng tôi xin cảm ơn bà Kate Langford đã hiệu đính bản
tiếng Anh, thạc sĩ Nguyễn Chiến Cường và bà Nguyễn Thị
Thu Hương biên dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt.
Phần 1 của cuốn sách nói về thuật ngữ chi trả dịch vụ
môi trường tại Việt Nam của tiến sĩ Katherine Warner đến
từ tổ chức IUCN Việt Nam.
Phần 2 là phần tổng hợp bài học kinh nghiệm từ dự án
RUPES tại khu vực Đông nam Châu Á do tiến sĩ Meine van
Noordwijk và Beria Leimona đến từ tổ chức ICRAF SEA thực
hiện.
Phần 3 trình bày cách tiếp cận và kết quả từ các nghiên
cứu điểm PES tại Việt Nam. Các chương do các tác giả dưới
đây thực hiện:
3.1. Chương 1. Đưa hoạt động chi trả dịch vụ hệ
sinh thái vào các chính sách và chương trình của
Việt Nam do tiến sĩ Katherine Warner đến từ tổ chức
IUCN Việt Nam thực hiện.
3.2. Chương 2. Nghiên cứu điểm “Tạo nguồn
I̗US̝DIPIP˼Uê̘OHC˽PW̏WáOHQIÛOHI̘ê˿V
nguồn hồ Trị An” do bà Đặng Thuý Nga và ông Rich-
ard McNally đến từ WWF Great Mekong – Chương
trình Việt Nam thực hiện.
3.3. Chương 3. /HIJÐOD̠VêJ̍Ni)̗US̝UËJ
chính bền vững bảo vệ cảnh quan tại Vườn quốc gia
Bạch Mã của bà Đặng Thuý Nga đến từ WWF Great
Mekong – Chương trình Việt Nam thực hiện.
3.4. Chương 4. Xây dựng cơ chế chi trả hấp thụ
các bon trong Lâm nghiệp: Dự án thí điểm tại huyện
Cao Phong tỉnh Hoà Bình, Việt Nam do ông Vũ Tấn
Phương thuộc Trung tâm nghiên cứu sinh thái và
môi trường rừng thực hiện(RCFEE).
Phần 4. Tổng hợp các nghiên cứu điểm và khuyến nghị
do tiến sĩ Hoàng Minh Hà và Phạm Thu Thuỷ đến từ Tổ
chức ICRAF Việt Nam thực hiện.
Lời cảm ơn
10
Ảnh 2: Trẻ em trên cánh đồng. Ảnh do ICRAF Việt Nam cung cấp.
11
Khái niệm chi trả dịch vụ môi trường được sử
dụng phổ biến5:
Là cam kết tham gia hợp đồng trên cơ sở tự nguyện có
giàng buộc về mặt pháp lý và với hợp đồng này thì một
hay nhiều người mua chi trả cho dịch vụ hệ sinh thái xác
định6C̄OHDÈDIUS˽UJ̌OṄUIṖDDÈDI̗US̝DIPN̘UIṖD
nhiều người bán và người bán này có trách nhiệm đảm
bảo một loại hình sử dụng đất nhất định cho một giai đoạn
xác định để tạo ra các dịch vụ hệ sinh thái thoả thuận.
Định nghĩa bao gồm chi trả là gì và chi trả cho cái gì và nó
liên quan đến cơ chế. Cách diễn đạt tốt nhất là trước hết
nói đến chi trả là gì, đối tượng tham gia và sau đó giải
thích làm thế nào.
Các khái niệm quan trọng liên quan đến “chi trả
là gì”:
t$IJUS˽ȆDIW̞ȈTJOIUIÈJMËT̤C̕JUIˍ̚OHDIPWJ̏DDVOH
cấp các dịch vụ hệ sinh thái này; và
t4̤C̕JUIˍ̚OHWËIṖDDÈDI̗US̝OËZDØUI̍CJ̍VIJ̏O
Eˍ̙JOIJ̌VIÖOIUI̠D UJ̌OṄU I̗US̝IJ̏OŴU NJ̎OUIV̋
đảm bảo quyền hưởng dụng …)
Các khái niệm quan trọng liên quan đến “đối
tượng tham gia”:
t/Hˍ̚JCÈOMËOHˍ̚JT̆OMÛOH IṖDC̑C̃UCV̘D
U˼PSBDÈD
hàng hoá và dịch vụ hệ sinh thái thông qua việc quản lý hệ
sinh thái;
t/Hˍ̚JNVBMËOHˍ̚JT̆OMÛOH IṖDC̑C̃UCV̘D
QI˽JUS˽
cho các lợi ích từ việc nhận được hàng hoá và dịch vụ hệ
sinh thái.
Các khái niệm quan trọng liên quan đến “làm
thế nào”:
t%̑DIW̞ȈTJOIUIÈJêˍ̝DYÈDê̑OISÜSËOH
t)̝Qê̕OHDBNL̋UW̌EVZUSÖIṖDMËNUIBZê̖JQIˍˌOH
thức sử dụng đất cụ thể.
5. Wunder (2005, p. 9) đưa ra một định nghĩa hẹp về chi trả dịch vụ môi trường là “một giao dịch trên cơ sở tự nguyện mà ở đó dịch vụ môi trường được xác định cụ thể (hoặc hoạt động sử
dụng đất để đảm bảo có được dịch vụ này) đang được người mua (tối thiểu một người mua) mua của người bán (tối thiểu một người bán) khi và chỉ khi người cung cấp dịch vụ môi trường
đảm bảo được việc cung cấp dịch vụ môi trường này”.
6. “Dịch vụ hệ sinh thái” thường được hiểu là bao gồm “hàng hoá” (dịch vụ được cung cấp) và “dịch vụ môi trường” (xem phần chú thích số 2 ở trên).
1. Thuật ngữ chi trả dịch vụ môi trường
12
13
Từ năm 2002, Quỹ phát triển Nông nghiệp quốc tế (IFAD)
êÍI̗US̝E̤ÈOå̌OêÈQDIPOHˍ̚JOHIÒPWáOHDBPDIP
các dịch vụ môi trường mà họ cung cấp (RUPES) tại 6 điểm
nghiên cứu hành động gồm: Sumberjaya, Bungo và Sing-
karak ở Indonesia; Bakun và Kalahan thuộc Philippines;
Kulekhani ở Nepal và 12 điểm học tập tại khu vực Châu Á.
Mục đích của RUPES là “xây dựng cơ chế mới để cải thiện
sinh kế và an ninh tài nguyên cho cộng đồng nghèo vùng
cao ở Châu Á” thông qua xây dựng các cơ sở về các cơ chế
nhằm đền đáp người nghèo vùng cao về các dịch vụ môi
trường họ cung cấp cho các cộng đồng trong nước và trên
phạm vi toàn cầu.
Bài học kinh nghiệm từ dự án RUPES có thể
được chia ra thành 5 hợp phần như sau:
1. Hiểu được rằng chi trả dịch vụ môi trường nhằm xoá
đói giảm nghèo;
2. Xây dựng các chính sách và thể chế để thúc đẩy
hoạt động chi trả dịch vụ môi trường ở cấp địa
phương, quốc gia và quốc tế;
3. Liên kết người cung cấp dịch vụ môi trường với
người mua dịch vụ môi trường trong các cơ chế chi trả
dịch vụ môi trường thử nghiệm;
4. Xây dựng tiêu chí và chỉ số để thực hiện các kế
hoạch chi trả dịch vụ môi trường được công bằng và
hiệu quả;
5. Thành lập đối tác và mạng lưới.
2. Bài học kinh nghiệm từ dự án RUPES
14
Ảnh 3: Nông thôn Việt Nam. Ảnh do ICRAF Việt Nam cung cấp.
Hiểu được chi trả dịch vụ môi trường để xoá đói
giảm nghèo
Các cơ chế chi trả có thể giải quyết được một vài khía cạnh
của vấn đề nghèo đói tại khu vực nông thôn. Kết quả này
là rất co ý nghĩa vì đói nghèo ở nông thôn Châu Á có liên
quan đến việc không quan tâm và hiểu sai về dịch vụ môi
trường. Tăng cường sự an toàn về quyền dụng đất, giảm
O̗JMPT̝EPC̑Uˍ̙Dê˾UIBZC̑OHˍ̚JLIÈDDIJ̋Nê˾U DIP
QIÏQê˿VUˍWËPê˾UWËUNJOHHJÈUS̑UËJT˽O #˽OH
MËN̘U
trong những biện pháp nhằm xoá đói giảm nghèo thông
qua dịch vụ môi trường.
Bảng 1. Sử dụng đất có điều kiện được xem là một hình
thức thưởng cho việc thực hiện phòng hộ đầu nguồn
nhằm xoá đói giảm nghèo
Dự án RUPES cho thấy hiệu quả xoá đói giảm nghèo thể
hiện rõ rệt nhất tại điểm mà dự án sử dụng giải pháp
“hưởng dụng có điều kiện” tại vùng “phòng hộ đầu nguồn”.
Việc thi hành các quy định của Chính phủ, bao gồm việc
EJE̚JC̃UCV̘Dê̔JW̙JOHˍ̚JEJDˍê̑OIDˍêˍ̝DE̤BUSÐO
hiểu biết chưa đầy đủ về thủy văn nơi người ta cho rằng
chỉ rừng mới có thể cung cấp nguồn nước ổn định. Nghiên
cứu cho thấy các kiểu sử dụng đất đan xen như nông lâm
kết hợp ở vùng đồi núi và canh tác lúa ở các thung lũng
trên thực tế vẫn đảm bảo nhu cầu nước ở vùng hạ lưu.
åJ̌VêØêÍU˼POÐOUJ̋QD̂ON̙JW̌ADÈDȈUI̔OHI̗US̝
đàm phán’ giúp cán bộ chính quyền địa phương và các
cộng đồng miền núi đạt được các cam kết. Các cam kết
này được ký 5 năm đầu có điều kiện và ký hợp đồng 25
năm nếu kết quả đánh giá tốt. Đây chính là một hình thức
của “chi trả dịch vụ môi trường” vì nó xác định rõ các tiêu
chuẩn môi trường sẽ được sử dụng trong đánh giá (phù
hợp với các tiêu chuẩn thể chế và quản lý hành chính).
Tại điểm nghiên cứu ở Sumberjaya, dự án RUPES giúp nhân
rộng từ 5 cam kết lâm nghiệp cộng đồng đầu tiên (Huttan
Kemasyarakatan hay HKM) lên đến khoảng 70% diện tích
rừng đã được ký cam kết. Đến nay, các kết quả cho thấy
các cam kết này là sự thành công đối với tất cả các bên
liên quan. Dự án RUPES đã giảm đáng kể chi phí giao dịch
của các cam kết thông qua việc đơn giản hoá thủ tục hành
chính và nâng cao chất lượng dịch vụ lâm nghiệp tại địa
phương. Tiêu chí sử dụng để đán

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Chi trả dịch vụ môi trường: Kinh nghiệm và bài học tại Việt Nam

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *