[block id=”bo-sung-1″]

Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam
Sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE)
1. Giới thiệu
Sau 12 năm nỗ lực liên tục, cuối cùng Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên
của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào ngày 11 tháng 1 năm 2007. Trong 12 năm qua,
Việt Nam đã có nhiều bước tiến lớn trong việc thực hiện cải cách và tự do hóa nền kinh tế dù
chưa phải là thành viên của WTO. Vào cuối những năm 80s, Việt Nam rơi vào khủng hoảng
trầm trọng với tỷ lệ lạm phát ba con số (khoảng 730% năm 1986), ngân sách thâm hụt khổng
lồ, phải nhập siêu lương thực triền miên (khoảng 1 triệu tấn/năm) và khoảng 58,3% dân số
sống trong nghèo đói (theo chuẩn quốc tế).

danh_gia_tac_dong_cua_gia_nhap_wto_toi_nen_kinh_te_viet_nam

pdf27 trang | Chia sẻ: thanhlinh222 | Ngày: 08/03/2018 | Lượt xem: 555 | Lượt tải: 3download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam – Sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE), để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

i/27
KHOÁ HỌP LẦN 7
TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN CỦA VIỆT NAM, MỘT NĂM SAU KHI GIA NHÂP WTO
Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam
Sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE)
Viện Chiến lược Phát triển
XXX
XXX
Đà Nẵng, ngày 26 và 27 tháng 2 năm 2008
NGHIÊN CỨU
ii/27
Mục lục
Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam
Sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE)
Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam ______________3
1. Giới thiệu ______________________________________________________3
2. Các kịch bản của mô hình_________________________________________6
2.1. Tình huống tham chiếu _________________________________________7
2.2. Kịch bản mô phỏng ____________________________________________7
2.2.1 Các giả thiết_______________________________________________8
2.2.2. Các cam kết thuế quan của Việt Nam khi gia nhập WTO____________9
3. Kết quả mô phỏng và phân tích ___________________________________14
3.1. Việt Nam gia nhập WTO tác động đến kinh tế thế giới ________________14
3.2. Biến động của một số chỉ tiêu kinh tế vĩ mô Việt Nam ________________15
3.2.1. Tác động đến phúc lợi _____________________________________15
Nguồn: MIRAGE_______________________________________________16
3.2.2. Tác động đến tăng GDP và xuất nhập khẩu_____________________16
3.2.3. Tác động đến ngân sách và tỷ giá thương mại __________________17
3.2.4. Tác động đến luồng và cơ cấu xuất nhập khẩu __________________18
3.2.5. Tác động đến cơ cấu sản xuất _______________________________23
3.2.6. Việc làm và chuyển dịch cơ cấu lao động ______________________24
4. Kết luận và hướng nghiên cứu tiếp theo____________________________24
Tài liệu tham khảo:_______________________________________________26
3/27
Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam
Sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE)
1. Giới thiệu
Sau 12 năm nỗ lực liên tục, cuối cùng Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên
của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) vào ngày 11 tháng 1 năm 2007. Trong 12 năm qua,
Việt Nam đã có nhiều bước tiến lớn trong việc thực hiện cải cách và tự do hóa nền kinh tế dù
chưa phải là thành viên của WTO. Vào cuối những năm 80s, Việt Nam rơi vào khủng hoảng
trầm trọng với tỷ lệ lạm phát ba con số (khoảng 730% năm 1986), ngân sách thâm hụt khổng
lồ, phải nhập siêu lương thực triền miên (khoảng 1 triệu tấn/năm) và khoảng 58,3% dân số
sống trong nghèo đói (theo chuẩn quốc tế).
Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã tiến hành cải cách kinh tế và xã hội và tự tự do hoá
mạnh mẽ lĩnh vực thương mại với các nước trên thế giới. Sau 15 năm, quy mô GDP của Việt
Nam đã tăng 2,7 lần từ mức 15 tỷ đô la Mỹ năm 1990 lên 41 tỷ đô la Mỹ năm 2004 với tốc độ
tăng trưởng bình quân vào khoảng 7,5%/năm. GDP bình quân đầu người cũng đã tăng 2,2
lần từ khoảng 227 USD/người lên khoảng 502 US/người trong thời gian nói trên. Năm 2006,
theo công bố của Ngân hàng thế giới, quy mô GDP Việt Nam là 60,8 tỷ USD, đứng thứ 57
trong số 183 nền kinh tế.1 Từ mức siêu lạm phát, lạm phát đã giảm mạnh và hiện đã được
kiểm soát. Quá trình mở cửa, hội nhập cũng đã cho thấy sản phẩm Việt Nam có thể cạnh
tranh và tìm được chỗ đứng ở nhiều thị trường trên thế giới. Kim ngạch xuất khẩu của Việt
Nam đã tăng gần 40 lần sau 20 năm, từ 789 triệu USD lên 32, 4 tỷ USD, chiếm 54%GDP
năm 2005, bình quân tăng trưởng 21,2%/năm. Giá trị xuất khẩu bình quân đầu người đã tăng
15 lần, từ 18,1 USD/người lên 274 USD/người. Một số mặt hàng (như dầu thô, điện tử và
linh kiện điện tử, hàng may mặc, giày dép, thủy sản, gạo và sản phẩm gỗ) đã có kim ngạch
xuất khẩu vượt 1 tỷ USD, chiếm hơn 2/3 tổng giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Hàng hóa Việt
Nam đã có mặt ở hơn 100 nước trên thế giới, trong đó các thị trường chủ yếu là Hoa Kỳ
(18%), EU (17%) và ASEAN (16,8%). Kim ngạch nhập khẩu cũng đã tăng 16 lần, từ 2,1 tỷ
USD năm 1986 lên 37 tỷ USD năm 2005, tăng trưởng với tốc độ bình quân 16,1%/năm.2
Hàng hóa nhập khẩu chủ yếu phục vụ hoạt động sản xuất, bình quân chiếm gần 90% tổng
kim ngạch nhập khẩu trong giai đoạn 1986-2005, trong đó nhập máy móc thiết bị chiếm gần
30%, nhập khẩu nguyên vật liệu chiếm gần 60%. Việt Nam chủ yếu nhập hàng có xuất xứ từ
ASEAN 5, Trung Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, EU.
1 WB, World Development Indicators database, tháng 7/2007
2 Tổng cục thống kê (2006), Xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam 20 năm Đổi mới (1986-2005), Nhà xuất bản
thống kê, Hà Nội.
4/27
Bên cạnh những thành tựu về kinh tế, Việt Nam cũng có nhiều tiến bộ về mặt xã hội.
Trong vòng 10 năm từ 1993 đến 2002, ở Việt Nam đã có 25 triệu người thoát nghèo, tỷ lệ
người nghèo theo tiêu chuẩn quốc tế đã giảm hơn một nửa, từ 58,3% xuống còn 29%, hoàn
thành trước 5 năm so với các Mục tiêu Thiên niên kỷ về xóa đói giảm nghèo toàn cầu của
Liên Hợp Quốc. Tuổi thọ bình quân là 71,3 tuổi.
Về mặt công nghệ, tốc độ phát triển điện thoại cố định của Việt Nam giai đoạn 2000-
2005 là 44,1%/năm và theo Liên minh viễn thông quốc tế (ITU) thì đây là tốc độ cao nhất thế
giới (tốc độ tăng trưởng trung bình của châu Á là 11,9%).3 Việt Nam cũng là nước có tốc độ
phát triển Internet cao vào loại nhất thế giới. Sau 10 năm hoạt động, đã có 4,4 triệu thuê bao
Internet với 15,8 triệu người sử dụng, chiếm 18,96% dân số trong khi mức bình quân của
Châu Á là 8,4%, bình quân của thế giới là 16,9%, xếp hạng 17 trong số 20 nước đứng đầu
về số người sử dụng Internet trên thế giới.4 Chỉ số phát triển con người, HDI, của Việt Nam
do UNDP công bố là khá cao so với các nước đang phát triển ở cùng mức thu nhập bình
quân đầu người và chỉ số này cũng đã được cải thiện đáng kể từ 0,61 năm 1990 lên 0,709
năm 2004, xếp thứ 109/177.
Về chính sách thương mại, Việt Nam tích cực, chủ động hội nhập với kinh tế khu vực
và thế giới được khởi xướng từ các hiệp định song phương. Trong đó, các mốc quan trọng
đáng chú ý là: năm 1992 ký các hiệp định hợp tác kinh tế-thương mại với EU; năm 1994, Mỹ
bình thường hóa quan hệ và xóa bỏ cấm vận đối với Việt Nam; năm 1995, gia nhập Hiệp hội
các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN); năm 1998 gia nhập Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu Á
Thái Bình Dương (APEC); năm 2001 ký hiệp định thương mại song phương Việt – Mỹ; năm
2003 tham gia khu vực mậu dịch tự do AFTA của ASEAN và sự kiện đáng nhớ nhất
11/1/2007, trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mại thế giới (WTO) đã đánh
dấu sự mở cửa hội nhập hoàn toàn vào nền kinh tế toàn cầu của Việt Nam.
Việc Việt Nam gia nhập WTO là thành quả của quá trình cải cách lâu dài nền kinh tế ;
việc gia nhập này sẽ đem lại nhiều cơ hội cũng như những thách thức. Các nghiên cứu thực
nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy có mối quan hệ rất tích cực giữa độ mở của
nền kinh tế và tăng trưởng kinh tế, đặc biệt mối quan hệ này càng mạnh hơn ở những nước
thu nhập thấp. Vì thế, với việc gia nhập WTO, mọi người đều kỳ vọng rằng Việt Nam sẽ còn
duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao hơn, nhanh hơn.
Ở Việt Nam, bên cạnh rất nhiều nghiên cứu định tính, cũng đã có một số nghiên cứu
định lượng đo lường tác động của chính sách mở cửa liên quan đến hội nhập khu vực cũng
3 Hội tin học TPHCM, 2007, Báo cáo toàn cảnh CNTT Việt Nam 2006,
5
4 Thông tấn xã Việt Nam, 2007, Internet Việt Nam phát triển với tốc độ cao,
5/27
như mở cửa đa phương và song phương tới nền kinh tế. Đến nay, ở Việt Nam, những
nghiên cứu sử dụng mô hình cân bằng tổng quát (CGE) để đánh giá tác động của hội nhập
kinh tế quốc tế tiêu biểu là tự do hóa thương mại (Nguyễn Chân và Trần Kim Dung (2003b),
giảm thuế quan (Nguyễn Chân và Trần Kim Dung (2001), thực hiện các cam kết AFTA
(Fukase và Martin 199a), Mỹ áp dụng quy chế tối huệ quốc cho Việt Nam (Fukase và Martin
1999b), thực hiện Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ (Ianchovichina và cộng sự 2000), gia nhập
WTO (Tyers và Rees 2002), Phạm Lan Hương (2007). Năm 2002, một mô hình CGE động
của nền kinh tế Việt Nam (viết tắt là CNAM) cũng được xây dựng để đánh giá tác động của
việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới. Tuy nhiên, cơ sở dữ liệu của các
nghiên cứu trên đều dựa trên bảng đầu vào-đầu ra năm 1996, hoặc bảng ma trận hạch toán
xã hội (SAM) năm 1999 và 2000 của riêng Việt Nam chứ chưa phải cơ sở dữ liệu đa quốc
gia toàn cầu do đó chưa bao quát được các mối quan hệ phức tạp đan xen giữa Việt Nam
với các nước đối tác trên rất nhiều lĩnh vực cũng như giữa các nước trên thế giới với nhau và
từ đó tác động tới Việt Nam. Bên cạnh đó, liên quan tới hàng rào thuế quan trong các hiệp
định thương mại Việt Nam đã ký kết và cam kết với WTO vốn rất phức tạp, các nghiên cứu
nói trên cũng chưa đưa vào được hàng rào bảo hộ thuế quan sát nhất với các cam kết của
Việt Nam về các dòng sản phẩm, đối tượng của các cuộc đàm phán. Đó là những vấn đề
nhóm nghiên cứu cố gắng giải quyết trong khuôn khổ nghiên cứu này.
Để đánh giá một cách toàn diện các tác động có thể có đối với nền kinh tế Việt Nam
khi Việt Nam thực hiện lộ trình giảm thuế theo cam kết gia nhập WTO, ở nghiên cứu này, các
chuyên gia của Viện Chiến lược Phát triển (DSI), Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã hợp tác với các
chuyên gia của Trung tâm Thông tin và Dự báo Cộng hòa Pháp (CEPII) ứng dụng mô hình
MIRAGE,5 một mô hình cân bằng tổng quát động đa ngành, đa quốc gia toàn cầu chuyên
dùng để phân tích thương mại do CEPII xây dựng và phát triển từ năm 2002. So với các mô
hình CGE động khác, mô hình MIRAGE có những ưu điểm nổi bật là (i) Mô hình có thể thể
hiện tác động của vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) nhất quán cả về mặt lý thuyết (với
hành vi của doanh nghiệp, và với đầu tư trong nước), và nhất quan với các kết quả nghiên
cứu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng tới FDI và mức độ quan trọng của chúng; (ii)
Đưa ra khái niệm về sự khác biệt của sản phẩm theo chiều dọc thông qua việc phân biệt hai
loại chất lượng theo xuất xứ địa lý của sản phẩm ; (iii) Hàng rào thuế quan được thể hiện ở
cơ sở dữ liệu MAcMap. MAcMap cung cấp giá trị thuế tương đối (thuế theo tỷ lệ phần trăm)
và các giá trị thuế tương đương thuế tương đương thuế suất phần trăm sử dụng trọng số
ngoại thương cho 137 nước với 220 đối tác, mô tả chi tiết cho 5113 sản phẩm (theo danh
mục phân loại hs6 cho từng nước). Các cam kết gia nhập WTO mới nhất của Việt Nam (mức
thuế quan hợp nhất) cũng được đưa vào cơ sở dữ liệu thuế này. Tuy vậy, trong nghiên cứu
5 MIRAGE là tên viết tắt của mô hình Phân tích quan hệ quốc tế bằng phương pháp cân bằng tổng thế
6/27
này mô hình MIRAGE mới chỉ được sử dụng để lượng hóa tác động của hàng rào thuế quan
đối với sản phẩm (hàng hóa), các hàng rào phi thuế quan chưa được xem xét. Nghiên cứu
cũng chỉ tính đến rất ít tác động của các cam kết trong khu vực dịch vụ theo HIệp định chung
về thương mại dịch vụ (GATS 1995) (đánh giá bảo hộ trong những ngành này và mức độ
bảo hộ thông qua thuế tương đương thuế suất phần trăm có thể dùng trong một mô hình cân
bằng chung vẫn còn gặp phải nhiều vấn đề về phương pháp luận).
Báo cáo được trình bầy như sau: Mở đầu, phần 2 trình bầy tình huống tham chiếu và
các mô phỏng của mô hình. Phần 3 giới thiệu và phân tích kết quả mô phỏng. Phần 4 kết
luận và đưa ra một số gợi ý chính sách. Phần giới thiệu về mô hình MIRAGE, các đặc điểm
và những điểm ưu việt của mô hình, cũng như khả năng phân tích của mô hình, cơ sở dữ
liệu và tham số dùng cho mô hình, nguyên tắc, và kết quả gộp ngành sản phẩm cũng như
gộp các nước thành từng nhóm nước được đưa vào phần phụ lục.
2. Các kịch bản của mô hình
Khi gia nhập WTO, Việt Nam cam kết dần xoá bỏ các mức thuế quan hợp nhất của
mình (tức mức thuế quan mà một quốc gia thành viên thương lượng mức cắt giảm khi tiến
hành đàm phán đa phương).
Việc giảm thuế sau khi gia nhập WTO dự kiến sẽ gây ra rất nhiều tác động ở các cấp
độ khác nhau tới nền kinh tế Việt Nam như tác động tới phúc lợi,6 tăng trưởng kinh tế, cơ
cấu sản xuất, việc làm, xuất nhập khẩu, thu ngân sách v.v..Về mặt lý luận, hàng rào thuế
quan gây ra sự méo mó trên thị trường và làm cản trở thương mại, và ảnh hưởng đến phúc
lợi của nền kinh tế. Vì thế, việc xóa bỏ hàng rào thuế quan theo cam kết với WTO được hiểu
là một cơ hội cho nền kinh tế, nó có thể tạo ra môi trường cạnh tranh mới và phân bố lại
nguồn lực cho phát triển.
Trong môi trường cạnh tranh mới, việc cắt giảm thuế nhập khẩu sẽ làm giảm giá
hàng nhập khẩu và từ đó lại khuyến khích hoạt động nhập khẩu. Hàng hóa nhập khẩu rẻ
hơn, tới lượt nó, buộc các ngành sản xuất trong nước phải cắt giảm chi phí sản xuất và nâng
cao chất lượng sản phẩm để có đủ sức cạnh tranh với hàng ngoại.
Trong trung và dài hạn, vốn và lao động sẽ được phân phối lại từ các ngành được
bảo hộ cao sang các ngành khác hiệu quả hơn sau khi cắt giảm hàng rào bảo hộ. Nhờ các
nguồn lực của nền kinh tế được phân phối lại theo hướng hiệu quả hơn và chi phí sản xuất
thấp hơn, năng lực cạnh tranh của các ngành xuất khẩu được cải thiện, cuối cùng kim ngạch
xuất khẩu của nền kinh tế sẽ tăng lên. Sau khi quá trình điều chỉnh hoàn thành, nền kinh tế
sẽ hưởng lợi lớn hơn từ tự do hóa thương mại, và cơ cấu sản xuất của nền kinh tế chuyển
dịch theo hướng mở rộng sản xuất của những ngành có lợi thế so sánh.
6 Nghiên cứu này sử dụng chỉ tiêu tiêu dùng cuối cùng – đang được sử dụng rộng rãi trong các nghiên cứu trên
thế giới – để đo phúc lợi xã hội
7/27
Để đánh giá một cách toàn diện những tác động kinh tế khi Việt Nam thực hiện lộ
trình giảm thuế theo cam kết gia nhập WTO, nghiên cứu này sử dụng mô hình MIRAGE để
ước tính khoảng cách giữa hai mô phỏng kịch bản, nội dung chi tiết được trình bày trong
mục dưới đây.
2.1. Tình huống tham chiếu
Tình huống tham chiếu đề xuất một quỹ đạo đối với nền kinh tế thế giới bắt đầu từ
năm 2001 (năm tham chiếu) và kết thúc vào năm 2020. Những dự báo về GDP và dân số
được sử dụng để mô tả sự thay đổi của các yếu tố. Ngoài ra, tình huống tham chiếu còn sử
dụng một số giả thiết về chính sách thương mại của Việt Nam. Đó là những giả thiết mà Việt
Nam áp dụng cho những hiệp định sau:
– Hiệp định mậu dịch tự do ASEAN: thuế được giảm tuyến tính từ năm 2001 đến
2010 đối với 6 nước ASEAN và từ 2001 đến 2015 với các nước Việt Nam, Campuchia,
Myanmar và Lào. Thuế xuất nhập khẩu chung không được đưa vào trong nghiên cứu này
(thuế xuất nhập khẩu chung sẽ chỉ có hiệu lực vào năm 2020).
– Hiệp định mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc: thuế giảm tuyến tính từ năm
2004 đến năm 2010 đối với ASEAN6 và đến 2015 với Việt Nam, Campuchia, Myanmar và
Lào. Theo hiệp định này, hàng rào thuế quan được bãi bỏ hoàn toàn với các hàng hóa ngoại
trừ các hàng hóa trong danh mục hàng nhậy cảm.
– Hiệp định thương mại Việt – Mỹ: được ký năm 2000 trong đó đề cập đến việc
thay đổi nhiều quy định trong nước để cải thiện môi trường kinh doanh đối với các nhà đầu
tư Mỹ. Về vấn đề thương mại hàng hóa, hiệp định đề cập đến cam kết mở cửa thị trường
cho 233 sản phẩm, kết thúc năm 2003.
– Hiệp định mậu dịch tự do EU-ASEAN : Theo Hiệp định này, hiện vẫn đang được
thảo luận, chúng ta đưa ra giả thiết là hàng rào bảo hộ sẽ bắt đầu được cắt giảm vào năm
2008 và năm kết thúc là 2015. Do vậy, có thể coi rằng hàng rào bảo hộ song phương sẽ
được xoá bỏ hoàn toàn vào năm 2015.
– Các vùng khác trong nghiên cứu không có thay đổi nào trong mức thuế nhập
khẩu năm 2001. Tình huống tham chiếu giả định rằng Việt Nam ngừng đàm phán gia nhập
WTO vào năm 2001, lộ trình giảm thuế nhập khẩu của Việt Nam từ năm 2001 đến 2007 sẽ
không diễn ra (như trong thực tế đã xảy ra), vì vậy, thuế suất nhập khẩu sẽ không đổi.
2.2. Kịch bản mô phỏng
Kịch bản mô phỏng chính sách thương mại chủ yếu liên quan đến những thay đổi
trong chính sách bảo hộ của Việt Nam theo như các cam kết gia nhập WTO. Do các cam kết
đã được đưa ra, cho nên nghiên cứu này chỉ đánh giá tác động của việc gia nhập. Nhìn
chung, kịch bản mô hình hoá một tình huống giả định mà kết quả thu được có thể làm cơ sở
cho các cuộc thảo luận trong quá trình đàm phán. Trong trường hợp này, Việt Nam đã trở
8/27
thành thành viên chính thức của WTO, các cuộc thảo luận trong khuôn khổ WTO còn chưa
ngã ngũ (các cuộc đàm phán trong khuôn khổ vòng Đô-ha, giải quyết tranh chấp), các nhà
nghiên cứu chủ yếu tập trung đánh giá tác động của việc cắt giảm mức thuế quan hợp nhất
(CTS) đối với phúc lợi xã hội, hoạt động sản xuất và thương mại. Tương tự, việc đánh giá
tác động của việc mở cửa cũng lưu ý đến những khó khăn hiện nay như địa hình khu vực
biên giới hiểm trở hay tình trạng buôn lậu.
2.2.1 Các giả thiết
a) Thực hiện các cam kết gia nhập WTO theo từng lộ trình
– Từ năm 2001 đến 2007, thuế nhập khẩu áp dụng cho các nước và vùng không nằm
trong các cam kết FTAs được giảm tuyến tính (áp dụng cho các mức thuế cao hơn)
xuống mức thuế hợp nhất do Việt Nam báo cáo năm 2007. Giả thiết cho tác động
giảm thuế như trên, đối với các nước không ký hiệp định mậu dịch tự do với Việt
Nam, xuất phát từ tác động của quá trình đàm phán giữa Việt Nam với các nước
thành viên WTO.
– Từ năm 2007 đến 2020, lịch trình chính thức giảm thuế nhập khẩu của Việt Nam
được áp dụng. Thuế nhập khẩu khi cao hơn, phải được giảm thấp hơn mức cam kết
trong danh mục thuế quan hợp nhất (CTS). Do vậy, nếu mức thuế mới cao hơn so với
mức thuế Việt Nam áp dụng thì sẽ không có gì xảy ra. Ngược lại, sẽ phải điều chỉnh
nếu mức thuế áp dụng thực sự giảm (mức thuế CTSS thấp hơn mức thuế được áp
dụng).
– Năm 2007, tất cả các nước thành viên của WTO sẽ phải áp dụng thuế suất MFN cho
Việt Nam theo từng dòng thuế. Tuy nhiên, tác động là tương đối nhỏ do hầu hết các
nước đã áp dụng MFN cho Việt Nam.
b) Đưa vào tác động của việc chấm dứt Hiệp định đa sợi
Nhằm mục đích bảo hộ ngành may mặc của các nước phát triển trước sự tăng
trưởng mạnh mẽ của ngành may mặc (nhất là của Châu Á), Hiệp định đa sợi đã ra đời năm
1974 với việc áp dụng chế độ hạn ngạch nhằm hạn chế hàng nhập khẩu. Năm 1994, GATT
đã đưa ra thời hạn là 10 năm cho phép các nhà sản xuất của các nước phát triển tổ chức lại
hoạt động của mình. Theo Hiệp định về hàng dệt may (ATC) tiếp theo sau Hiệp định đa sợi,
sẽ có ba giai đoạn được đưa ra (1994, 1998, 2002) để bãi bỏ hoàn toàn chế độ hạn ngạch.
Ngay từ năm 2004, EU đã bỏ hạn ngạch đối với hàng dệt may xuất khẩu của Việt Nam
nhưng Mỹ vẫn áp hạn ngạch này đến khi Việt Nam trở thành thành viên của WTO. Điều này
giải thích tại sao các nhà nghiên cứu giả thiết rằng việc gia nhập WTO không có tác động
đến chính sách hạn ngạch của EU đối với Việt Nam nhưng lại có tác động rất mạnh đối với
chính sách hạn ngạch của Mỹ với Việt Nam. Lộ trình bãi bỏ việc áp hạn ngạch của Mỹ đối
9/27
với hàng Việt Nam cũng đã được đề cập trong Hiệp định thương mại Việt – Mỹ nhưng chỉ
khi gia nhập WTO, hạn ngạch mới được Mỹ bãi bỏ hoàn toàn cho Việt Nam.
Để lượng hóa tác động của tất cả những yếu tố này trong mô hình, nghiên cứu này
sử dụng dữ liệu tương đương thuế xuất khẩu do François và Spinanger (2004) tính.
c) Tự do hóa trong lĩnh vực dịch vụ
Việc lượng hóa tác động của tự do hóa trong ngành dịch vụ không được đề cập đến
trong nghiên cứu này. Tuy nhiên, để không hoàn toàn tách biệt với hiện tượng này, nghiên
cứu giả thiết có sự cắt giảm 10% đối với hàng rào bảo hộ ở mỗi hiệp định thương mại được
đề cập trong tình huống tham chiếu và trong mô phỏng.7 Tuy nhiên, cách thức này hiện mới
trong giai đoạn thăm dò nên sẽ cần được nghiên cứu sâu hơn.
2.2.2. Các cam kết thuế quan của Việt Nam khi gia nhập WTO
a) Thuế đối với hàng hóa nhập khẩu
Việt Nam đã có sự mở cửa khá mạnh mẽ, mức thuế quan bảo hộ từng là
16,2% năm 2001 (tính theo phương thức gộp có trọng số ngoại thương).
Năm 2020, mức thuế quan dự kiến đưa ra trong tình huống tham chiếu chỉ
còn 7,73% theo hiệp định mậu dịch tự do AFTA, ASEAN-Trung Quốc và EU-ASEAN.
Kịch bản mô phỏng với việc gia nhập WTO l

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Đánh giá tác động của gia nhập WTO tới nền kinh tế Việt Nam – Sử dụng mô hình cân bằng tổng thể (CGE)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *