[block id=”bo-sung-1″]

Trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình sửa đổi Hiến pháp, cũng như thực hiện chủ
trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới chính quyền đô thị, chúng tôi đã tiến hành nghiên
cứu dự án ‘Phát triển chính quyền đô thị tại Việt Nam’. Nghiên cứu của chúng tôi là một
kênh độc lập, có cách tiếp cận riêng, với mong muốn sẽ đóng góp vào tiến trình chung cho
sự thay đổi khung pháp lý, trước tiên là Hiến pháp để phát triển mô hình chính quyền đô
thị hoạt động có hiệu quả. Nghiên cứu được tài trợ kinh phí và nhận được hướng dẫn kỹ
thuật từ Quỹ Châu Á.

chinh_quyen_do_thi_tai_viet_nam_nghien_cuu_tinh_huong_tu

pdf76 trang | Chia sẻ: thanhlinh222 | Ngày: 08/03/2018 | Lượt xem: 11070 | Lượt tải: 2download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Chính quyền đô thị tại Việt Nam: Nghiên cứu tình huống từ thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Hà Nội 2013
Chính quyền đô thị tại Việt Nam:
Nghiên cứu tình huống từ thành phố
Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
Trường Đại học Kinh tế – Luật
Chính quyền đô thị tại Việt Nam:
Nghiên cứu tình huống từ thành phố
Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
Người thực hiện:
GS.TS Nguyễn Thị Cành
PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện
TS. Đỗ Phú Trần Tình
TS. Nguyễn Tấn Phát
ThS. Hoàng Thọ Phú
ThS. Phạm Chí Khoa
ThS. Châu Quốc An
ThS. Huỳnh Hồng Hiếu
CN. Nguyễn Minh Trí
CN. Hồ Thị Hồng Minh
CN. Nguyễn Quốc Tuấn
Hà Nội 2013
Báo cáo này được thực hiện với sự tài trợ của Quỹ Châu Á.
Các phát hiện, giải thích và kết luận nêu trong báo cáo là của các tác giả và
không nhất thiết phản ánh quan điểm của Quỹ Châu Á.
Trường Đại học Kinh tế – Luật
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
4
Mục lục
1. Danh sách từ viết tắt 5
2. Lời cám ơn 6
3. Tóm tắt 7
Phần 1: Giới thiệu và phương pháp thực hiện nghiên cứu 11
1.1. Giới thiệu – Bối cảnh của dự án 11
1.2. Phương pháp nghiên cứu 12
Phần 2: Tổng quan các nghiên cứu về chính quyền đô thị tại Việt Nam 15
2.1. Giới thiệu 15
2.2. Các đề án về thí điểm mô hình chính quyền đô thị 15
2.3. Nhận định chung về các đề tài, công trình nghiên cứu và các bài viết 18
Phần 3: Đặc trưng của bốn đô thị trực thuộc trung ương 21
3.1. Sự phát triển kinh tế – xã hội của bốn đô thị trực thuộc trung ương 21
3.2. Đặc trưng của các đô thị: những điểm chung và sự khác biệt 28
Phần 4: Đánh giá hiệu quả quản lý đô thị theo mô hình tổ chức chính quyền
đô thị thông qua cách tiếp cận định tính từ kết quả khảo sát TP. Hồ Chí Minh
và TP. Đà Nẵng 42
4.1. Mô hình tổ chức chính quyền đô thị theo Luật Tổ chức HĐND và
UBND năm 2003 42
4.2. Mô hình tổ chức chính quyền đô thị tại TP. HCM, Đà Nẵng và hiệu quả
hoạt động 45
Phần 5: Đánh giá hiệu quả về mặt tài chính và kinh tế của quản lý đô thị theo
mô hình tổ chức chính quyền đô thị hiện hành thông qua ước lượng định
lượng một số tình huống 55
5.1. Nhận định về sự khác biệt giữa quản lý chính quyền đô thị của thành phố
Hồ Chí Minh và Đà Nẵng 55
5.2. Ước tính định lượng tính hiệu quả của quản lý chính quyền đô thị hiện nay
theo một số tình huống 58
Phần 6: Kết luận 65
6.1. Các kết quả chính 65
6.2. Các kiến nghị và điều kiện áp dụng các định hướng chính quyền đô thị dự kiến 68
Tham khảo 72
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
5
1. Danh sách từ viết tắt
UBND: Uỷ Ban Nhân Dân
HĐND: Hội Đồng Nhân Dân
MTTQ: Mặt Trận Tổ Quốc
TP. HCM: Thành Phố Hồ Chí Minh
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
6
2. Lời cám ơn
Có được kết quả nghiên cứu và nội dung của báo cáo này là nhờ sự nỗ lực hợp tác nghiên
cứu của GS. Nguyễn Thị Cành, PGS. Nguyễn Ngọc Điện và các đồng nghiệp tại Trường
Đại học Kinh tế – Luật, thuộc Đại học Quốc gia TP. HCM thực hiện từ tháng 9/2012 đến
tháng 7/2013. Để hoàn thành được báo cáo này, cũng như thực hiện nghiên cứu thực
nghiệm khảo sát, phỏng vấn sâu các đối tượng khác nhau, chúng tôi đã nhận được sự đóng
góp hỗ trợ của rất nhiều cơ quan và cá nhân. Nhóm tác giả xin được cảm ơn chủ tịch
UBND, HĐND, MTTQ, giám đốc các sở của hai thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã
giúp đỡ chúng tôi hoàn thành nghiên cứu này.
Nhóm tác giả muốn tỏ lời biết ơn và cám ơn chân thành tới những người sau đây vì sự hỗ
trợ, giúp đỡ của họ trong việc hình thành quan điểm, cách tiếp cận nghiên cứu, thiết kế nội
dung phỏng vấn sâu, thực hiện phỏng vấn và công việc dịch thuật: bà Ninh Ngọc Bảo Kim
và bà Lê Thu Hiền (Chuyên gia Quỹ Châu Á), ông Võ Văn Thôn, Võ Kim Cương, Trần Du
Lịch, Nguyễn Trọng Hòa tại TP. HCM, ông Đặng Công Ngữ tại Đà Nẵng và ông Nick J.
Freeman tại Hà Nội về các đóng góp hình thành quan điểm và phương pháp luận nghiên
cứu; Nguyễn Thị Huỳnh Mai (TP. HCM), Võ Thị Kiều Trang (Đà Nẵng) hỗ trợ điều phối
lịch trình phỏng vấn; Võ Châu Loan, Mạc Thị Diệu Trang, Ngô Minh Trí, Ngô Tấn Tài,
Trương Nguyễn Thảo Phương, Huỳnh Hồng Hiếu, Phạm Chí Khoa, Hồ Thị Hồng Minh về
hỗ trợ dịch thuật.
Chúng tôi đặc biệt muốn bày tỏ lòng biết ơn đối với các lãnh đạo, cán bộ của hai thành
phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đã tạo điều kiện cho chúng tôi tiếp xúc trao đổi với các sở,
quận, phường và HĐND thành phố, cựu lãnh đạo HĐND quận, phường, MTTQ các cấp,
cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Các tác giả cũng muốn cám ơn các lãnh đạo, cán
bộ HĐND thành phố, các lãnh đạo cán bộ MTTQ – các cấp, các lãnh đạo, cán bộ của của
Sở Công thương, Sở Tài chính, Sở Y tế, Sở Giáo dục – Đào tạo, Sở Quy hoạch – Kiến trúc,
Sở Tài nguyên – Môi trường, Sở Nội vụ, Sở Kế hoạch & Đầu tư, Sở Xây dựng, Sở Tư pháp
của cả hai thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; Viện Nghiên cứu Phát triển TP. HCM,
Viện Quy hoạch – Kiến trúc, UBND Quận 10, UBND Phường 7, Phường 14 của Quận 10,
UBND Quận Thủ Đức cùng hai Phường Linh Chiểu và Hiệp Bình Chánh, cựu Chủ tịch/
Phó Chủ tịch UBND của hai quận, 4 phường trên tại TP. HCM; lãnh đạo UBND, cựu Chủ
tịch HĐND Quận Cẩm Lệ và Quận Sơn Trà của Đà Nẵng; đại diện cộng đồng dân cư của
4 tổ dân phố và 20 doanh nghiệp tại Quận 10, Quận Thủ Đức TP. HCM; Hiệp hội Doanh
nghiệp TP. HCM và Hội Doanh nhân trẻ Đà Nẵng; Ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công
ty Lê Thành kiêm phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Quận Bình Tân TP. HCM, Ông Lê
Văn Hiểu, Tổng Giám đốc công ty Seatech kiêm Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Đà Nẵng.
Chúng tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến tất cả vì sự kiên nhẫn trả lời các câu
hỏi của chúng tôi và cung cấp cho chúng tôi những lời bình luận sâu sắc. Thiếu sự giải thích
qua các câu trả lời của họ, báo cáo này khó có thể thực hiện được. Sau cùng, nhưng không
phải là nhỏ nhất, chúng tôi muốn cám ơn PGS. Huỳnh Thành Đạt, Phó Giám đốc Thường
trực Đại học Quốc gia TP. HCM cùng PGS. Nguyễn Tiến Dũng, Hiệu trưởng Trường Đại
học Kinh tế – Luật, thuộc Đại học Quốc gia TP. HCM đã hỗ trợ thực hiện hợp tác nghiên
cứu này.
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
7
3. Tóm tắt
Trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình sửa đổi Hiến pháp, cũng như thực hiện chủ
trương của Đảng, Nhà nước về đổi mới chính quyền đô thị, chúng tôi đã tiến hành nghiên
cứu dự án ‘Phát triển chính quyền đô thị tại Việt Nam’. Nghiên cứu của chúng tôi là một
kênh độc lập, có cách tiếp cận riêng, với mong muốn sẽ đóng góp vào tiến trình chung cho
sự thay đổi khung pháp lý, trước tiên là Hiến pháp để phát triển mô hình chính quyền đô
thị hoạt động có hiệu quả. Nghiên cứu được tài trợ kinh phí và nhận được hướng dẫn kỹ
thuật từ Quỹ Châu Á.
Nghiên cứu
Giai đoạn một của nghiên cứu phân tích những tranh cãi đã và đang tồn tại về tính hiệu quả
của hệ thống quản lý đô thị ba lớp (thành phố, quận, phường) và những khó khăn trong
việc áp dụng mô hình tổ chức chung này vào cả chính quyền đô thị và nông thôn. Trong
giai đoạn phân tích này, nghiên cứu xác định những điểm chính có được từ các nghiên
cứu trước, và định vị những vấn đề liên quan đến quản lý đô thị và chính quyền đô thị tại
Việt Nam mà các nghiên cứu trước chưa đề cập một cách đầy đủ.
Dựa vào kết quả của giai đoạn một, trong giai đoạn hai, chúng tôi đã tiến hành theo cách
tiếp cận định lượng và định tính để đánh giá những vấn đề những nghiên cứu trước đây
chưa đề cập. Nghiên cứu định tính thông qua khảo sát thực tế, phỏng vấn sâu về nhìn nhận
của các bên về tính hiệu lực và hiệu quả của chính quyền đô thị hiện nay tại TP. HCM và
Đà Nẵng. Những đối tượng được phỏng vấn gồm những nhà quản lý điều hành chính quyền
các cấp từ thành phố đến phường, các chuyên gia những người nghiên cứu lý thuyết cũng
như điều hành thực tiễn trong bộ máy tổ chức chính quyền đô thị hiện nay, các đối tượng
tham gia giám sát chính quyền các cấp gồm HĐND thành phố, cựu lãnh đạo HĐND quận,
phường, MTTQ thành phố và quận, phường, cộng đồng dân cư và cộng đồng doanh nghiệp.
Những câu hỏi đặt ra trao đổi nhằm nhận diện tính hiệu lực và hiệu quả của bộ máy chính
quyền đô thị theo luật tổ chức chính quyền ba cấp hiện hành, kể cả việc áp dụng thí điểm
bỏ HĐND cấp quận, huyện, phường, trên phương diện của cơ quan quản lý, cơ quan giám
sát và người được hưởng các dịch vụ công, dịch vụ đô thị. Theo cách tiếp cận định lượng
chúng tôi sử dụng số liệu thống kê thứ cấp để đánh giá vai trò của các thành phố trực thuộc
trung ương trong phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam và ước lượng chi phí cơ hội của
các phương thức quản lý chính quyền đô thị hiện hành.
Kết quả phân tích vai trò của 4 đô thị trực thuộc trung ương gồm hai đô thị đặc biệt là TP.
HCM và Hà Nội và hai đô thị loại một là Đà Nẵng và Cần Thơ cho thấy bốn thành phố
là trung tâm kinh tế thể hiện trong đóng góp GDP, thu ngân sách, thu hút FDI, hoạt động
xuất khẩu, thu hút đầu tư trong nước qua số lượng doanh nghiệp, dịch chuyển cơ cấu kinh
tế. Năm 2011 bốn đô thị có tổng dân số chiếm 18,74%, diện tích chiếm 2,45% so với cả
nước nhưng đã đóng góp đến 33,52% GDP, 61,13% tổng thu ngân sách, 40,51% kim ngạch
xuất khẩu, 48,25% số dự án, 30,1% tổng vốn FDI đăng ký, 57,28% tổng số doanh nghiệp
đang hoạt động của cả nước. Bốn thành phố này, cùng với Hải Phòng (chúng tôi không thu
thập được đủ số liệu về Hải Phòng) là trụ cột kinh tế của quốc gia và đang có cấu trúc quản
lý đô thị hiệu quả để đảm bảo cho sự phát triển.
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
8
Bốn đô thị này mang các đặc tính riêng, khác nhau về quy mô và hướng phát triển, tuy
nhiên, cả bốn đều là các trung tâm để phát triển thương mại, tài chính và các dịch vụ khoa
học, đào tạo nguồn nhân lực. Các đô thị có cơ sở hạ tầng kỹ thuật và xã hội phát triển
tạo thành những mạng lưới, hệ thống đồng bộ, xuyên suốt địa bàn, không phụ thuộc vào
địa giới hành chính. Với vai trò là trung tâm văn hóa, hiện bốn đô thị trên có 180 trường
đại học và cao đẳng có số sinh viên bằng 73,69% tổng số sinh viên cả nước. Mức sống của
người dân đô thị cao hơn nông thôn, tiếp cận các dịch vụ công, an sinh xã hội tốt hơn. Sự
khác biệt không chỉ giữa các đô thị, mà còn có sự khác biệt khá lớn giữa quận nội thành và
quận ngoại thành của cùng một đô thị. Theo đó, các quận ngoại thành có các chỉ tiêu kinh
tế – xã hội đều thấp hơn quận nội thành, trong đó nổi bật là có nhiều khu công nghiệp mới,
có tỷ lệ cao về dân số vãng lai và dân nhập cư ở ngoại thành, trong khi nguồn lực (nguồn
tài chính và nguồn nhân lực), các chỉ tiêu về phúc lợi xã hội (y tế, giáo dục) ở khu vực ngoại
thành bị hạn chế.
Số lượng công chức trên 100 dân tại các thành phố trực thuộc trung ương thấp hơn nhiều
so với mức bình quân cả nước. Cả nước 100 dân có 0,44 công chức và 2 viên chức, chỉ số
này ở Hà Nội tương ứng là 0,27 và 1,7, Đà Nẵng tương ứng là 0,26 và 1,8, Cần Thơ tương
ứng là 0,22 và 1,6, TP. HCM thấp nhất, tương ứng là 0,17 và 1,3.
Kết quả khảo sát phỏng vấn các đối tượng có liên quan ở hai thành phố là TP. HCM và
Đà Nẵng, chúng tôi đã tìm thấy những điểm giống nhau, và những điểm khác biệt giữa hai
thành phố. Những điểm giống nhau từ kết quả nghiên cứu khảo sát ở hai thành phố bao
gồm: Thứ nhất, tất cả lãnh đạo được phỏng vấn tại hai thành phố đều cho rằng, tổ chức
chính quyền địa phương ba cấp theo Luật Tổ chức HĐND, UBND năm 2003 là không phù
hợp với đặc thù của chính quyền đô thị; Thứ hai, các quy định của luật pháp hiện hành chưa
làm rõ quyền lực và trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền các cấp, dẫn đến các chức
năng chồng chéo, cắt khúc và bỏ trống; Thứ ba, ý kiến của các bên tham gia phỏng vấn đều
cho rằng hoạt động của HĐND cấp quận, phường theo quy định hiện hành là mang tính
hình thức, không thực quyền. Tất cả các chỉ tiêu kinh tế – xã hội, ngân sách, nhân sự của
quận, phường là do UBND cấp thành phố duyệt, HĐND họp mỗi năm hai lần chỉ để thông
qua (đóng dấu) các chỉ tiêu đã phê duyệt! Bỏ HĐND cấp quận, phường giảm chi phí hoạt
động của bộ máy không nhiều nhưng quan trọng là mang lại hiệu quả quản lý Nhà nước
cao hơn. Các quyết định được thực thi nhanh hơn, không phải chờ đến kỳ họp HĐND mới
thông qua và thực thi quyết định mà trên thực tế đã được thông qua từ trước đó.
Sự khác biệt giữa TP. HCM và Đà Nẵng
Nghiên cứu của chúng tôi cũng tìm thấy sự khác biệt của hai thành phố.
Thứ nhất, nghiên cứu tìm ra sự khác biệt giữa TP. HCM và Đà Nẵng trong cách tiếp cận cơ
chế quản lý đô thị. Cụ thể, TP. HCM thực hiện phân cấp quá mạnh cho quận, huyện, đặc
biệt là trong lĩnh vực quy hoạch, xây dựng, đất đai do đó dẫn đến sự chồng chéo, cắt khúc,
bỏ trống các chức năng.
Thứ hai, kết quả nghiên cứu đã chứng minh được rằng phương cách quản lý của Đà Nẵng
mang lại hiệu quả cao hơn TP. HCM thông qua ước lượng định lượng một số tình huống.
Tình huống thứ nhất là đánh giá hiệu quả tài chính và hiệu quả kinh tế của biện pháp “đổi
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
9
đất lấy hạ tầng” của Đà Nẵng. Theo đó, Đà Nẵng đã áp dụng phương thức đấu thầu đất hai
bên đường dự kiến xây dựng theo quy hoạch, cùng với phương thức thanh toán ngay đầu
kỳ với giá chiết khấu (giảm giá) 10%. Thực hiện phương thức này, Đà Nẵng đã vi phạm các
qui định của Chính phủ. Tuy nhiên, phương thức thanh toán ngay đầu kỳ với giá chiết khấu
(giảm giá) 10% đã thu hút được lượng vốn lớn đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Hơn nữa, qua so
sánh giá trị hiện tại của dòng tiền (PV) của phương thức thanh toán nhanh giá chiết khấu
(giảm giá) 10% với PV của phương thức trả chậm từ 1 – 4 năm, thì hiệu quả tài chính (PV)
của phương thức thanh toán ngay đầu kỳ với giá chiết khấu (giảm giá) 10% cao hơn PV của
phương thức trả chậm, với mức chênh lệch là hơn 689 tỷ đồng. Một cách ngắn gọn, hiệu
quả kinh tế đạt được qua việc thu được vốn nhanh hơn để đầu tư vào cơ sở hạ tầng sẽ thúc
đẩy đầu tư tư nhân và cuối cùng thúc đẩy tăng GDP, cao đến mức có thể bù lại khoản chiết
khấu 10% ban đầu. Kết quả ước tính cho thấy, nếu Đà Nẵng áp dụng phương thức thanh
toán chậm không chiết khấu – giảm giá theo quy định của Chính phủ sẽ làm cho GDP của
Đà Nẵng giảm tương ứng mỗi năm 275,88 tỷ đồng cho giai đoạn (2003 – 2011) so với
phương thức trả ngay đầu kỳ được giá chiết khấu (giảm giá) 10%. Nếu TP. HCM áp dụng
phương thức của Đà Nẵng, chúng tôi ước tính khoản tăng của nguồn vốn đầu tư sẽ nâng
GDP của TP. HCM lên 0,21% (tính cho một năm 2005).
Thứ ba, mức độ hài lòng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp đối với các dịch vụ công,
dịch vụ đô thị do chính quyền cung cấp tại Đà Nẵng cao hơn tại TP. HCM. Ý kiến của cộng
đồng doanh nghiệp và người dân ở TP. HCM cho rằng, hiện các thủ tục hành chính quá
phức tạp. Bằng chứng vì sao người dân, doanh nghiệp ở Đà Nẵng hài lòng hơn là do cơ sở
hạ tầng như đường sá, cầu cống của Đà Nẵng phát triển nhanh trong các năm gần đây, thời
gian thủ tục hành chính cho giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy phép xây dựng được
cắt giảm. Thời gian thủ tục thực hiện dự án xây dựng của doanh nghiệp ở Đà Nẵng nhanh
hơn 4 lần so với thời gian thủ tục tại TP. HCM.
Khuyến nghị
Ngoài những khám phá nêu trên, nghiên cứu của chúng tôi đã đề xuất những ý kiến về thay
đổi Hiến pháp, Luật pháp liên quan đến chính quyền đô thị. Dựa vào kết quả nghiên cứu,
chúng tôi đề nghị các điều sửa đổi của Hiến pháp cần phải ghi rõ bộ máy chính quyền đô
thị của thành phố trực thuộc trung ương (thành phố – quận – phường) khác với bộ máy
chính quyền nông thôn (tỉnh – huyện – xã). Cấu trúc của đô thị là đơn nhất cho nên chỉ
có một bộ máy chính quyền duy nhất. Tuy nhiên, nếu là đô thị lớn thì thêm cánh tay nối
dài quận và phường, và trong trường hợp này quận và phường chỉ là những cơ quan hành
chính địa phương, không phải là những cấp chính quyền đầy đủ theo cách gọi hiện nay là
có HĐND và UBND. Ngoài việc sửa đổi Hiến pháp 1992, Luật Tổ chức HĐND, UBND
2003, nhiều bộ luật như Luật Đất đai, Luật Quy hoạch đô thị, Luật Xây dựng cũng như
các nghị định, thông tư của Chính phủ và các bộ, ngành trung ương có liên quan phải thay
đổi cho phù hợp với mô hình chính quyền đô thị trong phân cấp quản lý chức năng giữa
trung ương và địa phương, giữa UBND thành phố, các sở ngành và quận, phường. Theo
đó, cần trao quyền tự chủ cho các đô thị, thành phố trực thuộc trung ương trong thu hút
các nguồn lực cho phát triển. Các thành phố trực thuộc trung ương cần được trao quyền
trong quyết định đầu tư, tài chính đô thị (tạo nguồn thu cho phát triển hạ tầng, phát triển
đô thị), quản lý sử dụng đất đô thị có hiệu quả
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
10
Những kiến nghị cụ thể như sau:
Thứ nhất, thống nhất với phương án đề xuất là chính quyền đô thị chỉ có một cấp chính
quyền duy nhất có HĐND và UBND dù đô thị có quy mô lớn hay nhỏ. Những đô thị có
quy mô lớn thì cần thêm cánh tay nối dài là quận và phường. Quận và phường chỉ là những
cơ quan hành chính địa phương, không phải là những cấp chính quyền đầy đủ có HĐND
và UBND hay gọi là cấp chính quyền trung gian (như đề án của TP. HCM và Đà Nẵng).
Thứ hai, đối với những đô thị loại đặc biệt như Hà Nội và TP. HCM, việc thành lập các khu
đô thị mới phù hợp với đặc thù về quy mô và quá trình đô thị hóa trên diện rộng cũng như
phù hợp với năng lực quản lý đô thị là hợp lý.
Thứ ba, dù có nhiều đô thị trong một thành phố thì vấn đề quy hoạch tổng thể về bố trí
không gian lãnh thổ và quy hoạch tổng thể phát triển ngành phải được thống nhất trong
toàn bộ thành phố trực thuộc trung ương. Theo đó, thành phố trực thuộc trung ương cần
có một Hội đồng Quy hoạch, dưới Hội đồng Quy hoạch là một đơn vị nghiên cứu tư vấn
thực hiện các chức năng nghiên cứu phát triển đô thị và xây dựng quy hoạch tích hợp cho
toàn địa bàn.
Thứ tư, cần bố trí lại các sở chuyên môn cho phù hợp với mô hình chính quyền đô thị.
Theo đó, phân loại các sở quản lý tổng hợp (tài chính, nội vụ, kế hoạch, tư pháp). Thành
phố không cần thiết có các văn phòng đại diện đóng trên tất cả các địa bàn dân cư. Những
sở quản lý chuyên ngành (xây dựng, tài nguyên – môi trường, giao thông, giáo dục, y tế)
kể cả Sở Kế hoạch – Đầu tư (quản lý và cấp giấy chứng nhận kinh doanh, đầu tư cho doanh
nghiệp, người dân) phải có các văn phòng đại diện theo địa bàn quận, phường thay cho các
phòng chuyên môn của UBND quận hiện nay.
Thứ năm, để áp dụng được mô hình chính quyền đô thị đề xuất, ngoài điều kiện pháp lý
như đã nêu, còn cần điều kiện nguồn lực thể hiện ở việc đảm bảo nguồn tài chính, nguồn
nhân lực và cơ chế để tạo ra các nguồn lực cho sự phát triển. Theo chúng tôi, do thành
phố trực thuộc trung ương có vai trò và đặc thù riêng, Chính phủ cần trao quyền hay phân
quyền rộng hơn trong cơ chế tài chính (thu chi ngân sách địa phương), trong huy động các
nguồn lực, theo các mô hình hay phương thức khác nhau cho đầu tư phát triển (miễn là
không có tham nhũng).
Cuối cùng, để thực hiện áp dụng chính quyền đô thị cần có bước thí điểm để rút kinh
nghiệm. Chúng tôi đề xuất đối với đô thị loại 1 có thể lấy Đà Nẵng làm thí điểm áp dụng
mô hình chính quyền đô thị, vì Đà Nẵng đã có bước chuẩn bị và đã thực hiện một số mặt
của chính quyền đô thị. Đối với đô thị loại đặc biệt, có thể lấy TP. HCM làm thí điểm. Tuy
nhiên, do đặc thù của TP. HCM có quy mô lớn, áp dụng cơ chế phân cấp mạnh cho quận,
huyện đã lâu, dân cư và địa bàn phức tạp nên có thể áp dụng thí điểm một số quận nội
thành và một khu đô thị mới, rút kinh nghiệm sau đó sẽ áp dụng hoàn chỉnh chính quyền
đô thị.
Chính quyền đô thị tại Việt Nam
Nghiên cứu tình huống hai thành phố: Hồ Chí Minh và Đà Nẵng
11
Phần 1: Giới thiệu và phương pháp thực hiện nghiên cứu
1.1. Giới thiệu – Bối cảnh của dự án
Hiện nay Việt Nam có 63 tỉnh, thành phố, trong đó có 5 thành phố trực thuộc trung ương
gồm: Hà Nội và TP. HCM (đô thị

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Chính quyền đô thị tại Việt Nam: Nghiên cứu tình huống từ thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *