[block id=”bo-sung-1″]

Trước đây, tín hiệu được xử lý dựa trên kỹ thuật tương tự. Mặc dù những nghiên
cứu lý thuyết đã có nhiều thành tựu trong xử lý tín hiệu tương tự nhưng với sự ra đời của
công nghệ máy tính và viễn thông, tín hiệu số dần thay thế tín hiệu tương tự. Tín hiệu số
được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như truyền thông, âm nhạc số, hình ảnh mà
tín hiệu tương tự đã áp dụng, nhưng nó có những ưu điểm mềm dẻo khi lập trình, dễ dàng
sao chép, bền vững và giảm giá thành.
Âm thanh số là một loại tín hiệu biểu diễn âm thanh sử dụng trong một vài ứng
dụng như xử lý nhận dạng tiếng nói, nén và mã hóa dữ liệu âm thanh trong điện thoại,
nhạc số. Một bài toán cơ sở đối với âm thanh số là phân tích và xử lý phổ tần số âm thanh
dựa trên biến đổi Fourier.

de_tai_nghien_cuu_va_cai_dat_nhung_bo_loc_tin_hieu_am_thanh

pdf25 trang | Chia sẻ: duongneo | Ngày: 31/07/2017 | Lượt xem: 1065 | Lượt tải: 1download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Nghiên cứu và cài đặt những bộ lọc tín hiệu âm thanh số chuẩn PCM, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC HÀNG HẢI
KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
_____***_____
THUYẾT MINH
ĐỀ TÀI NCKH CẤP TRƯỜNG
ĐỀ TÀI
NGHIÊN CỨU VÀ CÀI ĐẶT NHỮNG BỘ LỌC
TÍN HIỆU ÂM THANH SỐ CHUẨN PCM
Chủ Nhiệm Đề Tài: Phạm Tuấn Đạt
HẢI PHÒNG, Tháng 5/2015
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.1
CHƯƠNG I KHÁI NIỆM CƠ SỞ TÍN HIỆU SỐ RỜI RẠC
1.1 Định nghĩa và phân loại tín hiệu, hệ xử lý tín hiệu…2
1.1.1 Định nghĩa tín hiệu2
1.1.2 Phân loại tín hiệu…….2
1.1.3 Hệ xử lý tín hiệu……..3
1.2 Tín hiệu số rời rạc..3
1.2.1 Định nghĩa.3
1.2.2 Một số loại tín hiệu số rời rạc…4
1.2.3 Các phép toán trên tín hiệu số rời rạc…6
1.2.4 Tần số….6
1.2.5 Định lý lấy mẫu.6
1.3 Phương trình sai phân tuyến tính hệ số hằng.7
CHƯƠNG II BIỂU DIỄN TÍN HIỆU SỐ RỜI RẠC DỰA TRÊN BIẾN ĐỔI Z
2.1 Định nghĩa phép biến đổi Z…8
2.2 Miền hội tụ của phép biến đổi Z8
2.2.1 Định nghĩa.8
2.2.2 Miền hội tụ với tín hiệu rời rạc cho trước.8
2.3 Biểu diễn hệ hệ tuyến tính bất biến trong miền Z.9
2.3.1 Hàm truyền đạt của hệ tuyến tính bất biến9
2.3.1.1 Hàm truyền đạt…9
2.3.1.2 Hàm truyền đạt của một hệ được đặc trưng bởi phương trình sai phân.9
2.3.2 Sơ đồ khối biểu diễn hệ tuyến tính bất biến….10
2.4 Biến đổi Laplace..12
CHƯƠNG III ỨNG DỤNG BỘ LỌC TẦN SỐ
3.1 Bộ lọc tần số13
3.1.1 Khái niệm bộ lọc tần số…13
3.1.2 Bộ lọc tương tự…15
3.1.3 Bộ lọc số.15
3.1.4 Giải thuật bộ lọc số………………………………………………………..16
3.2 Ứng dụng bộ lọc tần số18
3.2.1 Âm thanh số18
3.2.2 Ứng dụng bộ lọc tần số…21
KẾT LUẬN..22
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1
MỞ ĐẦU
Trước đây, tín hiệu được xử lý dựa trên kỹ thuật tương tự. Mặc dù những nghiên
cứu lý thuyết đã có nhiều thành tựu trong xử lý tín hiệu tương tự nhưng với sự ra đời của
công nghệ máy tính và viễn thông, tín hiệu số dần thay thế tín hiệu tương tự. Tín hiệu số
được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như truyền thông, âm nhạc số, hình ảnh mà
tín hiệu tương tự đã áp dụng, nhưng nó có những ưu điểm mềm dẻo khi lập trình, dễ dàng
sao chép, bền vững và giảm giá thành.
Âm thanh số là một loại tín hiệu biểu diễn âm thanh sử dụng trong một vài ứng
dụng như xử lý nhận dạng tiếng nói, nén và mã hóa dữ liệu âm thanh trong điện thoại,
nhạc số. Một bài toán cơ sở đối với âm thanh số là phân tích và xử lý phổ tần số âm thanh
dựa trên biến đổi Fourier.
Lọc tần số có thể áp dụng trong miền thời gian hoặc miền tần số. Giải thuật biến đổi
Fourier chuyển đổi từ miền thời gian tới miền tần số, và nó được áp dụng chủ yếu trong
bài toán xử lý và nhận dạng. Trong khi đó, thừa kế những kết quả với biến đổi Laplace đã
có tạo ra những bộ lọc cho tín hiệu số. Ưu điểm của nó có thể thực hiện lọc dải tần mà
không phải chuyển đổi tín hiệu từ miền thời gian sang miền tần số. Giữa miền Laplace và
miền Z có sự tương đương hai chiều nên kết quả gần như với tín hiệu tương tự.
Cũng giống như bộ lọc xử lý ảnh, người ta cũng nghiên cứu các bộ lọc thông thấp,
thông cao, thông dải trong âm thanh số. Đối với bộ lọc số, đặc tính tần số được lựa
chọn, tùy theo cách chọn hệ số của nó mà tín hiệu được truyền đi với dải tần số nhất định
trong khi làm suy yếu hoặc thay đổi phần tần số còn lại. Các bộ lọc được áp dụng cho lọc
nhiễu thu âm, lọc tần số tiếng nói cho đường truyền điện thoại.
Một ứng dụng phổ biến là mô phỏng equalizer cho âm nhạc. Equalizer tạo hiệu ứng
âm thanh tương tự trong thiết bị nghe nhạc, với âm nhạc số ta cũng có thể tạo hiệu ứng âm
thanh và nó là một chức năng trong bất cứ trình nghe nhạc số nào.
Nhằm đáp ứng yêu cầu nghiên cứu kiến thức công nghệ tin học trong Khoa CNTT,
giáo viên thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp Trường: “Nghiên cứu và cài đặt
những bộ lọc tín hiệu âm thanh số chuẩn PCM”.
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
2
CHƯƠNG I
KHÁI NIỆM CƠ SỞ TÍN HIỆU SỐ RỜI RẠC
1.1 Định nghĩa và phân loại tín hiệu, hệ xử lý tín hiệu
1.1.1 Định nghĩa tín hiệu
Tín hiệu là biểu hiện vật lý của thông tin. Về mặt toán học tín hiệu được coi là hàm
của một hay nhiều biến độc lập.
Tín hiệu âm thanh là sự biến thiên của áp suất theo thời gian P(t) hoặc cũng có thể
coi tín hiệu âm thanh là sự biến thiên áp suất theo không gian P(x,y,z).
1.1.2 Phân loại tín hiệu
Phân loại theo biến độc lập:
Tín hiệu liên tục theo thời gian: là tín hiệu có biến thời gian liên tục.
Tín hiệu rời rạc: là tín hiệu có biến độc lập thời gian chỉ nhận một số giá trị. Nghĩa
là tín hiệu có thể biểu diễn bằng một dãy số, hàm tín hiệu chỉ có giá trị xác định ở những
thời điểm nhất định.
Tín hiệu rời rạc (còn
được gọi là tín hiệu
lấy mẫu) thu được
bằng cách lấy mẫu
tín hiệu liên tục.
Phân loại theo biên độ:
Tín hiệu liên tục
theo biên độ: là tín hiệu
mà hàm biên độ nhận bất
kỳ giá trị nào. Hàm x(t)
= sin(t) nhận mọi giá trị
trong khoảng [-1,1].
Tín hiệu rời rạc theo biên độ hay còn gọi là tín hiệu được lượng tử hoá: là tín hiệu
mà hàm biên độ chỉ nhận các giá trị nhất định. X(t) = 0 với t < 0 và x(t) = c với t ≥ 0.
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
3
Tín hiệu tương tự là tín hiệu có biên độ và thời gian liên tục. Tín hiệu số là tín hiệu
có biên độ và thời gian rời rạc.
1.1.3 Hệ xử lý tín hiệu
Một hệ thống xử lý tín hiệu xác lập mối quan hệ
giữa tín hiệu vào và tín hiệu ra: y = T[x]
 LPF(Low-Pass Filter): Bộ lọc thông thấp để loại bỏ nhiễu và đảm bảo định lý
Shannon.
 S&H(Sampling and Hold): Mạch trích giữ mẫu giữ cho tín hiệu ổn định trong
quá trình chuyển đổi sang tín hiệu số.
 ADC(Analog to Digital Converter): Bộ chuyển đổi tương tự thành số.
 DAC(Digiatal to Analog Converter): Bộ chuyển đổi số thành tương tự.
 DSP(Digital Signal Processing): Xử lý tín hiệu số.
1.2 Tín hiệu số rời rạc
1.2.1 Định nghĩa
Là tín hiệu có thể được biểu diễn bằng một dãy các giá trị (thực hoặc phức) với
phần tử thứ n được ký hiệu là x(n). x = { x(n) } n = -∞…+∞ 1.1
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
4
Thông thường tín hiệu rời rạc có được bằng cách lấy mẫu các tín hiệu liên tục trong
thực tế. Phương pháp lẫy mẫu thường gặp là lấy mẫu đều tức là các thời điểm lấy mẫu
cách nhau một khoảng Ts gọi là chu kỳ lấy mẫu.
Tín hiệu về nhiệt độ là 1 tín hiệu liên tục. Tại trạm khí tượng cứ 15 phút người ta
ghi lại nhiệt độ một lần. Như vậy tức là đã thực hiện thao tác lấy mẫu tín hiệu nhiệt độ với
chu kỳ lẫy mẫu Ts = 15 phút, số liệu thu được là tín hiệu nhiệt độ rời rạc.
1.2.2 Một số loại tín hiệu số rời rạc
Tín hiệu xung đơn vị:
1 0
( )
0 0
n
n
n


 

1.2
Tín hiệu xung đơn vị:
1 0
( )
0 0
n
u n
n

 

1.3
Tín hiệu hàm số mũ:
( ) nx n a 1.4
H1.7 – Xung đơn vị
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
5
Tín hiệu RectN
1 0 1
( ) ( )
0 , 0
N
n N
x n RECT n
n N n
  
  
 
1.5
Tín hiệu tuần hoàn
Xét tín hiệu x(n) ta nói rằng tín hiệu x(n) là tuần hoàn với chu kỳ N nếu: x(n)
= x(n+N) = x(n+kN) với mọi n. Hình vẽ dưới đây minh hoạ tín hiệu tuần
hoàn với chu kỳ N = 4.
Giá trị N nhỏ nhất thoả mãn x(n) = x(n+N) được gọi là chu kỳ cơ bản của tín hiệu.
Một tín hiệu rời rạc bất kỳ có thể biểu diễn bởi công thức:
( ) ( ) ( )
k
x n x k n k


  1.6
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
6
1.2.3 Các phép toán trên tín hiệu số rời rạc
 Phép nhân 2 tín hiệu: Cho tín hiệu x = {x(n)} y = {y(n)} tín hiệu
z = x.y = {z(n)}thoả mãn: z(n) = x(n).y(n)
 Phép nhân với hệ số: Cho tín hiệu x = {x(n)} y = α.x = {y(n)}thoả mãn:
y(n) = α.x(n)
 Phép cộng 2 tín hiệu: Cho tín hiệu x = {x(n)} y = {y(n)} tín hiệu
z = x + y = {z(n)}thoả mãn: z(n) = x(n) + y(n)
 Phép dịch phải: Cho tín hiệu x = {x(n)} phép dịch phải tín hiệu x đi k mẫu tạo ra
tín hiệu y = {y(n)} thoả mãn: y(n) = x(n – k) trong đó k là một hằng số nguyên
dương.
 Phép dịch trái: Cho tín hiệu x = {x(n)} phép dịch trái tín hiệu x đi k mẫu tạo ra
tín hiệu y = {y(n)} thoả mãn: y(n) = x(n + k) trong đó k là một hằng số nguyên
dương.
1.2.4 Tần số
Tần số của tín hiệu được định nghĩa là số dao động đầy đủ được tạo ra trong 1 giây.
Đơn vị đo của tần số là Hec (Hz) được tính bằng đại lượng nghịch đảo của thời gian tạo ra
một dao động đầy đủ: F = 1/T. Trong đó F là tần số, T là thời gian thực hiện một chu kỳ
dao động.
Nếu có một dao động với t = 1 ms, tức là t = 1 /1000 s. Khi đó ta có: F = 1 / T = 1
/ 0.001 = 1000 Hz.
Với tín hiệu âm thanh số, âm cao thì số lần dao động trong một giây sẽ nhiều hơn số
lần dao động trong một giây của âm trầm, tức là âm cao thì tần số cao còn âm trầm thì tần
số thấp.
Các đơn vị khác của tần số: 1KHz = 1000 Hz ; 1 MHz = 1000 Khz
1.2.5 Định lý lấy mẫu
Định lý được sử dụng trong lĩnh vực lý thuyết thông tin, đặc biệt là trong viễn thông
và xử lý tín hiệu do Nyquist – Shannon đề ra. Lấy mẫu là quá trình chuyển đổi một tín hiệu
liên tục theo thời gian thành một chuỗi số rời rạc. Định lý lấy mẫu được phát biểu như sau:
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
7
“Một hàm số tín hiệu x(t) không chứa bất kỳ thành phần tần số nào lớn hơn hoặc
bằng một giá trị fmax có thể biểu diễn chính xác bằng tập các giá trị của nó với chu kỳ lấy
mẫu Ts = 1/(2fmax)”.
Như vậy, tần số lấy mẫu phải thoả mãn điều kiện fs ≥ 2fmax. Tần số giới hạn fs/2 này
được gọi là tần số Nyquist và khoảng (-fs/2; fs/2) gọi là khoảng Nyquist. Thực tế, tín hiệu
trước khi lấy mẫu sẽ bị giới hạn bằng một bộ lọc để tần số tín hiệu nằm trong khoảng
Nyquist.
Về bản chất, định lý cho thấy một tín hiệu tương tự có tần số giới hạn đã được lấy
mẫu có thể được tái tạo hoàn toàn từ một chuỗi các mẫu nếu tỷ lệ lấy mẫu lớn hơn 2fmax
mẫu trong 1 giây, fmax là tần số lớn nhất của tín hiệu ban đầu.
1.3 Phương trình sai phân tuyến tính hệ số hằng
Hệ tuyến tính bất biến được biểu diễn bởi phương trình sai phân tuyến tính hệ số
hằng (PT-SP-TT-HSH) có dạng sau:
0 0
( ) ( )
N M
k p
k p
a y n k b x n p
 
    1.7
Trong đó ak và bp là các hệ số. M,N: là các hằng số nguyên; N được gọi là bậc của
phương trình Rõ ràng với phương pháp biểu diễn hệ tuyến tính bất biến bởi PT-SP-TT-
HSH ta có thể thấy rằng hệ được biểu diễn bởi một tập hữu hạn các tham số. Hệ có biểu
diễn như trên được gọi là hệ có đáp ứng xung vô hạn (IIR).
Với N = 0 phương trình trở thành: 0
0
( ) ( / ) ( )
M
p
p
y n b a x n p

  . 1.8
Trường hợp này, hệ được gọi là hệ có đáp ứng xung hữu hạn (FIR).
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
8




n
nznxzX )()(
CHƯƠNG II
BIỂU DIỄN TÍN HIỆU SỐ RỜI RẠC DỰA TRÊN BIẾN ĐỔI Z
2.1 Định nghĩa phép biến đổi Z
Cho tín hiệu rời rạc x(n), phép biến đổi Z của x(n) được định nghĩa như sau:
a. Phép biến đổi Z 2 phía:
2.1
b. Phép biến đổi Z 1 phía:
0
( ) ( ) n
n
X z x n z



 2.2
2.2 Miền hội tụ của phép biến đổi Z
2.2.1 Định nghĩa
Cho tín hiệu rời rạc x(n), X(z) là biến đổi Z của x(n), tập các giá trị của z sao cho
|X(z)| < +∞ được gọi là miền hội tụ ROC của phép biến đổi Z của x(n).
2.2.2 Miền hội tụ với tín hiệu rời rạc cho trước
Xét biến đổi Z với x(n):
( ) ( ) n
n
X z x n z



  =
1
0
( ) ( )n n
n n
x n z x n z
 
 
 
 
Đặt X1(z) =
0
( ) n
n
x n z



 , X2(z) =
1
( ) n
n
x n z




Điều kiện hội tụ: 1/| | | ( ) | n x
n
z Lim x n R


  và
1/
1
| |
| ( ) |
xn
n
z R
Lim x n


 

Miền hội tụ của X(z): ROC = {z | Rx

< |z| < Rx
+
}
H2.1 – Miền hội tụ
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
9
2.3 Biểu diễn hệ hệ tuyến tính bất biến trong miền Z
2.3.1 Hàm truyền đạt của hệ tuyến tính bất biến
2.3.1.1. Hàm truyền đạt
Từ chương I, ta đã thấy rằng một hệ TTBB hoàn toàn có thể đặc trưng trong miền
thời gian bởi đáp ứng xung h(n) của nó, với tín hiệu vào x(n), đáp ứng của hệ được tính bởi
tổng chập:
y(n) = x(n) * h(n)
Gọi X(z) và H(z) lần lượt là biến đổi z của x(n) và h(n), áp dụng tính chất chập của biến
đổi Z, ta được biến đổi Z của y(n) như sau:
Y(z) = X(z).H(z)
với một miền hội tụ thích hợp.
Từ đó:
( )
( )
( )
Y z
H z
X z
 2.4
H(z) được gọi là hàm truyền đạt (Transfer function). Vì H(z) và h(n) là một cặp duy
nhất, nên một hệ TTBB bất kỳ hoàn toàn có thể được đặc tả bởi hàm truyền của nó.
2.3.1.2. Hàm truyền đạt của một hệ được đặc trưng bởi phương trình sai phân
Xét một hệ TTBB mà quan hệ vào ra của nó thỏa mãn phương trình sai phân tuyến
tính hệ số hằng như sau:
0 0
( ) ( )
N M
k p
k p
a y n k b x n p
 
    2.5
Áp dụng biến đổi Z cho cả hai vế của phương trình và tính chất tuyến tính, dịch thời
gian của biến đổi Z, ta có:
0 0
( ) ( )
N M
k p
k p
k p
a z Y z b z X z 
 
 
Từ đó ta có:
0 0
( ) ( )
N M
k p
k p
k p
Y z a z X z b z 
 
 
Suy ra hàm truyền đạt của hệ có dạng:
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
10
0
0
( )
( )
( )
M
p
p
p
N
k
k
k
b z
Y z
H z
X z
a z




 


2.6
Từ các điều kiện đầu của PTSP, nếu ta xác định được ROC của H(z) thì H(z) đặc tả
duy nhất một hệ.
Một cách biểu diễn khác:
1
10
10
1
(1 )
( )
(1 )
M
p
p
N
k
k
c z
b
H z
a
d z









2.7
Hàm truyền của hệ TTBB xác định N điểm cực và M điểm không: điểm cực của
biến đổi Z là giá trị z tại đó hàm truyền không tồn tại, trong khi điểm không là giá trị z tại
đó hàm truyền bằng 0.
Hàm truyền bậc một có điểm cực z = a và điểm
không z = 0:
az
z
az
zH




11
1
)(
H2.2 – Điểm cực, không
2.3.2 Sơ đồ khối biểu diễn hệ tuyến tính bất biến
Như ở chương trước, ta thấy rằng một hệ TTBB có hàm truyền đạt hữu tỉ thì có thể
được biểu diễn bởi một phương trình sai phân tuyến tính hệ số hằng. Phương trình sai phân
này có thể suy ra một cách trực tiếp từ hàm truyền đạt, ngược lại, nếu cho trước PT-SP-
TT-HSH ta có thể suy ra hàm truyền đạt.
Để thực hiện các hệ rời rạc, từ hàm truyền đạt hay PT-SP-TT-HSH ta sẽ biểu diễn
cấu trúc hệ bằng sơ đồ khối, bao gồm sự kết nối của các phần tử cơ bản là cộng, nhân,
nhân với hằng số và phép trễ. Các phép trễ trong hàm truyền xác định rằng cần phải lưu trữ
các giá trị của dãy trong quá khứ.
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
11
Ta xét hệ có phương trình sai phân: y(n) = a1y(n-1)+a2y(n-2)+bx(n) tương ứng với
một hàm truyền đạt là:
1 2
1 2
( )
1
b
H z
a z a z 

 
Sơ đồ khối biểu diễn hệ được trình bày trong hình dưới. Đây là một hệ bậc 2.
H2.3 – Sơ đồ khối của hệ
Xét hệ TTBB dạng chuẩn:
Giả sử a0 = 1 ta có:
1 0
( ) ( ) ( )
N M
k k
k k
y n a y n k b x n k
 
      2.8
Sơ đồ khối biểu diễn phương trình sai phân trên có dạng sau:
H2.4 – Sơ đồ khối dạng chuẩn
z
-1
z
-1
z
-1
bM
bp
b1
b0
z
-1
z
-1
z
-1
-a1
-ak
-aN
y(n)
x(n)
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
12
2.4 Biến đổi Laplace
Trong một số trường hợp, nảy sinh chuyển đổi mô hình tính toán đã thực hiện trong
hệ tương tự sang hệ số. Vì vậy, nếu tìm được quan hệ giữa biến đổi Z và biến đổi Laplace,
sẽ thu được kết quả gần giống như trong xử lý tín hiệu tương tự.
Biến đổi Laplace của tín hiệu tương tự (t)x a : dte(t)x(s)X
t.
aa
s



Nếu tín hiệu tương tự (t)x a được lấy mẫu với chu kỳ T thì sau một quá trình thay
thế rút gọn, sẽ thu được phương trình biến đổi Laplace của tín hiệu lấy mẫu:




n
T.s.n
sae )e(n.Tx(s)X 2.9
So sánh biểu thức trên với biểu thức biến đổi z của tín hiệu rời rạc x(n) = )(n.Txa ,
nhận thấy biến đổi Laplace của tín hiệu lấy mẫu là biến đổi z của tín hiệu số tương ứng và
được tính toán với z = Ts.e : s.Teze
|X(z)(s)X

 2.10
Giống như hàm truyền trong miền z, ta cũng có hàm truyền trên miền s:
m
m
2
2
1
10
n
n
2
2
1
10
sb..sbsbb
sa..sasaa
H(s)





Trong đó, ak, bk là các hệ số hàm truyền, n, m là hằng số bậc. Một ứng dụng của
hàm truyền H(s) trong thiết kế bộ lọc tương tự, từ đó tạo ra bộ lọc số IIR dựa trên quan hệ
xấp xỉ giữa H(s) với H(z):
1z
1z
C
1
s
|H(z)H(s)



 2.11
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
13
CHƯƠNG III
ỨNG DỤNG BỘ LỌC TẦN SỐ
3.1 Bộ lọc tần số
3.1.1 Khái niệm bộ lọc tần số
Bộ lọc là thuật ngữ sử dụng cho các thiết bị để tách đối tượng tác động lên đầu vào
và đi qua thiết bị tùy thuộc vào đặc tính của đối tượng. Chẳng hạn, bộ lọc không khí có tác
dụng cho không khí đi qua nhưng ngăn bụi. Bộ lọc tần số cho tín hiệu có tần số nằm trong
dải nào đó trong khi suy yếu phần còn lại. Bộ lọc tần số được thiết kế trong tín hiệu tương
tự và tín hiệu số rời rạc, ứng dụng trong lĩnh vực viễn thông, phân tích phổ, cân bằng tần
số truyền thông, lọc nhiễu tín hiệu.
Các bộ lọc thông dụng như bộ lọc thông thấp, cao, thông dải, thông chắn phân
chia theo đặc tính tần số, do đó thuật ngữ “bộ lọc” là thay thế cho “bộ lọc tần số” Trong
những sơ đồ mô hình dưới đây mô tả đặc điểm riêng của những bộ lọc trên:
Bộ lọc thông thấp giữ dải
năng lượng tín hiệu tần số dưới
22 Khz, phần có tần số lớn hơn
suy giảm. Do đó nó được áp
dụng lọc nhiễu.
H3.1 Mô hình bộ lọc thông thấp
Bộ lọc thông cao giữ
năng lượng tín hiệu tần số trên
1KHz, phần có tần số thấp suy
giảm.
H3.2 Mô hình bộ lọc thông cao
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
14
Bộ lọc Bass tăng năng
lượng tín hiệu tần số thấp, phần
có tần số lớn hơn 1 Khz không
đổi. Do đó nó được áp dụng mô
phỏng âm thanh trầm.
H3.3 Mô hình bộ lọc bass
Bộ lọc Treble tạo âm cao,
không thay đổi năng lượng tín
hiệu tần số thấp, tăng dải năng
lượng tín hiệu tần số lớn hơn 1
Khz.
H
H3.4 Mô hình bộ lọc treble
Bộ lọc Peak chỉ tăng cho
tín hiệu tần số xấp xỉ 1 Khz. Kết
hợp nhiều bộ lọc peak mô phỏng
equalizer.
H3.5 Mô hình bộ lọc peak
Những bộ lọc như trên có đường đặc tính biên độ biến đổi trong dải tần số được
truyền qua, do đó chúng không là bộ lọc số lý tưởng. Bộ lọc số lý tưởng có đường đặc tính
biên độ bằng một đại lượng không đổi trong dải tần số quy định và biên độ bằng không
cho dải tần số còn lại. Hơn nữa, bộ lọc số lý tưởng còn thỏa mãn đặc tính pha tuyến tính.
Mặc dù vậy thì không thể tạo được những bộ lọc trên trong thực tế.
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
15
Hệ TTBB có tác dụng như bộ lọc đối với các tín hiệu có tần số khác nhau tác động
ở đầu vào. Tính chất tự nhiên của bộ lọc xác định bởi đặc tính tần số trong khi hệ TTBB
phụ thuộc vào tham số {ak}, {bk} của phương trình SPTT. Do đó, khi xem xét hệ TTBB
theo thời gian thì nó tương đương với bộ lọc tần số, nói cách khác 2 thuật ngữ có thể hoán
đổi lẫn nhau.
3.1.2 Bộ lọc tương tự
Như chương II đã trình bày, hàm truyền Laplace là cơ sở cho bộ lọc tương tự, và có
nhiều bộ lọc bậc khác nhau được nghiên cứu cho tới nay. Sau đây là những bộ lọc IIR bậc
2 với tín hiệu tương tự:
Bộ lọc thông thấp:
1
Q
s
s
1
H(s)
2 
 Bộ lọc thông cao:
1
Q
s
s
s
H(s)
2
2


Bộ lọc thông dải:
1
Q
s
s
Q
s
H(s)
2 

Bộ lọc Peak:
1
AQ
s
s
1
Q
sA
s
H(s)
2
2




Bộ lọc Bass:
1
Q
As
As
A
Q
As
s
AH(s)
2
2




Bộ lọc Treble:
A
Q
As
s
1
Q
As
As
AH(s)
2
2




Bộ lọc chắn dải:
1
Q
s
s
1s
H(s)
2
2



Bộ lọc thông tất:
1
Q
s
s
1
Q
s
s
H(s)
2
2




3.1.3 Bộ lọc số
Dựa trên sự liên hệ giữa các hàm truyền thực hiện cho tín hiệu liên tục và rời rạc thì
bộ lọc số cho tín hiệu số được tạo ra. Bộ lọc thông thấp bậc 2 cho tín hiệu tương tự trong
THUYẾT MINH ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
16
miền s:
1
Q
s
s
1
H( s )
2 
 3.1
Theo quan hệ tương đương s ≈
1z
1z
.
C
1


thì hàm truyền trên miền z:
1
Q
1z
1z
.
C
1
)
1z
1z
.
C
1
(
1
H(z)
2 




 =
22122
22-122
1)z
Q
C
(C1)z2(C1)
Q
C
(C
zCz2CC




Hơn nữa, theo phương trình hàm truyền trên miền z:
2
2
1

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Đề tài Nghiên cứu và cài đặt những bộ lọc tín hiệu âm thanh số chuẩn PCM

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *