[block id=”bo-sung-1″]


Xu hướng trồng cây lương thực ngoài cây lúa, ngô và mì nhằm mục đích đảm bảo
an ninh lương thực đang được quan tâm không chỉ ở Việt Nam, mà rất nhiều nước trên
thế giới. Trong hàng loạt cây lương thực, những cây có tiềm năng phát triển như cây
lương thực dạng củ chứa nhiều bột còn rất lớn. Có mấy chục loài với hàng trăm giống
khác nhau đang được trồng. Cây có củ thích hợp trồng trên đất tốt, xấu; đất pha cát, thịt;
khí hậu nóng, lạnh; ở vùng sườn núi, đồi; vùng trung du, đồng bằng; nơi hạn, úng; ở vùng
chuyên canh, ở những mảnh đất “đầu thừa đuôi thẹo”; ở ven bờ rào, dưới bóng râm
Việc phát triển cây ăn củ đạt được năng suất cao và chất lượng tốt sẽ làm giảm
lượng gạo tiêu dùng trong nước để dành cho xuất khẩu. Trong tập đoàn cây có củ, Dong
riềng là cây cho năng suất cao và phù hợp tại nhiều vùng sinh thái, cây dễ trồng có hàm
lượng tinh bột cao, có thể chế biến được nhiều mặt hàng lương thực và thực phẩm có giá
trị kinh tế cao được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưu thích.
Dong riềng có tên khoa học là Canna edulis Ker Gawl, thuộc họ Chuối hoa -
Cannaceae. Cây cao 1,2-1,5m, có thể tới 2m. Thân rễ phình to thành củ, chứa nhiều tinh
bột. Lá có phiến thuôn dài, thường có màu tía, bẹ tía, gân giữa to, gân phụ song song. Hoa
xếp thành cụm ở ngọn thân; đài 3, cánh hoa 3; nhị lép màu đỏ son, rộng 1cm; nhị vàng,
môi vàng. Quả nang. Ra hoa quả quanh năm. Củ dong Riềng chứa nhiều tinh bột, có vị
ngọt, nhạt, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, an thần, giáng áp. Củ luộc ăn ngon
và chế bột làm miến tại nhiều vùng ở nước ta.
Cây dong riềng có thể trồng được ở nhiều nơi trên nước Việt Nam, trong đó có
huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Na Rì có 21 xã và 1 thị trấn với tổng diện tích tự nhiên là
85.300 ha. Những xã có truyền thống trồng cây Dong riềng là: Côn Minh, Hữu Thác và
Quang Phong. Phong trào trồng Dong riềng của các xã này có lúc đã đạt hơn 100 ha/năm.
Nhưng từ khi hợp tác xã kiểu cũ tan rã, phong trào trồng cây Dong riềng cũng lắng xuống
và tan theo. Nguyên nhân do thiếu thông tin về thị trường, kỹ thuật và phương thức tổ
chức. Những năm gần đây cơ chế quản lý sản xuất nông nghiệp và nông thôn thay đổi
theo hướng có lợi cho người sản xuất, khuyến khích giao lưu hàng hóa và thông tin được
cải thiện, một số hộ đã khôi phục lại nghề trồng dong riềng và chế biến miến dong. Nên
nghề chế biến miến dong ở các xã này được khôi phục lại. Lúc đầu họ sử dụng nguyên
liệu tại chỗ, nhưng giống cũ của địa phương đã bị thoái hóa cho năng suất thấp không đủ
nguyên liệu để chế biến miến dong. Một số hộ đã phải nhập tinh bột từ nơi khác về sản
xuất. Nguyên liệu nhập về chất lượng không bằng tinh bột tại địa phương, nên đã ảnh
hưởng tới uy tín chất lượng miến dong của Na Rì. Trước tình hình đó Huyện Ủy, UBND
huyện Na Rì năm 2007 đã hỗ trợ vốn cho người dân mua giống mới tại Hà Tây (cũ) về
trồng được 36 ha


pdf30 trang | Chia sẻ: thientruc20 | Ngày: 09/08/2021 | Lượt xem: 9 | Lượt tải: 0download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Nghiên cứu ứng dụng và xây dựng mô hình tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm Dong riềng tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

1
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Xu hướng trồng cây lương thực ngoài cây lúa, ngô và mì nhằm mục đích đảm bảo
an ninh lương thực đang được quan tâm không chỉ ở Việt Nam, mà rất nhiều nước trên
thế giới. Trong hàng loạt cây lương thực, những cây có tiềm năng phát triển như cây
lương thực dạng củ chứa nhiều bột còn rất lớn. Có mấy chục loài với hàng trăm giống
khác nhau đang được trồng. Cây có củ thích hợp trồng trên đất tốt, xấu; đất pha cát, thịt;
khí hậu nóng, lạnh; ở vùng sườn núi, đồi; vùng trung du, đồng bằng; nơi hạn, úng; ở vùng
chuyên canh, ở những mảnh đất “đầu thừa đuôi thẹo”; ở ven bờ rào, dưới bóng râm
Việc phát triển cây ăn củ đạt được năng suất cao và chất lượng tốt sẽ làm giảm
lượng gạo tiêu dùng trong nước để dành cho xuất khẩu. Trong tập đoàn cây có củ, Dong
riềng là cây cho năng suất cao và phù hợp tại nhiều vùng sinh thái, cây dễ trồng có hàm
lượng tinh bột cao, có thể chế biến được nhiều mặt hàng lương thực và thực phẩm có giá
trị kinh tế cao được người tiêu dùng trong và ngoài nước ưu thích.
Dong riềng có tên khoa học là Canna edulis Ker Gawl, thuộc họ Chuối hoa –
Cannaceae. Cây cao 1,2-1,5m, có thể tới 2m. Thân rễ phình to thành củ, chứa nhiều tinh
bột. Lá có phiến thuôn dài, thường có màu tía, bẹ tía, gân giữa to, gân phụ song song. Hoa
xếp thành cụm ở ngọn thân; đài 3, cánh hoa 3; nhị lép màu đỏ son, rộng 1cm; nhị vàng,
môi vàng. Quả nang. Ra hoa quả quanh năm. Củ dong Riềng chứa nhiều tinh bột, có vị
ngọt, nhạt, tính mát; có tác dụng thanh nhiệt, lợi thấp, an thần, giáng áp. Củ luộc ăn ngon
và chế bột làm miến tại nhiều vùng ở nước ta.
Cây dong riềng có thể trồng được ở nhiều nơi trên nước Việt Nam, trong đó có
huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Na Rì có 21 xã và 1 thị trấn với tổng diện tích tự nhiên là
85.300 ha. Những xã có truyền thống trồng cây Dong riềng là: Côn Minh, Hữu Thác và
Quang Phong. Phong trào trồng Dong riềng của các xã này có lúc đã đạt hơn 100 ha/năm.
Nhưng từ khi hợp tác xã kiểu cũ tan rã, phong trào trồng cây Dong riềng cũng lắng xuống
và tan theo. Nguyên nhân do thiếu thông tin về thị trường, kỹ thuật và phương thức tổ
chức. Những năm gần đây cơ chế quản lý sản xuất nông nghiệp và nông thôn thay đổi
theo hướng có lợi cho người sản xuất, khuyến khích giao lưu hàng hóa và thông tin được
cải thiện, một số hộ đã khôi phục lại nghề trồng dong riềng và chế biến miến dong. Nên
nghề chế biến miến dong ở các xã này được khôi phục lại. Lúc đầu họ sử dụng nguyên
liệu tại chỗ, nhưng giống cũ của địa phương đã bị thoái hóa cho năng suất thấp không đủ
nguyên liệu để chế biến miến dong. Một số hộ đã phải nhập tinh bột từ nơi khác về sản
xuất. Nguyên liệu nhập về chất lượng không bằng tinh bột tại địa phương, nên đã ảnh
hưởng tới uy tín chất lượng miến dong của Na Rì. Trước tình hình đó Huyện Ủy, UBND
huyện Na Rì năm 2007 đã hỗ trợ vốn cho người dân mua giống mới tại Hà Tây (cũ) về
trồng được 36 ha.
Trồng cây dong riềng không chỉ cho củ, mà còn thu được 5,5 – 7 tấn thân lá và 18
tấn bã/ha để làm thức ăn chăn nuôi, làm phân vi sinh và là nguồn nguyên liệu nạp vào
hầm biogas để tạo ra khí sinh học phục vụ đun nấu trong sinh hoạt và chạy máy phát điện.
Mặc dù 3 xã Côn Minh, Quang Phong và Hữu Thác có truyền thống trồng và chế
biến miến dong, nhưng thời gian trước việc sản xuất nguyên liệu và chế biến mang tính tự
phát, nhỏ lẻ, manh múm, chủ yếu làm bằng thủ công, nên sản phẩm làm ra chất lượng
chưa cao, mẫu mã sản phẩm chưa đẹp, chưa có bao bì đóng gói, chưa có thương hiệu,
máy móc thiết bị chế biến và công nghệ chế biến đơn giản, lạc hậu. Tại xã Côn Minh năm
2005 đã thành lập hợp tác xã (HTX) chế biến miến dong với 13 hộ tham gia, có 3 máy
nghiền củ dong đơn giản với công suất nhỏ, tách bột và tráng bánh bằng thủ công, chưa
có máy chế biến miến dong. Thực trạng cho thấy HTX ở đây mới chỉ là hình thức, chưa
2
đủ khả năng quản lý sản xuất với qui mô lớn hơn. Chính vì vậy muốn ngành sản xuất
miến dong phát triển nhanh, mạnh và bền vững phải có mô hình tổ chức với cơ chế liên
kết phù hợp trên đặc điểm cây trồng, điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và đặc thù sản
phẩm.
Từ thực trạng nêu trên Viện nghiên cứu phát triển Nông thôn và Miền núi đã xây
dựng đề tài “Nghiên cứu ứng dụng và xây dựng mô hình tổ chức sản xuất, chế biến và
tiêu thụ sản phẩm Dong riềng tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn” chọn địa bàn các xã: Côn
Minh, Quang Phong, Hữu Thác thực hiện.
II. MỤC TIÊU
1. Mục tiêu tổng quát:
Nghiên cứu xây dựng mô hình tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm dong
riềng trên cơ sở liên kết phù hợp để huy động các hộ nông dân cùng ứng dụng các tiến bộ
khoa học và công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường tại huyện
Na Rì, tỉnh Bắc Kạn.
2. Mục tiêu cụ thể:
– Ứng dụng những tiến bộ KH&KT về giống cây dong riềng mới để trồng, kỹ thuật
chăm sóc nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và phòng trừ sâu bệnh tốt.
– Nghiên cứu cải tiến một số thiết bị trong dây chuyền chế biến miến dong và hoàn
thiện công nghệ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và đảm bảo vệ sinh an toàn thực
phẩm.
– Xây dựng mô hình tổ chức và cơ chế liên kết các hộ nông dân trên cơ sở sản xuất,
chế biến và tiêu thụ sản phẩm dong riềng.
III. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
1. TINH HÌNH NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC
1.1. Về cây dong riềng
Cây dong riềng có nguồn gốc từ Châu Mỹ và nó được di thực tới rất nhiều Nước
trên thế giới với mục tiêu ban đầu chỉ làm cây cảnh. Sau đó được người dân bản địa của
các nước sử dụng thân, rễ, củ vào các mục đích khác nhau.
– Ở Ấn Độ, các Nhà khoa học đã nghiên cứu rễ Dong riềng vào mục đích y học
– Ở Nhật Bản nghiên cứu chung về Dong riềng cho nhiều mục đích khác nhau.
– Ở Venezuela đã nghiên cứu đặc tính của một số loài cây thân rễ trong đó có loài
Dong riềng (Canna edulis Kerr).
– Ở Trung Quốc
Trung Quốc là Nước nghiên cứu toàn diện về cây dong riềng từ chọn giống tới các
công nghệ chế biến và các loại máy chuyên dùng. Cũng là nước trồng dong riềng với diện
tích nhiều nhất. Sản phẩm chủ yếu của cây dong riềng là củ. Từ củ chế biến thành tinh bột
và các loại miến dong theo các mục đích sử dụng khác nhau.
1.2. Về mô hình tổ chức và cơ chế liên kết trong sản xuất nông nghiệp
Nghiên cứu xu thế liên kết kinh tế trong nông nghiệp theo một số hương như sau:
Một là, phát triển các hình thức hợp tác, liên kết trong nông nghiệp, nông thôn là đòi
hỏi tất yếu. Xu hướng chung các hình thức tổ chức liên kết trong nông nghiệp là: từ thấp
đến cao, từ đơn giản đến hoàn thiện, từ liên kết mang tính lỏng đến liên kết ràng buộc
chặt chẽ cả về nghĩa vụ và quyền lợi.
Hai là, hình thức liên kết theo hiệp hội ngành nghề trong nông nghiệp. Hiệp hội
ngành nghề chính là tổ chức bảo vệ quyền lợi chính đáng cho các thành viên thông qua
các hoạt động như: Kiến nghị với Chính phủ và tham gia hoạch định những vấn đề về
3
chiến lược, chính sách liên quan đến phát triển nông nghiệp, nông thôn. Tham gia phản
biện chính sách ở những nội dung có liên quan đến lợi ích của các thành viên. Vận động
hành lang đối với những chính sách phát triển nông nghiệp nông thôn. Xây dựng định
hướng phát triển ngành, dự báo phát triển dài hạn, ngắn hạn, dự báo thị trường và có
những biện pháp ứng xử hợp lý.
Ba là, tổ chức hợp tác xã trong nông nghiệp nông thôn là một hình thức tổ chức kinh
tế thích hợp để các hộ nông dân, hộ kinh doanh cá thể sản xuất nhỏ có thể liên kết với
nhau. Mặt khác, hợp tác xã là tổ chức liên kết để các hộ nông dân có thể trụ vững trong
cạnh tranh, chống đỡ lại sức ép độc quyền của các doanh nghiệp lớn
Bốn là, doanh nghiệp vừa và nhỏ ở nông thôn phải được coi là có tầm quan trọng
đặc biệt. Nó giải quyết chủ yếu bằng việc phát triển ngành nghề sản xuất thủ công truyền
thống, phát triển doanh nghiệp công nghiệp nhỏ, công nghiệp chế biến nông, lâm, thuỷ
sản với nguồn nguyên liệu và lao động tại chỗ. Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp vừa
và nhỏ còn góp phần thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo bộ mặt mới cho nhiều
vùng nông thôn bằng những ngành nghề mới v.v.
Năm là, Nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo môi trường pháp lý,
chính sách thúc đẩy, hỗ trợ nguồn nhân lực, tài chính và các tiền đề vật chất khác cho các
tổ chức liên kết kinh tế nông nghiệp, nông thôn. Tuỳ theo luật pháp, tập quán từng quốc
gia và tính chất ngành nghề mà hiệp hội có thể có hay không có năng lực pháp nhân kinh
tế, hiệp hội có thể hoặc không được hỗ trợ tài chính.
2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
2.1. Nghiên cứu về cây dong riềng
Ở Việt Nam có Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có củ thuộc Viện Cây
lương thực và Cây thực phẩm chuyên nghiên cứu và tuyển chọn các loại cây có củ, trong
đó có giống dong riềng. Kết quả đã tuyển chọn được một số giống có triển vọng như:
giống DR-1, VIỆT – CIP, số 49, C-1…, trong đó có giống DR-1 đã được Cục Trồng trọt –
Bộ NN&PTNT cho phép sản xuất thử tại các tỉnh phía Bắc theo Quyết định số 608/QĐ-
TT-CLT ngày 14/12/2010.
2.2. Về thiết bị và công nghệ chế biến miến dong :
Về máy và thiết bị để chế biến củ dong riềng thành tinh bột và từ tinh bột thành
miến dong hiện nay trên thị trường và trong sản xuất đã có nhiều loại máy khác nhau.
Những loại máy này đã đáp ứng được phần nào trong sản xuất. Tuy nhiên cũng cần phải
nghiên cứu hoàn thiện thêm nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và đảm bảo vệ sinh an
toàn thực phẩm.
2.3.Về mô hình tổ chức sản xuất và cơ chế liên kết kinh tế :
2.3.1. Liên kết kinh tế và một số mô hình liên kết kinh tế ở Việt Nam.
Liên kết kinh tế là một phương thức đã xuất hiện từ lâu trong hoạt động kinh tế, là
sự hợp tác của hai hay nhiều bên và trong quá trình hoạt động, cùng mang lại lợi ích cho
các bên tham gia. Trong bối cảnh toàn cầu hoá về kinh tế hiện nay, liên kết kinh tế đang
ngày càng trở thành nhu cầu bức xúc, xuất hiện ở mọi mặt của đời sống kinh tế – xã hội
Việt Nam.
Để thực hiện liên kết kinh tế Nhà nước Việt Nam đã có Quyết định 80/2002/QĐ-
TTg ngày 24 tháng 6 năm 2002 của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề tăng cường liên kết
kinh tế nông nghiệp nông thôn ở Việt Nam và đã đạt được những thành tựu nhất định:
– Đã có sự chuyển biến về đổi mới tư duy theo hướng phát triển kinh tế thị trường
– Đưa tiến bộ khoa học công nghệ vào nông nghiệp, nông thôn
4
– Xuất hiện nhiều mô hình có tính thuyết phục cao, tạo ra hiệu quả thiết thực, lâu dài
như:
+ Mô hình liên kết theo “chuỗi giá trị sản phẩm”
+ Mô hình “liên kết 4 nhà có giám sát độc lập”
+ Mô hình liên kết trồng lúa đạt tiêu chuẩn GlobalGAP để đi vào siêu thị ở xã Mỹ
Thành Nam (Cai Lậy, Tiền Giang)
+ Mô hình liên kết do hiệp hội đứng ra đại diện cho nông dân: Mô hình liên kết
giữa Hiệp hội sản xuất và tiêu thụ vải thiều Thanh Hà (Hải Dương)
+ Mô hình hợp tác xã – trang trại ở xã Cổ Đông, thị xã Sơn Tây, Hà Nội
+ Mô hình liên kết nhà nông – các tổ chức khoa học, công nghệ để đưa tiến bộ kỹ
thuật vào sản xuất …….
2.3.2. Những tồn tại
– Còn hạn chế về nhận thức tính tất yếu phát triển liên kết kinh tế trong hội nhập.
– Lúng túng trong việc lựa chọn mô hình, cho nên tính chất hành chính, bao cấp còn
nặng nề, phổ biến.
– Năng lực dự báo và điều hành vĩ mô thấp
– Một số các “Nhà” chưa tìm đến nông dân và doanh nghiệp với cái “tâm”
– Xuất hiện nhiều tình trạng tự ý phá bỏ hợp đồng khi có “sự biến” bất lợi cho mình,
nhất là trong các quan hệ thương mại. ….
Một số vấn đề đặt ra cần tháo gỡ trong liên kết kinh tế nông nghiệp, nông thôn Việt
Nam hiện nay là:
– Quy mô kinh tế của hộ nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ
nông nghiệp còn nhỏ bé, cần phải liên kết lại
– Lựa chọn mô hình liên kết, đồng thời có cơ chế liên kết phù hợp.
– Hoàn thiện, sửa đổi chính sách và các vấn đề thuộc về Nhà nước.
2.3.3. Thực trạng liên kết trồng, chế biến tinh bột, miến dong ở huyện Na Rì, tỉnh
Bắc Kạn.
Huyện Na Rì là huyện có truyền thống trồng và chế biến dong riềng. Đặc biệt tại 3
xã: Côn Minh; Quang Phong và Hữu Thác. Đã có thời gian ở đây đã trồng được hàng trăn
ha và chế biến tinh bột và làm miến dong bằng thủ công. Tình hình sản xuất nhỏ lẻ, thiếu
tổ chức và sự liên kết. Đặc biệt đến những năm đầu thế kỷ 21 giống dong riềng cũ chết lụi
dần và hết sạch vào năm 2005. Năm 2007 UBND huyện mới hỗ trợ vốn cho dân để mua
giống từ Hà Tây về gây giống lại.
IV. NỘI DUNG, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1.1. Nghiên cứu khảo nghiệm 3 loại giống dong riềng để chọn ra loại giống có năng
suất và chất lượng tốt nhất nhằm khuyến cáo người dân phát triển và mở rộng. Cụ thể
nghiên cứu sự tác động của các yếu tố ảnh hưởng tới năng suất và chất lượng củ dong
như:
+ Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng
+ Nghiên cứu chế độ phân bón (phân vô cơ và phân hữu cơ)
+ Nghiên cứu thời vụ trồng thích hợp.
1.2. Nghiên cứu cải tiến một số thiết bị trong dây chuyền chế biến miến dong nhằm
nâng cao năng suất, chất lượng và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Cụ thể nghiên cứu
cải tiến hệ thống gia nhiệt và lò sấy miến dong.
1.3. Nghiên cứu xây dựng mô hình tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm
miến dong phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội tại 3 xã thực hiện đề tài.
5
2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đây là đề tài nghiên cứu ứng dụng do đó chỉ gói gọn trong phạm vi:
1- Chọn 2 loại giống mới: DR-1 và V-CIP của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển
Cây có củ – Viện Cây lương thực và thực phẩm đã nghiên cứu thành công để đưa vào
khảo nghiệm tại vùng đất và hệ sinh thái tại huyện Na Rì.
2- Địa điểm khảo nghiệm tại 3 xã: Côn Minh; Quang Phong; Hữu Thác thuộc huyện
Na Rì.
3- Nghiên cứu cải tiến thiết bị trong dây chuyền sản xuất miến chỉ quan tâm 2 loại
máy:
Một là, máy sản xuất miến từ nguyên lý tráng sang nguyên lý ép nhằm giảm tối đa
mức độ tiêu tốn nhiệt lượng và công đoạn sản xuất;
Hai là, bổ sung thêm máy sấy vào dây chuyền sản xuất miến nhằm đảm bảo vệ sinh
an toàn thực phẩm và chủ động sản xuất trong mọi thời tiết.
4- Chỉ nghiên cứu mô hình tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm dong
riềng.
3. VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
Đề tài đã sử dụng những vật liệu chính để nghiên cứu như sau:
+ Cây dong riềng với các loại giống: Địa phương; DR-1 và VIỆT – CIP
+ Các loại phân bón: phân chuồng, đạm, lân, kali
+ Thiết bị: dây chuyền thiết bị sản xuất miến dong hiện có.
+ Mô hình tổ chức: tham khảo các mô hình tổ chức và cơ chế liên kết trong sản xuất
nông nghiệp trong và ngoài nước hiện có.
4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Đề tài đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
– Phương pháp kế thừa: sử dụng kết quả nghiên cứu về giống dong riềng của Trung
tâm Nghiên cứu và Phát triển Cây có củ. Dùng những loại máy móc và công nghệ hiện
có đang sản xuất miến dong để nghiên cứu cải tiến. Tham khảo các mô hình sản xuất
thành công tại trong nước và nước ngoài
– Phương pháp thí nghiệm: trồng khảo nghiệm trên đồng ruộng đối với các loại
giống dong riềng và chế tạo thử nghiệm máy tại các xưởng cơ khí và khảo nghiệm máy
tại các cơ sở sản xuất miến dong;
– Phương pháp thăm quan: tổ chức các chuyến thăm quan khảo sát tại các địa
phương đang trồng nhiều dong riềng và chế biến miến dong, các cơ sở chuyên chế tạo
máy và thiết bị chuyên dùng để sản xuất tinh bột và chế biến miến dong nhằm nắm được
những vấn để nghiên cứu cải tiến
– Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh thông tin, số liệu trong quá trình nghiên
cứu nhằm đánh giá hiệu quả kinh tế và giá trị của đề tài.
– Phương pháp xử lý số liệu bằng các phần mềm vi tính (AVOA, DUCALL);
V. KÉT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1. THỰC TRẠNG ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ, XÃ HỘI VÀ SẢN
XUẤT, CHẾ BIẾN, TIÊU THỤ DONG RIỀNG TẠI HUYỆN ĐƯỢC CHỌN THỰC
HIỆN ĐỀ TÀI
2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
2. 1. Khảo nghiệm giống
2.1.1. Tiến hành điều tra khảo sát
6
Để có những thông tin về hiện trạng tự nhiên, kinh tế xã hội vùng thực hiện đề tài
làm cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu. Viện đã tổ chức đoàn cán bộ đến khảo sát tại
huyện Na Rì từ ngày 07 tháng 05 đến ngày 30 tháng 5 năm 2009 gồm 12 thành viên.
2.1.1.1. Mục đích điều tra
– Nắm được thực trạng tự nhiên, kinh tế – xã hội của 3 xã: Côn Minh, Hữu Thác và
Quang Phong.
– Khảo sát thực trạng trồng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm dong riềng trong quá khứ,
hiện tại, cũng như chủ trương phát triển loại cây trồng này trong tương lai của các cấp
chính quyền xã, huyện.
2.1.1.2. Phương pháp điều tra
Đoàn đã gặp trực tiếp làm việc với lãnh đạo các cấp chính quyền địa phương để nắm
tình hình tổng quan và phỏng vấn hộ dân và thu thập thông tin vào phiếu điều tra. Tổng số
hộ đã được điều là 200 hộ, trong đó Côn Mimh: 100 hộ, Hữu thác: 50 hộ, Quang Phong:
50 hộ.
Ngoài ra đoàn công tác đã cùng cán bộ địa phương khảo sát một số cơ sở chế biến
tinh bột và làm miến dong tại xã Côn Minh. Tìm hiểu công nghệ và thiết bị hiện có trên
địa bàn xã.
2.1.1.3. Kết quả
1) Côn Minh:
Xã Côn Minh có 14 thôn bản với 586 hộ, 2.477 nhân khẩu, gồm 5 dân tộc: Tày
(51,9%), Nùng (19,2%), Dao (12,2%), Kinh (16,7%), Thái. Tỷ lệ hộ nghèo chiếm 39,07%.
Từ năm 2005 trở về trước sản xuất nông-lâm nghiệp còn nhiều lúng túng trong việc
chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi. Tập quán canh tác còn mang nặng tính tự cung tự
cấp, chưa có sản phẩm hàng hóa đưa ra thị trường. Bình quân lương thực có hạt (lúa, ngô)
chỉ đạt 350 kg/ người/ năm, thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt 1.200.000 đ/người/năm.
Năm 2008 tổng thu nhập GDP toàn xã đạt 13.924,9 triệu đồng, thu nhập bình quân
đầu người đạt 5.400.000 đ/ người, gấp 4,5 lần so với năm 2005.
2) Hữu Thác:
Xã có 320 hộ với 1.342 nhân khẩu. Có 4 dân tộc: Tày, Nùng, Dao và Kinh.
Tỷ lệ hộ nghèo chiếm 41,87%
Cũng như Côn Minh tập quán sản xuất lâu đời của dân cư vẫn mang tính tự cung tự
cấp. Bình quân lương thực 880 kg/người/năm 2008. Cây trồng chủ yếu là ngô và lúa.
Tổng sản lượng lương thực có hạt toàn xã năm 2008 đạt 1.283,437 tấn, so với năm 2007
tăng 51,37 tấn.
GDP bình quân đạt 4.800.000 đ/ người.
3) Quang Phong:
Xã có 1564 người với 347 hộ. Gồm các dân tộc: Tày, Kinh, Nùng và Dao. Hiện có
15/16 thôn bản được sử dụng điện lưới quốc gia, giao thông trong xã tương đối thuận tiện.
Sản xuất chính của xã là nông nghiệp. Diện tích các loại cây trồng năm 2009: lúa
xuân 51,63 ha, ngô 92,11 ha, đậu tương 3,44 ha, lạc 8,58 ha, dong riềng năm 2008: 6,72
ha, năm 2009: 9,87 ha.
Tổng đàn gia súc có 795 con trâu bò, 600 con lợn, 15000 con gia cầm.
4) Hiện trạng trồng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm dong riềng
a)Tình hình sản xuất, chế biến tiêu thụ dong riềng ở xã Côn Minh
Ở xã Côn Minh, sản xuất và chế biến dong riềng đã có từ năm 1970 của thế kỷ trước
với diện tích ban đầu từ 50 ha, sau đó tăng dần lên đỉnh điểm vào năm 1978-1980 với
diện tích 100-170 ha. Trong thời kỳ bao cấp, Hợp tác xã nông nghiệp Hùng Vương xã
7
Côn Minh đã thành lập riêng một đội sản xuất miến dong. Trong thập niên 1975-1985,
sản phẩm bột dong riềng trở thành sản phẩm chính để hỗ trợ cứu đói lúc giáp hạt cho các
hộ nông dân trên toàn xã. Đến năm 1994, HTX giải thể, năm 2000 HTX lại được khôi
phục lại và được duy trì cho đến trước năm 2005. Tuy nhiên do giống không được tuyển
chọn, phương thức canh tác không được cải tiến, nên cây dong đã bị thoái hóa do một loại
bệnh làm lụi toàn thân, và đến 2005 diện tích cây dong trên địa bàn hầu như không còn.
Để khôi phục lại làng nghề làm miến dong, năm 2007, phòng nông-lâm huyện Na Rì
đã đi liên hệ tại tỉnh Hà Tây cũ để mua 58.641 kg giống về cung cấp cho bà con xã Côn
Minh trồng được 35,77 ha. Qua theo dõi, giống dong mới phát triển tốt, không sâu bệnh,
thời gian từ trồng đến thu hoạch là 240 ngày, ngắn hơn giống dong cũ 35 ngày. Năng suất
bình quân 55 tấn/ha. Sản lượng dong củ thu được 1.967 tấn trong năm 2007. Hiệu quả
kinh tế đạt cao:
Vào thời điểm điều tra ở xã Côn Minh chỉ có anh Chính là có máy chế b

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Đề tài Nghiên cứu ứng dụng và xây dựng mô hình tổ chức sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm Dong riềng tại huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *