[block id=”bo-sung-1″]

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ
bán dẫn điện, ngày nay điện tử công suất giữ một vai trò quan trọng trong kỹ
thuật điện. Môn học điện tử công suất đã trở thành một trong những môn học
bắt buộc đối với sinh viên các nghành kỹ thuật điện, tự động hóa. Động cơ
điện một chiều có đặc tính điều chỉnh tốc độ rất tốt, vì vậy máy điện một
chiều đƣợc dùng nhiều trong những ngành công nghiệp có yêu cầu cao về
điều chỉnh tốc độ nhƣ cán thép, trong hầm mỏ, giao thông vận tải, cơ cấu
nâng hạ .
Nhƣợc điểm chủ yếu của máy điện một chiều là có cổ góp làm cho cấu
tạo phức tạp, đắt tiền và kém tin cậy, nguy hiểm trong môi trƣờng dễ nổ. Khi
sử dụng động cơ điện một chiều cần phải có nguồn điện một chiều kèm theo
(bộ chỉnh lƣu hay máy phát điện một chiều). Nhƣng do có những ƣu điểm
vƣợt trội nên máy điện một chiều vẫn có tầm quan trọng trong sản xuất.
Trong quyển đồ án này chúng ta đề cập đến lĩnh vực thiết kế băm xung
cho động cơ điện một chiều kích từ độc lập với ba chƣơng:
Chƣơng 1 : Tổng quan về động cơ điện một chiều
Chƣơng 2 : Tính chọn mạch động lực
Chƣơng 3: Tính chọn mạch điều khiển

de_tai_thiet_ke_bam_xung_cho_dong_co_dien_mot_chieu_kich_tu

pdf49 trang | Chia sẻ: thuychi21 | Ngày: 12/12/2015 | Lượt xem: 1322 | Lượt tải: 2download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Thiết kế băm xung cho động cơ điện một chiều kích từ độc lập, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ……………………………………………………………………………………. 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ………… 2
1.1. PHÂN LOẠI ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU ……………………………….. 2
1.2. CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU . 2
1.3. PHƢƠNG TRÌNH CÂN BẰNG SĐĐ CỦA ĐỘNG CƠ ………………….. 3
1.4. ĐẶC TÍNH CƠ HỌC CỦA ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU …………… 4
1.4.1. Đặc tính cơ của động cơ kích từ độc lập và song song ……………….. 4
1.4.2. Đặc tính cơ của động cơ kích từ nối tiếp. …………………………………. 5
1.4.3. Đặc tính cơ của động cơ kích từ hỗn hợp …………………………………. 6
1.5. KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ MỘT CHIỀU ……………………………………….. 7
1.6. ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ MỘT CHIỀU …………………………. 8
1.6.1. Điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi điện áp nguồn nạp …………… 8
1.6.2. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi địên trở mạch Rôto …………………. 8
1.6.3. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi từ thông …………………………………. 9
CHƢƠNG 2 TÍNH CHỌN MẠCH LỰC ……………………………………………. 11
2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BỘ BĂM XUNG MỘT CHIỀU ……………. 11
2.1.1 Nguyên lý: …………………………………………………………………………… 11
2.1.2. Các phƣơng pháp điều chỉnh điện áp ra: …………………………………. 11
2.2 CÁC MẠCH ĐỘNG LỰC …………………………………………………………. 12
2.2.1 Băm áp một chiều nối tiếp ……………………………………………………. 12
2.2.2 Băm áp một chiều song song …………………………………………………. 15
2.2.3. Băm áp nối tiếp và song song phối hợp ………………………………….. 17
2.3. SƠ ĐỒ BỘ BĂM XUNG ÁP MỘT CHIỀU CÓ ĐẢO CHIỀU CẢ
DÒNG ĐIỆN VÀ ĐIỆN ÁP ……………………………………………………………… 17
2.3.1 Các biểu thức tính toán: ………………………………………………………… 19
2.3.2 Điều khiển …………………………………………………………………………… 20
2.4. GIỚI THIỆU MỘT SỐ LOẠI VAN DỰNG TRONG MẠCH BĂM
XUNG ……………………………………………………………………………………………. 22
2.4.1 Trasistor công suất: ………………………………………………………………. 22
2.4.2. Transistor Mos công suất: …………………………………………………….. 24
2.4.3. Tiristor: ………………………………………………………………………………. 24
2.4.4. GTO – gate turn off thyristor: ………………………………………………… 26
2.4.5. Thiết kế mạch động lực ………………………………………………………… 27
CHƢƠNG 3. TÍNH CHỌN MẠCH ĐIỀU KHIỂN ……………………………. 31
3.1. THIẾT KẾ MẠCH ĐIỀU KHIỂN ĐIỆN ÁP MỘT CHIỀU. ………….. 31
3.1.1. Nguyên lí điều khiển. …………………………………………………………… 31
3.1.2. Sơ đồ khối mạch điều khiển. …………………………………………………. 32
3.1.3. Các khâu cơ bản ………………………………………………………………….. 33
3.1.4. Khâu so sánh. ……………………………………………………………………… 43
3.1.5. Khâu khuếch đại. …………………………………………………………………. 44
KÊT LUẬN ………………………………………………………………………………………. 47
1
LỜI NÓI ĐẦU
Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật và công nghệ
bán dẫn điện, ngày nay điện tử công suất giữ một vai trò quan trọng trong kỹ
thuật điện. Môn học điện tử công suất đã trở thành một trong những môn học
bắt buộc đối với sinh viên các nghành kỹ thuật điện, tự động hóa. Động cơ
điện một chiều có đặc tính điều chỉnh tốc độ rất tốt, vì vậy máy điện một
chiều đƣợc dùng nhiều trong những ngành công nghiệp có yêu cầu cao về
điều chỉnh tốc độ nhƣ cán thép, trong hầm mỏ, giao thông vận tải, cơ cấu
nâng hạ.
Nhƣợc điểm chủ yếu của máy điện một chiều là có cổ góp làm cho cấu
tạo phức tạp, đắt tiền và kém tin cậy, nguy hiểm trong môi trƣờng dễ nổ. Khi
sử dụng động cơ điện một chiều cần phải có nguồn điện một chiều kèm theo
(bộ chỉnh lƣu hay máy phát điện một chiều). Nhƣng do có những ƣu điểm
vƣợt trội nên máy điện một chiều vẫn có tầm quan trọng trong sản xuất.
Trong quyển đồ án này chúng ta đề cập đến lĩnh vực thiết kế băm xung
cho động cơ điện một chiều kích từ độc lập với ba chƣơng:
Chƣơng 1 : Tổng quan về động cơ điện một chiều
Chƣơng 2 : Tính chọn mạch động lực
Chƣơng 3: Tính chọn mạch điều khiển
Đây là một đề tài có nội dung hết sức phong phú và đa dạng, tuy
nhiên trong quá trình tìm hiểu và nghiên cứu không thể tránh khỏi những sai
sót rất mong các thầy, cô và các bạn đóng góp ý kiến để quyển đồ án này
hoàn thiệt hơn.
2
CHƢƠNG 1.
TỔNG QUAN VỀ ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
Máy điện một chiều là loại máy điện biến cơ năng thành năng lƣợng
điện một chiều ( máy phát ) hoặc biến điện năng dòng một chiều thành cơ
năng (động cơ một chiều).
Ở máy điện một chiều từ trƣờng là từ trƣờng không đổi. Để tạo ra từ
trƣờng không đổi ngƣời ta dùng nam châm vĩnh cửu hoặc nam châm điện
đƣợc cung cấp dòng điện một chiều.
Có hai loại máy điện 1 chiều : loại có cổ góp, loại không có cổ góp.
Máy điện một chiều cho phép điều chỉnh tốc độ trong khoảng rộng và
mô men mở máy lớn vì vậy nó đƣợc sử dụng rộng rãi làm động cơ kéo ,khi
cần điều chỉnh chính xác tốc độ động cơ trong khoảng rộng, máy điện một
chiều còn đƣợc sử dụng rộng rãi làm nguồn nạp ắc quy, hàn điện, nguồn cung
cấp điện
1.1. PHÂN LOẠI ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
Động cơ điện một chiều phân loại theo kích từ thành những loại sau:
-Kích từ độc lập.
-Kích từ song song.
-Kích từ nối tiếp.
-Kích từ hỗn hợp.
1.2. CẤU TẠO VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
Động cơ điện một chiều có cấu trúc gồm 3 bộ phận chính là phần
cảm phần ứng cổ góp và chổi than.
Phần cảm là bộ phận tạo ra từ trƣờng đặt ở Stato,thông thƣờng phần
cảm là một nam châm điện gồm có cực từ N-S và cuộn dây kích từ.
Phần ứng có lõi thép đặt ở Rôto,có phay rãnh để đặt dây quấnphần
ứng. Mỗi cuộn dây đƣợc nối tới hai lá góp của cổ góp điện.
3
Trong chế độ máy phát ,cần cấp điện một chiều cho cuộn kích từ và
nối Rôto với động cơ sơ cấp khác để quay Rôto ( máy lai động cơ ). Khi Rôto
quay trong từ trƣờng phần cảm,trong cuộn dây sẽ xuất hiện thế điện động,
đƣợc cổ góp và chổi than nắn thành sđđ một chiều.
Trong chế độ động cơ, cần cấp điện một chiều cho cuộn kích từ và
cuộn dây phần ứng .Dòng điện chảy trong phần ứng sẽ tác dụng với từ trƣờng
gây bởi phần cảm tạo thành mô men quay Rôto.
Hình 1. Sơ đồ cấu tạo động cơ địên một chiều
1.3. PHƢƠNG TRÌNH CÂN BẰNG SĐĐ CỦA ĐỘNG CƠ
Khi đƣa một máy điện một chiều đã kích từ vào lƣới điện thì cuộn phần
ứng sẽ chạy một dòng điện, dòng điện này sẽ tác động với từ trƣờng sinh ra lực,
chiều của nó đƣợc xác định bằng quy tắc bàn tay trái và tạo ra mô men điện từ
làm cho rotor quay với tốc độ ,trong cuộn dây xuất hiện sđđ cảm ứng:
Eƣ =ke
Khi n và dòng Iƣ thay đổi ta có:
Uƣ +(-eƣ)+(-La )=iƣRƣ
ở chế độ ổn định ( n=const, Iƣ=const), ta có:
Uƣ =Eƣ+IƣRƣ
Trong đó : Eƣ: sức điện động phần ứng
Rƣ: điện trở phần ứng
Iƣ: dòng điện phần ứng
4
ckt
Rf
U
Ru
Dòng điện Iƣ đƣợc tính theo công thức sau:
Iƣ = = k
Trong đó: P- số đôi cực từ chính
N- số thanh dẫn tác dụng của cuộn dây phần ứng
a- số đôi mạch nhánh điện áp của cuộn dây phần ứng
– từ thông kích từ của một cực.
Sức điện động : Eƣ =ke n , = = , ke =0.105k.
1.4. ĐẶC TÍNH CƠ HỌC CỦA ĐỘNG CƠ ĐIỆN MỘT CHIỀU
1.4.1. Đặc tính cơ của động cơ kích từ độc lập và song song
Hình 2. Động cơ điện một chiều kích từ song song
Đặc tính cơ là mối quan hệ hàm giữa tốc độ và mô men điện từ
=f(M) , khi Ikt=const . Dòng kích từ đƣợc xác định bằng:
Ikt = , =ktikt
Phƣơng trình đặc tính cơ điện :
=
Trong đó 0 =Uƣ /k là tốc độ không tải.
= 0 –
= =
5
Uu
E
CKT
Rf
1.4.2. Đặc tính cơ của động cơ kích từ nối tiếp.
Đó là mối quan hệ n=f(M) với U=Uđm , Rđc=const. Sơ đồ động cơ
kích từ nối tiếp đƣợc biểu diễn :
Hình 3.Động cơ điện một chiều kích từ nối tiếp
Từ công thức: Uƣ =Eƣ +RƣIƣ ta có:
= = M
k
R
k
U uu
Trong máy này Ikt =Iƣ
Khi 0 máy chƣa bão hoà
Trong trƣờng hợp nàyta có =kIƣ .
Vậy M=CmkIƣIƣ=C’mI
2
ƣ
Do đó : Iƣ =
mC
Khi đó =
kM
RRC
k
U dctmu
.
Nhƣ vậy trong phạm vi dòng tải nhỏ hoặc nhỏ hơn dòng định mức đặc
tính có dạng hypecbol .
Khi Iƣ>Iđm ,máy bão hoà
Động cơ không trùng với đƣờng hypebol nữa. Sự thay đổi tốc độ bình
thƣờng đối vơí động cơ nối tiếp xác định theo biểu thức:
= ’ – đm / đm 100%
6
Uu
Rf1
Rf2
ckt1
ckt2
E
Trong đó : ’-tốc độ quay của động cơ khi tảI thay đổi từ định mức
tới 25%.
Qua phân tích trên đây ta thấy đặc tính cơ của động cơ kích từ nối
tiếp không có tốc độ không tải. Khi tải giảm quá mức, tốc độ động cơ tăng đột
ngột vì vậy không đƣợc để động cơ mắc nối tiếp làm việc không tảI, trong
thực tế không đƣợc cho động cơ nối tiếp chạy bằng dây cu-roa.
1.4.3. Đặc tính cơ của động cơ kích từ hỗn hợp
Hình 4. Đặc tính cơ động cơ kích từ hỗn hợp
Trên hình vẽ ta biểu diễn động cơ kích từ hỗn hợp và đặc tính cơ của
nó . Động cơ gồm 2 cuộn kích từ : cuộn nối tiếp và cuộn song song. Đặc tính
cơ này giống nhƣ đặc tính cơ của động cơ kích từ nối tiếp hoặc song song phụ
thuộc vào cuộn kích từ nào giữ vai trò quyết định . Các dây quấn kích từ có
thể nối thuận hoặc nối ngƣợc làm giảm từ thông .Đặc tính cơ của động cơ
kích từ hỗn hợp khi nối thuận (đƣờng 1)sẽ là đƣờng trung bình giữa các đặc
tính cơ của động cơ kích từ song song (2) và nối tiếp(3).
Các động cơ làm việc nặng nề ,dây quấn kích từ nối tiếp là dây quấn kích
từ chính còn dây quấn kích từ song song là dây quấn kích từ phụ và đƣợc nối
thuận . Dây quán kích từ song song đảm bảo tốc độ động cơ không tăng quá
lớn khi mômen nhỏ .Động cơ kích từ hỗn hợp có dây quấn kích từ nối tiếp là
kích từ phụ và nối ngƣợc có đặc tính cơ rất cứng (4) nghĩa là tốc độ quay của
7
động cơ hầu nhƣ không thay đổi .Ngƣợc lại khi nối thuận sẽ làm cho động cơ
có đặc tính mềm hơn,momen mở máy lớn hơn, thích hợp với máy ép, máy
bơm, máy nghiền, máy cán
1.5. KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ MỘT CHIỀU
Khởi động động cơ là quá trình đƣa động cơ từ trạng thái nghỉ
( n=0 ) tới tốc độ làm việc. Chúng ta có các phƣơng pháp khởi động sau :
a. Khởi động trực tiếp
Vì Rtnhỏ nên Ikđ có giá trị rất lớn(20 25)Iđm . Sự tăng dòng đột ngột
làm xuất hiện tia lửa ở cổ góp, xuất hiện xung cơ học và làm sụt điện áp lƣới.
Phƣơng pháp này hầu nhƣ không đƣợc sử dụng .
b. Khởi động điện trở khởi động
a) b)
Hình 5. Động cơ điện một chiều kích từ song song
a) Sơ đồ b) Đặc tính cơ
Ngƣời ta đƣa vào Rôto một điện trở có khả năng điều chỉnh và gọi là
điện trở khởi động. Dòng khởi bây giờ có giá trị:
Ikđ = .
Điện trở khởi động đƣợc ngắt dần ra theo sự tăng của tốc độ . Nấc
khởi động thứ nhất phải chọn sao cho dòng phần ứng không lớn quá và
mômen khởi động không nhỏ quá. Khi có cùng dòng phần ứng thì động cơ
kích từ nối tiếp có mômen khởi động lớn hơn của động cơ kích từ độc lập
R
Rkd
8
1.6. ĐIỀU CHỈNH TỐC ĐỘ ĐỘNG CƠ MỘT CHIỀU
Các phƣơng pháp điều chỉnh tốc độ
Có những phƣơng pháp điều chỉnh tốc độ sau:
-Thay đổi điện áp nguồn nạp
-Thay đổi điện trở mạch rotor
-Thay đổi từ thông
1.6.1. Điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi điện áp nguồn nạp
Khi cho Uƣ =var thì 0=var . Nếu Mc =const thì tốc độ =var ta điều
chỉnh đƣợc tốc độ của động cơ. Khi điện áp nạp thay đổi các đặc tính cơ song
song với nhau. Điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi điện áp nạp thì chỉ thay
đổi đƣợc theo chiều tốc độ giảm (vì mỗi cuộn dây đã đƣợc thiết kế với Uđm ,
nên không thể tăng điện áp đặt lên cuộn dây). Song độ láng điều chỉnh lớn,
còn phạm vi điều chỉnh hep. Trên hình vẽ ta biểu diễn đặc tính cơ của động cơ
khi Uƣ =var.
Hình 6. Đặc tính cơ khi thay đổi điện áp nguồn cung cấp
1.6.2. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi địên trở mạch Rôto
Ta có : =M.(Rt +Rđc), thì khi M=const mà thay đổi Rđc thì ta sẽ
thay đổi đƣợc ( độ giảm tốc độ ), tức là thay đổi đƣợc tốc độ động cơ. Đồ
thị nhƣ hình vẽ.
Hình 7. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi điện trở mạch rôto
9
Phƣơng pháp điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi điện trở mạch phần ứng
có những ƣu khuyết điểm sau :
Dễ thực hiện.
Vốn đầu tƣ ít, giá thành rẻ.
Điều chỉnh tƣơng đối láng.
Tuy nhiên phạm vi điều chỉnh hẹp và phụ thuộc vào tải ( tải càng lớn
phạm vi điều chỉnh càng rộng), không thực hiện đƣợc ở vùng gần tốc độ không
tải. Điều chỉnh có tổn hao lớn. Ngƣời ta chứng minh rằng để giảm 50% tốc độ
định mức thì tổn hao trên điện trở điều chỉnh chiếm 50% công suất đƣa vào.
Điện trở điều chỉnh tốc độ có chế độ làm việc lâu dài nên không dùng
điện trở khởi động ( làm việc ở chế độ ngắn hạn ), đẻ làm điện trở điều chỉnh
tốc độ.
1.6.3. Điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi từ thông
Từ biểu thức:
= –
Khi M, Uƣ=const, =var(thay đổi dòng kích từ) thì tăng lên.Thật
vậy khi giảm từ thông dòng điện ở Rôto tăng nhƣng không không làm cho
biểu thức thay đổi vì độ giảm điện áp ở Rt chỉ chiếm vài phần trăm của điện
áp phần ứng U nên khi giảm từ thông thì tốc độ sẽ tăng, song nếu cứ tiếp tục
giảm dòng kích từ thì tới một lúc nào đó tốc độ không tăng đƣợc nữa. Sở dĩ
nhƣ vậy là do mômen điện từ của động cơ giảm .Phƣơng pháp này chỉ thực
hiện khi từ thông giảm tốc độ còn tăng .Trên hình vẽ biểu diễn đặc tính cơ khi
từ thông thay đổi.
Phƣơng pháp thay đổi từ thông để điều chỉnh tốc độ có những ƣu
điểm sau:
Ƣu điểm: Điều chỉnh theo chiều tăng ( từ tốc độ định mức ), của tốc độ
rất láng phạm vi điều chỉmh rộng, tổn hao điều chỉnh nhỏ, dễ thực hiện và
kinh tế.
10
Nhƣợc điểm : Không điều chỉnh tốc độc ở dƣới tốc độ định mức.
Do những ƣu điểm trên phƣơng pháp điều chỉnh tốc độ bằng thay đổi
từ thông thƣờng đƣợc áp dụng hợp với phƣơng pháp khác nhằm tăng phạm vi
điều chỉnh.
Chú ý: Không đƣợc giảm kích từ tới giá trị không vì lúc này máy chỉ
còn từ dƣ , khi tải tăng tốc độ tăng quá lớn gây nguy hiểm cho các cấu trúc cơ
khí của động cơ. Thƣờng ngƣời ta thiết kế bộ điện trở điều chỉnh để không
khi nào mạch từ bị hở .
Hình 8.Điều khiển bằng cách thay đổi từ thông
11
CHƢƠNG 2.
TÍNH CHỌN MẠCH LỰC
2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ BỘ BĂM XUNG MỘT CHIỀU
2.1.1 Nguyên lý:
Bộ băm điện áp một chiều cho phép từ nguồn điện một chiều Us tạo ra
điện áp tải Ura cũng là điện áp một chiều nhƣng có thể điều chỉnh đƣợc.
Hình 2.1. Bộ băm áp một chiều
Ura là một dãy xung vuông (lý tƣởng) có độ rộng t1 và độ nghỉ t2. Điện
áp ra bằng giá trị trung bình của điện áp xung: Ura = ᵧ.Us (ᵧ =t1/T). Nguyên
lý cơ bản của các bộ biến đổi này là dùng quy luật đóng mở các van bán dẫn
công suất một cách có chu kỳ để điều chỉnh hệ số ᵧ đảm bảo thay đổi đƣợc
giá trị điện áp trung bình trên tải.
2.1.2. Các phƣơng pháp điều chỉnh điện áp ra:
Có 3 phƣơng pháp điều chỉnh điện áp ra:
a) Phƣơng pháp thay đổi độ rộng xung:
Nội dung của phƣơng pháp này là thay đổi t1, giữ nguyên T Giá trị
trung bình của điện áp ra khi thay đổi độ rộng là:
S
S
tai U
T
Ut
U .
.1
BBĐ
Ura
t
t1 t2
T
BBĐ
BBĐ
một
chiều
US Ura
Utb
12
trong đó:
T
t1 là hệ số lấp đầy, còn gọi là tỉ số chu kỳ.
Nhƣ vậy theo phƣơng pháp này thì dải điều chỉnh của Ura là rộng
(0 < 1).
b) Phƣơng pháp xung – tần:
Nội dung của phƣơng pháp này là thay đổi T, còn t1=const. Khi đó:
SStai UftU
T
t
U … 1
1
Vậy Ura=US khi
1
1
t
f và Ura=0 khi f=0.
c) Phƣơng pháp xung – thời gian:
Vừa thay đổi độ rộng xung vừa thay đổi tần số theo nguyên tắc giữ
I min
Trong thực tế, phƣơng pháp biến đổi độ rộng xung đƣợc dùng phổ biến
hơn vỡ đơn giản hơn, không cần thiết bị biến tần đi kèm.
2.2 CÁC MẠCH ĐỘNG LỰC
2.2.1 Băm áp một chiều nối tiếp
2.2.1.1 Nguyên lí băm áp một chiều nối tiếp
Các bộ băm áp một chiều thƣờng gặp hiện nay là các bộ băm áp nối tiếp.
Trong phần giới thiệu thiết kế này quan tâm nhiều đến các bộ băm áp loại đó.
Sơ đồ nguyên lí băm áp một chiều nối tiếp giới thiệu trên hình 2.2a. Theo
đó phần tử chuyển mạch tạo các xung điện áp mắc nối tiếp với tải. Điện áp
một chiều đƣợc điều khiển bắng cách điều khiển thời gian đóng khoá K trong
chu kì đóng cắt. Trong khoảng 0 t1 (hình 2.2b) khoá K đóng điện áp tải
bằng điện áp nguồn (Ud = U1), trong khoảng t1 t2 khoá K mở điện áp tải bằng
0.
13
Trị số trung bình điện áp tải đƣợc tính:
nếu coi thì:
Ud = . U1
Trong đó:
Ud – điện áp tải một chiều;
U1 – điện áp nguồn cấp một chiều;
t1 – khoảng thời gian đóng khoá K;
Tck – chu kì đóng cắt khoá K;
– độ rộng xung điện áp.
Từ biểu thức (2.1) thấy rằng, muốn điều khiển điện áp tải Ud cần điều
khiển độ rộng xung điện áp . Độ rông xung điện áp này có thể đƣợc điều
chỉnh bằng một trong 2 thông số: hoặc là điều chỉnh thời gian đóng khóa K
(t1) giữ chu kì đóng cắt TCK không đổi; hoặc là điều chỉnh chu kì đóng cắt TCK
giữ thời gian đóng khóa K (t1) không đổi. Tuy nhiên, việc thay đổi chu kì
đóng cắt khoá K làm cho chất lƣợng điều khiển của phƣơng pháp này xấu,
1
1
0
1.
1 1
U
T
t
dtU
T
U
ck
t
CK
d
ck
1
T
t
(2.1)
U1 Zd Ud
K
U1
t1
U
t2
TCK
Ud
t
Hình 2.2. Băm áp một chiều nối tiếp; a. sơ đồ nguyên lí;
b. đƣờng cong điện áp.
a.
b.
14
ngƣời ta ít dùng. Điều này có thể minh hoạ bằng việc hoạt động của bộ băm
áp với tải điện cảm.
2.2.1.2. Hoạt động của sơ đồ với tải điện cảm
Khi tải điện cảm, để xả năng lƣợng của cuộn dây điện cảm ngƣời ta
thƣờng mắc song song với tải một điốt xả năng lƣợng nhƣ hình 2.3 Dòng điện
chạy qua tải đƣợc xác định bằng phƣơng trình vi phân:
Khi khoá K đóng:
(2.2)
Trong đó:
i – dòng điện tải;
Rd – điện trở tải;
Ld – điện cảm tải
Khi khoá K mở:
(2.3)
Giải các phƣơng trình vi phân (2.2), (2.3) ta có nghiệm:
(2.4)
dt
di
Li.RU dd1
dt
di
LiR dd .0
dd T
t
XL
T
t
bd eIeIi 1.
Rd
Ud
K
U1
Ld
Hình 2.3 Băm áp một chiều với tải điện cảm;
a. Sơđồ mạch; b.Các đường cong
U,i
t
Ud id
a. b.
D0
15
d
CK1
L2
T.U.).1(
I
Trong đó:
Ibđ – dòng điện ban đầu của chu kì đang xét (mở hay đóng khoá K);
IXL – dòng điện xác lập của chu kì đang xét
Khi khoá K đóng ; Khi khoá K mở IXL = 0
– hằng số thời gian điện từ của mạch
Dạng đƣờng cong dòng điện vẽ theo biểu thức (2.4) biến thiên có dạng
nhƣ trên hình 2.3b.
Độ nhấp nhô của dòng điện tải đƣợc tính [1].
Từ biểu thức (2.5) thấy rằng, biên độ dao động dòng điện phụ thuộc vào
bốn thông số: điện áp nguồn cấp (U1); độ rộng xung điện áp ( ); điện cảm tải
(Ld) và chu kì chuyển mạch khoá K (TCK). Các thông số: điện áp nguồn cấp,
độ rộng xung điện áp phụ thuộc yêu cầu điều khiển điện áp tải, điện cảm tải
Ld là thông số của tải. Do đó để cải thiện chất lƣợng dòng điện tải (giảm nhỏ
I) có thể tác động vào TCK. Nhƣ vậy, nếu chu kì chuyển mạch càng bé (hay
tần số chuyển mạch càng lớn) thì biên độ đập mạch dòng điện càng
nhỏ, chất lƣợng dòng điện một chiều càng cao. Do đó bộ điều khiển này
thƣờng đƣợc thiết kế với tần số cao hàng chục kHz.
2.2.2 Băm áp một chiều song song
Trong những trƣờng hợp tải có một nguồn năng lƣợng nào đó (ví dụ
động cơ điện một chiều làm việc ở chế độ máy phát), việc xả năng lƣợng của
tải là cần thiết. Năng lƣợng này thƣờng đƣợc trả về nguồn lƣới. Tuy nhiên,
khi cần điều chỉnh dòng điện tải thì mắc song song với tải một khoá chuyển
mạch nhƣ sơ đồ hình 2.4 là hợp lí.
d
1
XL
R

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Đề tài Thiết kế băm xung cho động cơ điện một chiều kích từ độc lập

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *