[block id=”bo-sung-1″]

Có khoảng 2 vạn loài
Giun dẹp là ngành động vật ở mức độ tổ chức thấp của động vật có đối xứng hai bên.
Cơ thể dẹt theo hướng lưng bụng, có hình lá, hình phiến hay hình dải. Tất cả các bộ phận cơ
thể đối xứng qua một mặt
phẳng (đối xứng hai bên).
Cơ thể giun dẹp có 3 lá
phôi và chưa có thể xoang

de_tai_nganh_giun_dep

 

pptx85 trang | Chia sẻ: lecuong1825 | Ngày: 13/07/2016 | Lượt xem: 3794 | Lượt tải: 5download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Ngành Giun Dẹp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Ngành Giun DẹpSP sinh K411Ngành Giun DẹpLớp Sư Phạm Sinh K41Hoàng Thị SonNguyễn Thị Thu ThủyNguyễn Thị Hồng Nhung (26/09)2Phụ Lục:Giới thiệu ngành giun dẹp.Nguồn gốc và tiến hóa của ngành giun dẹp.Nguồn gốc Tiến hóaĐặc điểm chung cấu tạoPhân loại các loại sán.Sán LôngSán Lá Song ChủSán Lá Đơn ChủSán DâyMột số bệnh do giun sán gây ra2Giới thiệu về ngành giun dẹpCó khoảng 2 vạn loàiGiun dẹp là ngành động vật ở mức độ tổ chức thấp của động vật có đối xứng hai bên.Cơ thể dẹt theo hướng lưng bụng, có hình lá, hình phiến hay hình dải. Tất cả các bộ phận cơ thể đối xứng qua một mặt phẳng (đối xứng hai bên).Cơ thể giun dẹp có 3 lá phôi và chưa có thể xoang4Giới thiệu về ngành giun dẹpKích thước của giun dẹp sống tự do dài từ vài mm đến vài cm, song ở dạng ký sinh có thể dài từ vài mm đến 20m (Taenia solium dài 8m ký sinh ở ruột lợn;Taenia saginata dài 4-12m ký sinh ở ruột bò). Một số sống tự do trong nước mặn,nước ngọt và đất ẩm.Phần lớn kí sinh trong cơ thể động vật và người5Nguồn gốc và tiến hóaNguồn gốcGiun dẹp là ngành động vật đầu tiên có cơ thể đối xứng 2 bên.Chúng có chung tổ tiên với động vật có đối xứng tỏa tròn,đặc điểm phân cắt trứng đã chứng minh cho mối quan hệ đó.Từ tổ tiên dạng planula đã có 2 hướng tiến hóaHướng thứ 1: chuyển sang hướng định cư hoặc sống thụ động hình thành Ruột khoangHướng thứ 2:Chuyển sang sống bò trên nền đáy,phân hóa dần đầu đuôi,lưng bụng,phát triển đầu hóa để hình thành giun dẹp67Tiến hóaTrong phạm vi ngành Giun dẹp,Sán lông là nhóm trung tâm từ đó hình thành các lớp khác khi chuyển sang kí sinh,sự đa dạng của chúng chứng tỏ đây là nhóm đa phát sinhCó thể từ tổ tiên chung của 1 nhóm sán lông ngoại noãn hoàng và tất cả giun dẹp kí sinh đã có 3 hướng biến đổi tiến hóa8910Đặc điểm chung cấu tạoCơ thể dẹp,đối xứng 2 bênĐộng vật 3 lá phôiChưa có thể xoang,khoang cơ thể được lấp kín bằng nhu mô đệm Có bao mô bì cơ bọc ngoài cơ thể 11Đặc điểm chung cấu tạoHệ thần kinh dạng chùm dây gồm hạch thần kinh là nơi tập trung các tếbào thần kinh và nhiều dây thần kinh đến các phần cơ thể .Xuất hiện hạch não là mầm mống của hiện tượng đầu hóa.Ngoài ra giun dẹp sống tự do có các cơ quan cảm giác (Sán tơ có mắt và cơ quanthăng bằng), còn ở loài sống ký sinh lại tiêu giảm, có khi tiêu giảm hoàn toàn.12Đặc điểm chung cấu tạoSự xuất hiện trung phôi bì trong quá trình phát triển phôi cũng là một bước quan trọng trong quá trình tiến hóa, từ sự phát triển của lá phôi này đã hình thành nên hệ cơ, hệ tuần hoàn, thận, xương và lớp hạ bì dưới daHệ tiêu hoá cấu tạo đơn giản gồm có miệng và thực quản ngắn, rồi đến ruột chia làm hệ nhánh. Ống tiêu hóa chỉ có ruột trước, ruột giữa, không có ruột sau và hậu môn, do đó chất bã thải qua miệng, quá trình tiêu hoá diễn ra ở khoang ruột và tế bào thành ruột.1314Đặc điểm chung cấu tạoỞ sán dây hệ tiêu hoá hoàn toàn tiêu giảm là do ảnh hưởng sâu sắc của đời sống ký sinh.Hệ hô hấp và tuần hoàn chuyên hóa chưa có ở giun dẹp. Giun dẹp sống tự do và ngoại ký sinh, trao đổi khí kiểu thẩm thấu qua bề mặt cơ thể, các giun dẹp nội ký sinh có quá trình hô hấp yếm khí kiểu lên men..15Đặc điểm chung cấu tạoHệ bài tiết ở phần đông giun dẹp là những nguyên đơn thận gồm ống tiết dọc cơ thể, từ ống này phân nhánh khắp cơ thể, tận cùng là các nhánh nhỏ có tế bào ngọn lửa hình sao. Trong tế bào có một chùm tơ rung động có tác dụng hút các chất bài tiết từ xoang cơ thể vào trong tế bào rồi chuyển xuống ống dọc và thải ra ngoài16Đặc điểm chung cấu tạoHệ sinh dục ngoài túi tinh và túi trứng còn có nhiều phần phụ sinh dục làm nhiệm vụ dẫn sản phẩm sinh dục vào túi giao cấu, cung cấp chất dinh dưỡng cho noãn (trứng đã thụ tinh) từ tuyến noãn hoàng và tạo vỏ bảo vệ từ tuyến tạo vỏ trước khi xả noãn ra môi trường.Ở đa số giun dẹp là lưỡng tính tự thụ tinh. Nhiều giun dẹp sống tự do sinh sản vô tính bằng cách cắt ngang nhiều lần; các giun dẹp nội ký sinh với phương thức sinh sản hữu tính thường có chu kỳ phát triển phức tạp..171819PHÂN LOẠI CÁC LỚP SÁN20Sán Lông21(DUGESIA) (FLATWORMS) (TREMATODA) (TURBELLARIA) (DEGUISA)22 Cấu tạo và hoạt động sống Đời sống: Tự do và kí sinh.Hình dạng: Dẹp, đối xứng 2 bên phân hóa thành đầu, đuôi, lưng, bụng, thích hợp với lối sống bơi hay bò định hướng.Thành cơ thể: Mô bì: có tầng cuticun, có giác bám Bao cơ: cơ vòng, cơ dọc, cơ xiên để uốn mình di chuyển Khoang có nhu mô lấp đầy2324Bản cắt ngang cơ thể Planaria sp. qua vùng hầu25 Hệ tiêu hóa: Cơ quan tiêu hóa dạng túi, ruột giữa là 1 túi đơn giản hoặc chia nhiều nhánh. Miệng -> hầu -> dạ dày -> ống ruột ( chưa có hậu môn). Miệng nằm giữa bụng.Hầu có thể thò ra ngoài lấy thức ănRuột giữa là 1 túi đơn giảnThức ăn có thể tiêu hóa nội bào và tiêu hóa ngoại bào26 Cấu tạo và hoạt động sốngSơ đồ hệ tiêu hóa của các nhóm sán lông27 Cấu tạo và hoạt động sốngBên ngoài cơ thểcó lông bơi. Có 2loại mô bì:Mô bì nằm ngoàiMô bì nằm trong thành cơ thể28Hệ hô hấp: Chưa có ( hô hấp trực tiếp qua da). Hệ bài tiết: Xuất hiện nguyên đơn thận *. Thần kinh và giác quan: Xuất hiện hạch não và 5 đôi dây thần kinh Tự do : vận động bằng lông bơi + uốn mình, mắt đơn giản, có bình nan (cân bằng)Giác quan phát triển khá phong phú: gai cảm giác hóa học và cơ học, nhiều đôi mắt thường. 29 Cấu tạo và hoạt động sống30Hệ thần kinh của 1 số loài sán lôngGiác quan của sán lông (Theo Dogel)31Cấu tạo và hoạt động sốngSinh dục: Lưỡng tính nhưng không tự thụ tinh. có nhiều mức độ cấu tạo. chỉ có tuyến sinh dục (bọn không ruột)có tuyến sinh dục, ống dẫn sinh dục và tuyến phụ sinh dụcngoài ra còn có thêm cơ quan dao cấu32Cấu tạo và hoạt động sống* Nguyên đơn thận :Ống thận : phần đầu được bít bằng các tế bào ngọn lửa ( tế bào ngọn lửa là những tiêm mao vận động để thu chất thải vào ống thận. khi nhìn dưới kính hiển vi : sự rung động của tiêm mao óng ánh có hình như ngọn lửa nên được gọi là tế bào ngọn lửa).Nguyên đơn thận có nhiều nằm rải rắc khắp cơ thể và thu nhận các chất thải từ nhu mô đệm -> bài tiết ra ngoài.3334Cấu tạo và hoạt động sốngĐa số sinh sản hữu tính. Mức độ thụ tinh thay đổi tùy nhóm. Khi dao phối cơ quan dao cấu cắm vào bất kì phần nào trên cơ thể (gặp ở Cryptpcoelis alba). Các bọn khác thụ tinh qua lỗ sinh dục.Trứng để trong kén từng 6-7 chiếc. Phân cắt trứng xoắn ốc. Có thể phát triển trực tiếp hay gián tiếp qua ấu trùng Miller35Sinh sản và phát triểnHình thái của ấu trùng MullerMắtHạch nãoRuộtLỗ miệngThùy bơiThùy trước miệng37 Phân loạiTùy theo mức độ của các hệ cơ quan có thể chia ra các bộ:Bộ không ruột (Acoela)Bộ miệng lớn (Macrostomida)Bộ ruột nhiều nhánh (Polycladida)Bộ ruột ba nhánh (Triclada)PolycladidaMacrostomidaAcoela Sán lá song chủ (Digenea) Đời sống: Kí sinh, sống qua nhiều vật chủ , phát triển có xen kẽ thế hệ. Hình dạng: Sán giẹp hình lá, cỡ thường là vài mm, ít khi lớn hơn 5cm. Thành cơ thể: Có 2 giác bám ( miệng và bụng), trước giác bụng có huyệt. Cấu tạo theo kiểu mô bì chìm, lông bơi tiêu giảm. có lớp nguyên sinh chất ngoài cùng mất tiêm mao, có khi có gai cuticun là cơ quan bám43Cấu tạo và hoạt động sốngCấu tạo và hoạt động sốngHệ tiêu hóa: lỗ miệng ở đáy giác miệng, miệng đổ vào hầu có thành cơ khỏe giúp hút dịch thức ăn. Thực quản hẹp.Ruột giữa là 2 nhánh ở 2 bên cơ thể. Tiêu hóa nội bào44(1)giác miệng; (2) hầu; (3) thực quản; (4) Lỗ sinh dục;(5) giác bụng; (6) tuyến noãn hoàn (7) ống laurer; (8) Ôôtíp; (9) Ống noãn hoàng;(10) nhánh ruột;(11) tuyến tinh; (12) bọng đái; (13) tử cung;(14)ống dẫn tinh; (15) tuyến vỏ;(16) túi nhận tinh; (17)tuyến trứng;(18)cơ quan dao phối; (19) đĩa bámHệ hô hấp: Chưa có. Hệ bài tiết: Nguyên đơn thận, gồm 1-2 ống bài tiết chạy dọc cơ thể tập trung dịch bài tiết đổ vào bọng đái rồi đổ ra ngoài qua lỗ bài tiết. Hệ thần kinh: Gồm đôi hạch não nằm trên hầu và các đôi dây thần kinh, thường là 3 đôi. Dây thần kinh bên hoặc bụng phát triển- Giác quan tiêu giảm46Cấu tạo và hoạt động sốngHệ thần kinh của Distomium caudatum (theo Grasse) Hệ bài tiết của sán lá song chủSinh dục: Lưỡng tính. phân hóa: Tuyến sinh dục ( buồng trứng + tinh hoàn ). Ống dẫn sinh dục ( ống dẫn trứng, ống dẫn tinh ). Cơ quan giao phối ( gai giao phối)cấu tạo thay đổi tùy loại, nhìn chung có cấu tạo sau: + Cơ quan sinh dục đực: có 1 đôi tuyến tinh, 2 ống dẫn tinh hướng về phía trước, 2 ống này nhập làm 1 ống phóng tinh. Tận cùng là cơ quan dao cấu49Cấu tạo và hoạt động sốngCơ quan sinh dục cái: tuyến trứng chia nhiều thùy, tiếp đến là ống dẫn trứng đổ vào ôôtip, tử cung từ ôôtip đổ ra ngoài từ lỗ sinh dục cái (nằm trong huyệt). Đổ vào ôôtip còn có ống dẫn noãn hoàng, ống Laurer, tuyến vỏ, ống nhận tinh.Quá trình thụ tinh: noãn được chuyển vào ootip, khi dao phối tinh trùng theo tử cung đến ootip. Tinh trùng thừa thải ra ngoài ống Laurer. Noãn hoàng theo ống dẫn chuyển vào ootip. Tuyến vỏ tiết chất hình thành vỏ bao quanh trứng. Trứng theo tử cung ra ngoài50Cấu tạo và hoạt động sốngSinh sản và phát triểnVòng đời sán lá ganVòng đời của sán lá song chủPhân loại và tầm quan trọng Có 2 phân lớpAspidogastraea: không có giác bụng, chỉ có đĩa bám ở mặt bụng. Phát triển không xen kẽ thế hệDigenea: Có 2 giác bám, giác miệng và giác bụng. Phát triển có xen kẽ thế hệ và thay đổi vật chủ. + Các đại diện của Digenea thường gặp ở ĐV nuôi và người. – Sán lá gan lớn (Fasciola hepatica) – Sán lá gan nhỏ (Clonorchis sinensis), kí sinh trong ống mật của người, chó, mèo gây vàng da, suy gan,chảy máu cam. – Sán phổi, Kí sinh trong phổi người và thú ăn thịt – Sán bã trầu (Fasciolopsis buski): KS ở ruột non của lợn, gây hại chủ yếu cho lợnSán Lá Đơn chủ54 Đời sống: Kí sinh ngoài, hoặc kí sinh trong các khong thông với ngoài .Hình dạng: dạng dẹp, màu trắng nhạt, chiều dài cơ thể từ 0,4-1mm tùy theo giống loài .Cơ thể có đĩa bám ở cuối cơ thể .Phát triển không có xen kẽ thế hệ và không qua vật chủ trung gian. Trứng nở thành mao ấu có móc bơi tự do trước khi bám vào cơ thể vật chủ để phát triển thành trưởng thành55 Cấu tạo và hoạt động sốngSán lá đơn chủ trên mang cá chép 1. mắt, 2. hầu, 3. ruột, 4. cơ quan dao phối, 5. tử cung chứa trứng, 6. âm đạo, 7. tuyến noãn hoàng, 8. tuyến trứng,9. tuyến tinh, 10. đĩa móc, 11. tuyến đỉnh, 12. phôi của 4 thế hệ, 13. lông bơiSán lá đơn chủSán Dây58 Cấu tạo và hoạt động sống* Đặc điểm chung:Sán dây có đời sống nội ký sinh rất sâu sắc nên chúng có những đặcđiểm thích nghi với điều kiện sống ký sinh như: Tăng cường cơ quan bám và cuticun để bảo vệ Tiêu giảm một số cơ quan không cần thiết như tiêu hoá, tuần hoàn, hôhấp vàđơn giản một số cơ quan như thần kinh và giác quan. Tăng cường cơ quan sinh dục, đẻ nhiều trứng và có hiện tượng xen kẽ thế hệ.5960Sán dây* Hình thái cấu tạo Hình dạng: Sán dây thường có hình dải hay hình dây. Cơ thể sán trưởng thành dài từ vài milimet đến chục mét tuỳ loài. Cơ thể chia làm 3 phần: phần đầu (scolex), phần cổ và phần thân.Cơ quan bám ở phần đầu rất đa dạng có thể là mép, giác, móc, sợi gai, chảy gai.., thường có 2 vòng móc và 4 giác bám giúp sán trưởng thành bám chắc vào thành ống tiêu hoá vật chủ.62 Cấu tạo và hoạt động sống63 * Hình thái cấu tạoPhần cổ là phần sinh trưởng, chỉ có một đốt trẻ có khả năng sinh ra các đốt.Chúng dài dần và phần cuối cổ phân hoá thành các đốt thân, càng về cuối càng già.Một đốt thân có phần hệ thần kinh, hệ bài tiết và cả cơ quan sinh dục đực và cái. Sán dây thường có màu trắng sữa hay vàng nhạt.64 Cấu tạo và hoạt động sống65* Hình thái cấu tạoCác đốt thân: có tới hàng nghìn đốt. Những đốt thân càng gần cổ chỉ có những chấm đen và càng non, còn những đốt càng ở cuối thân càng già, chín sẽ rụng đi.Đốt già (nằm xa cổ) chứa nhiều trứng. Tử cung chứa trứng phát triển lấn ác các phần khác của nội quan. Các đốt cuối chỉ còn lại tử cung chứa trứng (đốt chín).66 Cấu tạo và hoạt động sốngSán dâyHệ thần kinh: Liên hệ với đời sống ký sinh nên hệ thần kinh của Sán dây phát triển yếu. Trung ương thần kinh có 2 hạch não ở giữa đầu và một số dây thần kinh đi về phía sau, trong đó có 2 dây thần kinh bên lớn nhất. Từ trước ra sau, giữa các dây thần kinh có cầu nối ngang. Từ các dây thần kinh dọc và ngang có các nhánh thần kinh tạo thành mạng lưới dưới da.Giác quan kém phát triển bao gồm các tế bào cảm giác nằm rải rác trên bề mặt cơ thể, tập trung nhiều hơn ở phần đầu.. 68 Cấu tạo và hoạt động sống69Hệ tiêu hoá: Đặc biệt Sán dây tiêu giảm hoàn toàn hệ tiêu hoá. Chúng hấp thụ các chất dinh dưỡng trong ruột vật chủ qua toàn bộ bề mặt cơ thể.Hệ bài tiết: Hệ bài tiết của Sán dây là nguyên đơn thận, gồm hai ống tiết dọc chạy dọc hai bên cơ thể.Giữa các ống dọc có các ống ngang tạo thành hình bậc thang. Các ống này đổ chung ra ngoài ở một lỗ bài tiết phía cuối.70 Cấu tạo và hoạt động sốngCấu tạo trong đốt sán71Hệ sinh dục: Hầu hết Sán dây là lưỡng tính. Cứ mỗi đốt sán có một bộ máy sinh dục riêng. Trong mỗi đốt cơ quan sinh dục đực thường hình thành trước cơ quan sinh dục cái. Cơ quan sinh dục đực sau khi đã thụ tinh cho trứng xong sẽ mất đi.Một số sán dây khác không chia đốt nên cơ thể chỉ có 1 hệ sinh dục, ở một số sán dây khác cấu tạo hệ sinh dục có sai khác ít nhiều . Ví dụ sán dây thuộc các giống Moniezia, Dipydium có tới 2 hệ sinh dục trong mỗi đốt.72 Cấu tạo và hoạt động sốngCơ quan sinh dục đực gồm: tinh hoàn, ống dẫn tinh, túi tinh, cơ quan giao cấu và lỗ sinh dục. Cơ quan sinh dục cái gồm một đôi tuyến trứng đổ vào Ootyp, ống dẫn trứng, tử cung, âm đạo và lỗ sinh dục cái.75 Cấu tạo và hoạt động sốngSinh sản và phát triển Sinh sản : Tinh trùng và trứng có thể thụ tinh trong cùng một đốt hoặc thụ tinh chéo giữa các đốt. Trứng và tinh trùng gặp nhau và thụ tinh trong Ootyp. Trứng thụ tinh chuyển dần vào tử cung và bắt đầu phát triển. Tử cung bít kín nên trứng càng nhiều, tử cung càng chia nhiều nhánh và chứa đầy trứng.Con trưởng thành sống trong ống tiêu hóa của động vật không xương sống.76Trứng và nang ấu trùng của Sán dây lợn (Taenia solium) Vòng phát triển qua 2 hay 3 vật chủ.Sán trưởng thành ký sinh trong ruột người. Đốt sán chín theo phân ra ngoài, lợn ăn phải vào ruột, vỏ trứng vỡ, ấu trùng chui ra khỏi trứng. Từ trứng phát triển thành ấu trùng 6 móc (Onchosphaera). Nhờ những móc này, ấu trùng xuyên qua thành ruột, dạ dày vào mạch máu, mạch bạch huyết và đi khắp cơ thể, rồi cuối cùng về cơ tạo thành nang sán. Nangsán có hình hạt gạo chứa đầy dịch. 78Sinh sản và phát triểnSinh sản và phát triểnThành nang lõm vào trong và chứa đầu trên đầu có 4 chỗ lõm (là mầm các giác sau này) và một vòng móc bé. Đó chính là dạng túi sán một đầu (cysticercus).Túi sán nằm như vậy ở lợn tới một vài năm không chết nhưng không biến đổi (lợn gạo). Khi người hoặc vật chủ chính khác ăn phải thịt lợn gạo có nang sán, khi vào đến ruột đầu sán sẽ lộn ra ngoài dưới tác dụng của men tiêu hoá và nhờ các móc bám chặt vào thành ruột. Phần còn lại của nang sán sau đốt cổ sẽ rụng đi. Đốt cổ sẽ hình thành các đốt mới để phát triển thành sán trưởng thành.79Sơ đồ vòng đời phát triển của Sán dây lợn Taenia solium Một số bệnh do giun sán gây raBệnh do sán dải cá Diphyllobothrium latumĐa phần bệnh nhân nhiễm D. latum thường không có triệu chứng khi nhiễm ít. Khi nhiễm nhiều bệnh sẽ có triệu chứng rõ ràng hơn như bị đau bụng, rối loạn tiêu hóa, mệt mỏi, liệt chi,và có thể dẫn đến những biến chứng nặng như tắc ruột, ói mửa ra nhiều thước sán làm nghẹt thở, đôi khi gây trụy tim mạch. Bệnh do sán dải D. latum có đặc điểm là gây ra hội chứng thiếu máu do thiếu hụt vitamin B12, kiểu Biermer, hồng cầu to và non, tăng sắc81Hình 1:D. latumtrưởng thành (trái), đầu D. latum(giữa) và trứng (phải)82Bệnh sán chó hiện nay có tỷ lệ mắc rất cao, bệnh thường gây ngứa da và dị ứng, ngoài ra thể ấu trùng di chuyển nội tạng có thể đến mắt và não83Bệnh sán lá gan lớn84The End85

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Đề tài Ngành Giun Dẹp

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *