[block id=”bo-sung-1″]

Kiểm soát xã hội đối với tội phạm là một nội dung nghiên cứu phức tạp của Tội phạm
học và là hướng nghiên cứu mới của Tội phạm học Việt Nam. Kiểm soát xã hội đối với tội phạm
suy cho cùng cũng chính là đểphòng ngừa tội phạm đạt hiệu quảcao. Bài viết tập trung làm sáng
tỏchủthể, phương thức và phương tiện kiểm soát xã hội đối với tội phạm trên cơsởlý thuyết
kiểm soát xã hội đối với tội phạm.

chu_the_phuong_thuc_va_phuong_tien_kiem_soat_xa_hoi_doi_voi

pdf13 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 2351 | Lượt tải: 5download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Chủ thể, phương thức và phương tiện kiểm soát xã hội đối với tội phạm, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 31-43
31
Chủ thể, phương thức và phương tiện
kiểm soát xã hội đối với tội phạm
Trịnh Tiến Việt*
Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội,
144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 15 tháng 12 năm 2013
Chỉnh sửa ngày 2 tháng 2 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 17 tháng 3 năm 2014
Tóm tắt: Kiểm soát xã hội đối với tội phạm là một nội dung nghiên cứu phức tạp của Tội phạm
học và là hướng nghiên cứu mới của Tội phạm học Việt Nam. Kiểm soát xã hội đối với tội phạm
suy cho cùng cũng chính là để phòng ngừa tội phạm đạt hiệu quả cao. Bài viết tập trung làm sáng
tỏ chủ thể, phương thức và phương tiện kiểm soát xã hội đối với tội phạm trên cơ sở lý thuyết
kiểm soát xã hội đối với tội phạm.
Từ khóa: Kiểm soát xã hội đối với tội phạm; Chủ thể kiểm soát; Phương thức kiểm soát; Phương
tiện kiểm soát.
1. Nhập môn – Những khái niệm cơ bản*
Ở Việt Nam trong vài năm trở lại đây, trên
các diễn đàn khoa học, các nhà Luật học, đặc
biệt là các nhà Tội phạm học và Hình sự học
bắt đầu tiếp cận vấn đề “Kiểm soát xã hội đối
với tội phạm”1. Trong khi đó, nội dung của nó
đã và đang được nghiên cứu tương đối rộng và
_______
*
ĐT: 84-4-3757512
E-mail: viet180411@gmail.com
1
Ví dụ: GS. TSKH. Đào Trí Úc, Vấn đề kiểm soát tội
phạm, Tạp chí Nhà nước và pháp luật, số 6/1999; PGS.
TS. Lê Thị Sơn, Về khái niệm kiểm soát xã hội và kiểm
soát tội phạm, Tạp chí Luật học, số 8/2012; TS. Trịnh
Tiến Việt, Khái niệm và các tiêu chí đánh giá hiệu quả
kiểm soát xã hội đối với tội phạm, Tạp chí Kiểm sát, số
15(8)/2002; TS. Trịnh Tiến Việt, Những vấn đề lý luận
cơ bản về kiểm soát xã hội đối với tội phạm, Tạp chí
Tòa án nhân dân, số 19(10) và 20(10)/2013; PGS. TS.
Dương Tuyết Miên, Tội phạm học đương đại, Nxb.
Chính trị – Hành chính, Hà Nội, 2013; v.v…
sâu trong các sách báo pháp lý nước ngoài2.
Bởi lẽ, yêu cầu kiểm soát xã hội đối với tội
phạm được xem như là sự nỗ lực trong việc
tìm hiểu, nghiên cứu về các hiện tượng lệch
chuẩn, vi phạm đạo đức, vi phạm pháp luật đến
tội phạm của các nhà hoạch định chính sách,
_______
2
Ví dụ: Travis Hirschi, Causes of Delinquency,
Copyright 1969 by The Regents of the University of
California, 1969; Frederick Elmore Lumley, Means of
social control, published in 1925 by The Century, New
York, USA; Luther Lee Bernard, Social control in its
sociological aspect, published in December, 1939 by
The Macmillan Company; T.A. Imobighe (Editor),
Theory of cime and crime control, Published by National
Open University of Nigeria, 2010 (Unit 4 – Levels of
crime control); Kimball Young, Social psychology: An
analysis of social behavior, 1930, Alfred A.Knopf
Publisher, New York; Robert B Cialdini, Descriptive
social norms as underappreciated sourse of social
control, Psychometrika (the official journal of the
Psychometric Society), Vol. 72, No.2, June 2007; v.v…
T.T.Việt / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 31-43
32
đại biểu của dân, tất cả các cơ quan, tổ chức
đến người dân trong xã hội với mục đích duy
trì sự ổn định và trật tự xã hội, góp phần bảo
vệ pháp chế và trật tự pháp luật, ngăn ngừa sự
xâm phạm vào các lợi ích hợp pháp đã được
Nhà nước xác lập và bảo vệ. Đặc biệt, nó còn
có ý nghĩa tiết kiệm một khoản rất lớn về chi
phí, tiền của cho Nhà nước, của xã hội trong
việc điều tra, truy tố, xét xử người phạm tội,
trong việc khắc phục hậu quả của tội phạm gây
ra cho xã hội, trong công tác cải tạo, giáo dục
và thi hành án đối với người phạm tội. Nói một
cách khác, đặt ra vấn đề kiểm soát xã hội đối
với tội phạm chính là “một yếu tố quan trọng
nhất trên con đường hoàn thiện các quan hệ xã
hội, bởi vì tội phạm – đó là một dạng trầm
trọng nhất của hành vi chống đối xã hội, nó vi
phạm không chỉ những chuẩn mực pháp luật,
mà còn vi phạm các chuẩn mực đạo đức…” [1].
Do đó, chỉ trên cơ sở sự nỗ lực từ việc
hoạch định chính sách, việc kiểm soát trong cơ
quan, tổ chức, xã hội và trong gia đình, đến
việc thực hiện tốt các chương trình điều trị
phục hồi, quản lý, khắc phục những khiếm
khuyết của cộng đồng, thực hiện nghiêm chỉnh
mối quan hệ gia đình và tội phạm và với các
thiết chế xã hội, hoàn thiện hệ thống pháp
luật… để bảo đảm sự kiểm soát tội phạm trong
xã hội. Bởi vì, suy cho cùng, kiểm soát xã hội
đối với tội phạm tốt chính là phòng ngừa tội
phạm đạt hiệu quả cao.
1.1. Kiểm soát xã hội
Trong bất kỳ xã hội nào, để tôn trọng và
bảo vệ các lợi ích chung của Nhà nước, của
cộng đồng, của xã hội, quyền và lợi ích hợp
pháp của công dân đòi hỏi mỗi cá nhân công
dân phải tôn trọng trật tự xã hội.
Các cơ chế bảo đảm cho trật tự xã hội
chính là những thiết chế xã hội. Những thiết
chế xã hội như: Gia đình, tôn giáo, chính trị,
kinh tế, giáo dục… thông qua chức năng kiểm
soát của mình các cá nhân phải tuân thủ theo
chuẩn mực giá trị xã hội, các quy định hạn chế
đối với hành vi. Đến lượt mình, thông qua
chức năng kiểm soát xã hội, những thiết chế xã
hội bảo đảm sự ổn định trong hiện tại, dự đoán
trong tương lai và định hướng các hành vi cá
nhân, bảo đảm quyền lợi cho mỗi người trong
khi tuân thủ trật tự và các thiết chế xã hội,
cũng như ngược lại, nếu như bất kỳ ai vi phạm
nó sẽ làm giảm bớt sự ổn định và trật tự xã hội,
đồng thời sẽ bị kiểm soát và ràng buộc tuân thủ
bởi các thiết chế xã hội tương ứng.
Kiểm soát xã hội có mặt ở khắp mọi nơi
trong đời sống văn hóa, xã hội và luôn tác
động và ảnh hưởng đến sự lựa chọn hành vi
hoặc xử sự của mỗi cá nhân và các nhóm. Đối
với bất kỳ ai nếu có hành vi lệch lạc, khi có
kiểm soát xã hội sẽ ngăn chặn các hành vi này,
phê phán loại bỏ nó đưa những người có hành
vi lệch lạc đó trở lại trật tự, khuôn phép đã có.
Về vấn đề này, trước đây và hiện nay các
nhà Xã hội học đã tiếp bước không ngừng để
làm phát triển lý thuyết xã hội học nói chung,
vấn đề kiểm soát xã hội nói riêng (trong đó có
nội dung kiểm soát xã hội đối với tội phạm) vì,
Xã hội học là ngành khoa học không chỉ có
trách nhiệm tìm ra chân lý khách quan, phản
ánh thực tế đời sống xã hội, mà còn thực hiện
tốt chức năng thực tiễn của nó – cung cấp
những thông tin cần thiết cho việc giải quyết
các vấn đề xã hội và phục vụ việc xây dựng,
quản lý và duy trì trật tự xã hội, qua đó bảo
đảm ổn định và bền vững các quan hệ xã hội.
Như vậy, khái niệm Kiểm soát xã hội đã
được thống nhất trong các tài liệu nghiên cứu
(
heory) và được định nghĩa như sau: Kiểm soát
xã hội là sự bố trí những chuẩn mực, các giá
trị cùng hệ thống cơ chế khuyến khích, động
T.T. Việt / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 31-43 33
viên và chế tài để bảo đảm hay buộc các cá
nhân thực hiện chúng.
1.2. Kiểm soát tội phạm
Tội phạm là một hiện tượng tiêu cực nhất
trong xã hội.
Khái niệm tội phạm xuất hiện cùng với sự
ra đời của Nhà nước và Pháp luật, cũng như
khi xã hội phân chia thành giai cấp đối kháng.
Để bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị, Nhà
nước đã quy định hành vi nào là tội phạm và
áp dụng trách nhiệm hình sự hoặc hình phạt
đối với người nào thực hiện các hành vi đó. Do
đó, tội phạm lại mang bản chất là một hiện
tượng pháp lý.
Là hiện tượng tiêu cực mang thuộc tính xã
hội – pháp lý, tội phạm luôn chứa đựng trong
nó đặc tính chống đối lại Nhà nước, chống đối
lại xã hội, đi ngược lại lợi ích chung của cộng
đồng, trật tự xã hội, xâm phạm đến quyền, tự
do và các lợi ích hợp pháp của con người… Bởi
nguyên lý sinh tồn tự nhiên là đối tượng bị tấn
công, xâm hại phải có động thái phản vệ để tự
bảo vệ mình nên Nhà nước và cộng đồng xã
hội, dân cư tất yếu có những cơ chế, cách thức,
biện pháp nhằm chống trả, phòng ngừa tội
phạm. Tuy nhiên, sự ra đời, tồn tại của Tội
phạm gắn liền với Nhà nước và pháp luật nên
trong xã hội có giai cấp nên còn Nhà nước và
pháp luật, thì những nỗ lực của loài người chỉ
có thể đạt đến mục tiêu kiểm soát tội phạm
(Crime Control) chứ không thể xóa bỏ nó. Cho
nên, để kiểm soát tội phạm, ngoài việc tập
trung vào các biện pháp phòng ngừa xã hội còn
phải sử dụng các hình phạt (chế tài) hình sự
như là một phương tiện răn đe người phạm tội
và tạm thời hoặc vĩnh viễn làm mất khả
năng tái phạm của những người đã phạm tội,
còn là việc làm rõ trách nhiệm hình sự của họ,
làm rõ loại tội và đề xuất biện pháp phòng
ngừa… [2]. Do vậy, “nghiên cứu kiểm soát tội
phạm không khi nào được tách rời kiểm soát
xã hội nói chung và luôn vì mục đích kiểm
soát xã hội trong trật tự và ổn định”[3].
“Kiểm soát”, theo Đại Từ điển Tiếng Việt
định nghĩa là: “Kiểm tra, xem xét nhằm ngăn
ngừa những sai phạm các quy định hoặc đặt
trong phạm vi, quyền hành và trách nhiệm” [4].
Do đó, trong lĩnh vực khoa học chuyên ngành,
thuật ngữ “Kiểm soát tội phạm” là khái niệm
đề cập đến các phương pháp (cách thức) được
thực hiện nhằm giảm bớt tội phạm trong xã
hội. Như vậy, chúng tôi cho rằng, mặc dù có
các quan điểm có nội hàm rộng hay hẹp khác
nhau, song suy cho cùng, nội dung của kiểm
soát tội phạm là việc thực hiện tất cả các biện
pháp (cách thức) nhằm giảm bớt tội phạm
trong xã hội. Những nỗ lực này phải được thực
hiện bởi cả Nhà nước và các cộng đồng xã hội,
dân cư. Điều đó tạo nên hai hình thức kiểm
soát tội phạm khác nhau về chủ thể, biện pháp,
phương thức kiểm soát đối với tội phạm và hai
hình thức kiểm soát đó được gọi tên như sau:
a) Kiểm soát Nhà nước đối với tội phạm
(hay kiểm soát chính thức, kiểm soát chuyên
trách) là hình thức kiểm soát tội phạm do các
cơ quan chức năng và những người có thẩm
quyền trong các cơ quan đó thực hiện trên cơ
sở văn bản của Nhà nước quy định. Các cơ
quan ở đây bao gồm như: Cơ quan Công an,
Viện kiểm sát, Tòa án, các cơ quan Thanh tra,
Quản lý. Còn những người có thẩm quyền của
các cơ quan này được thực hiện các biện pháp
có tính chất cưỡng chế do pháp luật quy định
để kiểm soát tội phạm trong các hoạt động
nghiệp vụ như: Kiểm tra, giám sát, điều tra,
truy tố, xét xử, thi hành án; v.v… Chẳng hạn,
nhiều quy định của Hiến pháp và pháp luật
Việt Nam đã được cụ thể hóa, ví dụ: Điều 8
Hiến pháp Việt Nam năm 2013; Khoản 1 Điều
4 Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi năm
T.T.Việt / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 31-43
34
2009; Điều 13 Bộ luật tố tụng hình sự năm
2003; Điều 14 Luật Công an nhân dân năm
2005; Điều 7 Luật phòng, chống tham nhũng
năm 2005, sửa đổi năm 2013; v.v…
b) Kiểm soát xã hội đối với tội phạm (hay
kiểm soát không chính thức) là hình thức kiểm
soát thông qua các tổ chức, quan hệ xã hội
như: Cộng đồng dân cư, tổ chức xã hội, tôn
giáo, tổ chức giáo dục, gia đình… và bằng các
giá trị xã hội như: Phong tục, tập quán, truyền
thống, tiêu chuẩn, niềm tin… Những cách thức,
biện pháp kiểm soát xã hội không có tính
cưỡng chế, không được quy định bởi Nhà
nước, không thuộc chức năng chuyên môn của
chủ thể thực hiện mà thông thường được thực
hiện tự phát do sự vận động bên trong chính
các tổ chức, quan hệ xã hội. Riêng về thuật
ngữ “Kiểm soát xã hội đối với tội phạm” theo
nghĩa này cũng cần được xem xét theo hai
nghĩa rộng và hẹp trong mục 1.3. dưới đây.
1.3. Kiểm soát xã hội đối với tội phạm
Như đã nêu trên, việc nói đến hoạt động
kiểm soát tội phạm thường được cho là sự đề
cập đến các biện pháp, hoạt động của cơ quan
Nhà nước nhằm làm giảm bớt tội phạm trong
xã hội. Do đó, kiểm soát xã hội đối với tội phạm
còn là vấn đề khá mới và chưa được định nghĩa
rõ ràng. Vì thế, khái niệm kiểm soát xã hội đối
với tội phạm có thể được xây dựng từ hai khái
niệm – kiểm soát tội phạm (1) và kiểm soát xã
hội (2). Ngoài ra, lý thuyết về kiểm soát xã hội
(đối với tội phạm và vi phạm phạm pháp luật)
cho rằng các vi phạm pháp luật, việc phạm tội
phát sinh do sự yếu kém, sụp đổ hay thiếu vắng
của các liên kết xã hội hoặc các quá trình xã
hội có tác dụng khuyến khích hành vi tuân thủ
pháp luật. Những quan điểm đó đề cao việc
xem xét các mối quan hệ, cam kết, giá trị, định
mức và niềm tin như là những mục đích biện
minh cho việc tại sao người ta không vi phạm
pháp luật, phạm tội đối sánh với những lý
thuyết coi trọng động cơ thúc đẩy bên trong để
giải thích nguyên nhân vi phạm pháp luật,
phạm tội… [5]. Như vậy, kiểm soát xã hội đối
với tội phạm chính là việc khuyến khích tuân
thủ pháp luật thông qua những mối quan hệ,
liên kết xã hội và bằng những cam kết, giá trị,
định mức xã hội và niềm tin liên quan đến
chúng làm công cụ ngăn chặn việc thực hiện
tội phạm của các thành viên trong liên kết.
Hiểu theo nghĩa hẹp với nội dung như thế này
đang được nhiều sách báo về Tội phạm học
nước ngoài đề cập.
Tóm lại, nếu như kiểm soát tội phạm là
việc thực hiện những phương pháp khác nhau
nhằm giảm bớt tội phạm trong xã hội, thì Kiểm
soát xã hội đối với tội phạm chính là một trong
các phương pháp đó. Như vậy, từ những phân
tích ở trên, chúng tôi cho rằng thuật ngữ “Kiểm
soát xã hội đối với tội phạm” ở nước ta cần được
quan niệm theo hai nghĩa rộng và hẹp khác nhau.
a) Theo nghĩa rộng, nội hàm đã là “kiểm
soát xã hội”, có nghĩa là có sự tham gia của toàn
xã hội, bao gồm cả kiểm soát Nhà nước đối với
tội phạm, vì quan niệm Nhà nước cũng là một
thiết chế, một tổ chức đặc biệt của quyền lực
chính trị, có bộ máy chuyên trách để cưỡng chế
và quản lý xã hội nhằm thực hiện và bảo vệ
trước hết lợi ích của giai cấp thống trị trong xã
hội. Tuy nhiên, nếu sử dụng theo nghĩa rộng này,
thì ngôn ngữ tiếng Việt nên gọi là: “Kiểm soát
của xã hội đối với tội phạm” mới chính xác.
Do đó, khái niệm kiểm soát xã hội đối với
tội phạm là biện pháp làm giảm bớt tội phạm
bởi Nhà nước (mà đại diện là các cơ quan
chuyên trách kiểm soát tội phạm) bằng biện
pháp, cơ chế pháp lý do luật định, cũng như
của các tổ chức, liên kết, quan hệ xã hội bằng
các giá trị, chuẩn mực, cam kết, định mức,
T.T. Việt / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 31-43 35
niềm tin trong các tổ chức, liên kết, quan hệ
xã hội đó. Nói một cách khác, kiểm soát xã
hội đối với tội phạm chính là kiểm soát của
toàn xã hội, của tất cả các lực lượng trong xã
hội đối với đối tượng được kiểm soát ở đây là
tội phạm.
b) Còn theo nghĩa hẹp, đã là kiểm soát xã
hội thì kiểm soát xã hội đối với tội phạm là
biện pháp làm giảm bớt tội phạm thông qua
các tổ chức, liên kết, quan hệ xã hội và bằng
những giá trị, chuẩn mực, cam kết, định mức,
niềm tin trong các tổ chức, liên kết, quan hệ xã
hội đó. Nói một cách khác, đây chỉ là hình
thức kiểm soát thông qua các tổ chức, quan hệ
xã hội và bằng các giá trị xã hội và được thực
hiện tự phát do sự vận động bên trong chính
các tổ chức, quan hệ xã hội đó (không có
kiểm soát Nhà nước đối với tội phạm, vì đó
là chức năng, nhiệm vụ đương nhiên và
không thể thiếu được, vì các chủ thể tiến
hành trong các cơ quan đó được Nhà nước
trả lương để làm việc).
Đặc biệt, từ các nghiên cứu và phương
hướng hành động nhằm kiểm soát tội phạm
trước đây thường tập trung vào hình thức kiểm
soát Nhà nước bởi chức năng kiểm soát tội
phạm là nghĩa vụ pháp lý của các chủ thể trong
hình thức kiểm soát này. Các cơ quan tư pháp,
lực lượng vũ trang, các cơ quan Thanh tra,
Quản lý với mục đích hoạt động là kiểm soát
tội phạm được trang bị nhân lực, phương tiện,
công cụ pháp lý cũng như vật chất, được đào
tạo nghiệp vụ, chuyên môn, kỹ năng có
quyền sử dụng sức mạnh bạo lực để kiểm soát
tội phạm. Sức mạnh và tính chất chuyên
nghiệp đó của các lực lượng kiểm soát tội
phạm chính thức đã khiến sự nhìn nhận về vai
trò của kiểm soát xã hội đối với tội phạm
không được rõ ràng mặc dù nó vẫn luôn diễn
ra đồng thời và đồng hành với hoạt động kiểm
soát Nhà nước.
Tuy nhiên, những đóng góp âm thầm của
các tổ chức, thiết chế xã hội trong kiểm soát tội
phạm đang dần được khẳng định trong xu thế
xã hội hóa các chức năng của Nhà nước, cùng
với Nhà nước giải quyết các vấn đề của xã hội,
nhất là xã hội có dân trí và sự phát triển ở trình
độ cao, đặc biệt là trong tương lai khi xây dựng
xã hội dân sự.
2. Chủ thể và phương tiện kiểm soát xã hội
đối với tội phạm
2.1. Khái niệm
Nói chung, về bản chất, lý thuyết kiểm soát
xã hội đối với tội phạm gợi mở về sự tham gia
của một hệ thống đa dạng chủ thể, phương tiện
và phương thức vào hoạt động kiểm soát tội
phạm. Việc phân tích, làm rõ hệ thống này là
không thể bỏ qua nếu muốn có được nhận thức
đầy đủ, chính xác về mô hình kiểm soát xã hội
đối với tội phạm, qua đó còn cho phép nhận
diện, dự đoán những ưu thế và hạn chế để có
giải pháp phù hợp khi thúc đẩy và nhân rộng
mô hình kiểm soát xã hội đối với tội phạm
trong thực tiễn mỗi quốc gia.
“Chủ thể”, theo Đại Từ điển Tiếng Việt có
nghĩa là: “Đối tượng gây ra hành động (trong
quan hệ đối lập với đối tượng bị hành động tác
động là khách thể)” [4]. Do đó, dưới góc độ
chuyên ngành, chủ thể kiểm soát xã hội đối với
tội phạm chính là đối tượng (hay lực lượng)
tiến hành các hoạt động kiểm soát tội phạm.
Trong khi đó, “phương tiện” được định
nghĩa là: “Cái dùng để tiến hành công việc
gì”[4], cũng có thể gọi cách khác là công cụ –
“cái dùng để nhằm thực hiện, nhằm đạt mục
đích nào đó” [4]. Tương tự, bằng cách hiểu
này, phương tiện kiểm soát đối với tội phạm
chính là những cái mà các chủ thể sử dụng để
tiến hành hoạt động kiểm soát tội phạm.
T.T.Việt / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 31-43
36
Trên cơ sở đó, lý thuyết về kiểm soát xã
hội đối với tội phạm đã chỉ ra nhiều phương
tiện và chủ thể kiểm soát xã hội khác nhau.
2.2. Hệ thống chủ thể và các phương tiện kiểm
soát xã hội
Chủ thể và phương tiện kiểm soát xã hội
nói chung, kiểm soát xã hội đối với tội phạm
có mối liên hệ chặt chẽ với nhau, do đó, trong
các tài liệu nghiên cứu thường có sự thể hiện
chung hai nội dung này.
Nhà xã hội học người Mỹ nổi tiếng là
Edward Alsworth Ross, trong một nghiên cứu
từ đầu thế kỷ XX đã chỉ ra các phương tiện
kiểm soát xã hội bao gồm:
a) Dư luận;
b) Pháp luật;
c) Niềm tin;
d) Sự giáo dục;
đ) Tập quán;
e) Tôn giáo xã hội;
f) Lý tưởng cá nhân;
g) Nghi lễ;
h) Nghệ thuật;
i) Nhân cách;
j) Sự giác ngộ;
k) Ảo tưởng;
l) Những đánh giá của xã hội và;
m) Các yếu tố đạo đức [6].
Chẳng hạn, thông qua phương tiện là dư
luận sẽ biểu thị sự đánh giá, phán xét của mọi
người đối với các vấn đề mà toàn thể xã hội
quan tâm, tạo ra áp lực đối với các cá nhân
(nhóm cá nhân) có những hành vi, cư xử, hành
động đi ngược lại những giá trị, chuẩn mực
chung được mọi người thừa nhận hoặc thông
qua phương tiện giáo dục sẽ giúp cho mọi
người sẽ được hướng dẫn, dìu dắt và dạy cách
suy nghĩ, cư xử cho có lý, có tình, đúng pháp
luật và phù hợp với các giá trị, chuẩn mực
chung của xã hội; v.v…
Trên cơ sở này, có thể suy luận ra được các
chủ thể kiểm soát xã hội là đối tượng mà sở
hữu những phương tiện đó, cụ thể là:
a) Cộng đồng dân cư (sở hữu phương
tiện: dư luận, tập quán, nghệ thuật, các đánh
giá xã hội);
b) Tổ chức chính trị (trong đó có Nhà nước,
sở hữu phương tiện: pháp luật);
c) Tổ chức tôn giáo (sở hữu phương tiện:
niềm tin, nghi lễ, sự giác ngộ);
d) Tổ chức giáo dục (sở hữu phương tiện:
sự giáo dục);
đ) Cá nhân (sở hữu phương tiện: niềm tin,
sự giác ngộ, nhân cách, lý tưởng, ảo tưởng,
đạo đức);
e) Gia đình (sở hữu phương tiện: sự giáo
dục, các yếu tố đạo đức);
f) Giai cấp (sở hữu phương tiện: Sự đánh
giá, các yếu tố đạo đức).
Bên cạnh đó, Frederick Elmore Lumley –
một nhà xã hội học người Mỹ khác thì nhấn
mạnh hiệu quả kiểm soát xã hội của các phương
tiện trìu tượng (ông gọi là “symbolic devices”)
hơn các lực lượng vật chất. Theo ông các phương
tiện kiểm soát xã hội hiệu quả nhất là:
a) Phầ

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Chủ thể, phương thức và phương tiện kiểm soát xã hội đối với tội phạm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *