[block id=”bo-sung-1″]

Đềxuất sửa đổi, bổsung nhằm phát huy cao nhất hiệu quả điều chỉnh của nguyên tắc
thiện chí trong BLDS là việc làm hết sức cần thiết bởi thiện chí là một nguyên tắc có ý nghĩa quan
trọng đặc biệt trong điều chỉnh các quan hệdân sựnói chung và quan hệhợp đồng nói riêng, góp
phần bảo đảm vai trò nền tảng của BLDS Việt Nam trong hệthống luật tư, giúp BLDS tương lai
có tính ổn định, tính khái quát và tính dựbáo cao, tương thích với pháp luật quốc tếtrong lĩnh vực
dân sự, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

de_xuat_sua_doi_bo_sung_qui_dinh_lien_quan_den_nguyen_tac

pdf12 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 2234 | Lượt tải: 5download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề xuất sửa đổi, bổ sung qui định liên quan đến nguyên tắc thiện chí trong Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2005, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 61-72
61
Đề xuất sửa đổi, bổ sung qui định liên quan đến nguyên tắc
thiện chí trong Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2005
Nguyễn Anh Thư*
Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 11 tháng 6 năm 2014
Chỉnh sửa ngày 18 tháng 8 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 16 tháng 9 năm 2014
Tóm tắt: Đề xuất sửa đổi, bổ sung nhằm phát huy cao nhất hiệu quả điều chỉnh của nguyên tắc
thiện chí trong BLDS là việc làm hết sức cần thiết bởi thiện chí là một nguyên tắc có ý nghĩa quan
trọng đặc biệt trong điều chỉnh các quan hệ dân sự nói chung và quan hệ hợp đồng nói riêng, góp
phần bảo đảm vai trò nền tảng của BLDS Việt Nam trong hệ thống luật tư, giúp BLDS tương lai
có tính ổn định, tính khái quát và tính dự báo cao, tương thích với pháp luật quốc tế trong lĩnh vực
dân sự, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Từ khóa: Hợp đồng, nguyên tắc thiện chí, BLDS.
Nguyên tắc thiện*chí là nguyên tắc có tầm
quan trọng đặc biệt trong quan hệ hợp đồng bởi
nguyên tắc này không chỉ đảm bảo cân bằng
quyền và lợi ích giữa các bên trong hợp đồng
mà còn bảo đảm cân bằng lợi ích của xã hội với
lợi ích của các bên trong hợp đồng. Do vậy,
việc nghiên cứu nguyên tắc thiện chí trong bối
cảnh Việt Nam đang tiến hành sửa đổi, bổ sung
nhằm xây dựng một bộ luật dân sự là nền tảng
cho luật tư hiện đại, ổn định, có tính khái quát,
có tính dự báo đáp ứng nhu cầu điều chỉnh của
xã hội đối với các quan hệ dân sự phát triển
không ngừng cũng như đáp ứng yêu cầu hội
nhập quốc tế, đảm bảo tính tương thích với
pháp luật quốc tế trong lĩnh vực dân sự là việc
làm hết sức quan trọng.
_______
* ĐT: 84-4-37547511
Email: nguyenanhthu92@gmail.com
Trong bài “Nguyên tắc thiện chí và vấn đề
hoàn thiện Bộ luật Dân sự Việt Nam”, chúng tôi
đã đưa ra nhận xét đồng thời đề xuất một số nội
dung về kết cấu, nội hàm của nguyên tắc thiện
chí; cách tiếp cận nguyên tắc thiện chí và việc
sử dụng thuật ngữ; mối quan hệ giữa việc ghi
nhận vai trò của Tòa án và nguyên tắc thiện chí.
Trong bài viết này, chúng tôi tiếp tục phân tích
một số hạn chế khác và đưa ra đề xuất sửa đổi,
bổ sung những qui định của Bộ luật dân sự Việt
Nam năm 2005 (BLDS 2005) nhằm phát huy
tối đa hiệu quả điều chỉnh của nguyên tắc này.
1. Sửa đổi qui định chưa rõ ràng liên quan
đến nguyên tắc thiện chí
Điều 390.2 BLDS 2005 quy định: “Trong
trường hợp đề nghị giao kết hợp đồng có nêu rõ
N.A. Thư / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 61-72
62
thời hạn trả lời, nếu bên đề nghị lại giao kết hợp
đồng với bên thứ ba trong thời hạn chờ bên
được đề nghị trả lời, thì phải bồi thường thiệt
hại cho bên được đề nghị mà không được giao
kết hợp đồng nếu có thiệt hại xảy ra.” Với qui
định này có thể thấy BLDS 2005 đã ghi nhận
trách nhiệm của các bên trong giai đoạn tiền
hợp đồng. Tuy nhiên, qui định này chưa thể
hiện rõ mức độ ràng buộc của bên đề nghị với
lời đề nghị đã đưa ra. Do vậy, dẫn tới hai cách
hiểu khác nhau về sự ràng buộc này. Đó là: Khi
bên được đề nghị trả lời chấp thuận đề nghị
đúng thời hạn mà bên đề nghị đưa ra thì bên đề
nghị phải giao kết hợp đồng với bên được đề
nghị; và khi bên được đề nghị trả lời chấp thuận
đề nghị giao kết hợp đồng đúng thời hạn bên đề
nghị đưa ra thì bên đề nghị không bắt buộc phải
thực hiện việc giao kết hợp đồng vì chưa có sự
ràng buộc pháp lý nào giữa các bên và bên đề
nghị vẫn có quyền lựa chọn đối tác khác, và nếu
việc làm này của bên đề nghị dẫn tới thiệt hại
cho bên được đề nghị thì bên đề nghị phải chịu
trách nhiệm bồi thường thiệt hại [1].
Theo chúng tôi, cách hiểu thứ hai là không
chính xác bởi mặc dù các bên chưa bị ràng buộc
bởi quan hệ hợp đồng nhưng về mặt lý luận thì
“đề nghị giao kết hợp đồng” được hiểu là một
hành vi pháp lý đơn phương và do đó nó đã
buộc bên thực hiện hành vi đó phải chịu trách
nhiệm với ý chí mà người đề nghị đã tự do đưa
ra. Hơn thế, chính nội dung của Điều 390.2
BLDS 2005 cũng nêu rõ trách nhiệm phải bồi
thường thiệt hại của bên đề nghị cho bên được
đề nghị nếu gây thiệt hại cho bên được đề nghị
do không giao kết hợp đồng. Chính qui định
này đã hàm chứa nghĩa vụ phải giao kết hợp
đồng của bên đề nghị đối với bên được đề nghị
bởi trong các căn cứ làm phát sinh trách nhiệm
bồi thường thiệt hại có hành vi vi phạm và lỗi
của bên có hành vi vi phạm. Vì vậy, rõ ràng
Điều 390.2 BLDS 2005 đã ngầm định nghĩa vụ
giao kết hợp đồng của bên đề nghị mà bên đề
nghị đã đưa ra và tạo cho bên được đề nghị một
sự tin tưởng và đã hành động dựa trên sự tin
tưởng đó, đặc biệt là trong trường hợp bên được
đề nghị do tin tưởng đã bỏ ra những chi phí lớn
để chuẩn bị giao kết hợp đồng.
Tuy nhiên để minh thị hóa nghĩa vụ giao kết
hợp đồng của bên đề nghị, theo chúng tôi, Điều
390.2 BLDS 2005 nên được qui định lại theo
hướng khẳng định buộc bên đề nghị phải xác
lập hợp đồng với bên được đề nghị nếu bên
được đề nghị trả lời chấp nhận đề nghị đúng
hạn và nếu bên đề nghị lại giao kết hợp đồng
với bên thứ ba trong thời hạn chờ bên được đề
nghị trả lời và hành vi này dẫn đến thiệt hại cho
bên được đề nghị thì phải chịu trách nhiệm bồi
thường. Mặt khác, điều luật cũng cần tính đến
các yếu tố như lợi ích của bên đề nghị trong
mối tương quan với những lợi ích mà xã hội có
được khi một hợp đồng được giao kết cũng như
ý chí đích thực của bên được đề nghị để có thể
đưa ra một chế tài một mặt bảo vệ được nguyên
tắc tự do ý chí, bảo vệ được lợi ích của các bên,
mặt khác tránh được sự lạm quyền. Để làm như
vậy, theo chúng tôi nhất thiết phải khẳng định
trách nhiệm buộc bên đề nghị phải giao kết hợp
đồng cũng như phải bồi thường thiệt hại xảy ra
phải được xem xét trong dưới ánh sáng của
nguyên tắc thiện chí để đảm bảo tính công bằng
cần thiết của pháp luật.
2. Sửa đổi các qui định chưa hợp lý liên quan
đến nguyên tắc thiện chí
Về giải thích hợp đồng. Giải thích hợp
đồng có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong thực
hiện hợp đồng cũng như trong giải quyết tranh
chấp bởi giải thích hợp đồng giúp làm sáng tỏ
những nội dung chưa rõ ràng trong hợp đồng
hay bổ sung thêm những điều khoản hợp đồng
N.A. Thư / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 61-72  63
còn thiếu hoặc kết hợp cả hai yếu tố, giúp các
bên thực hiện hợp đồng tốt hơn; giúp tòa án, cơ
quan giải quyết tranh chấp khác đưa ra những
phán quyết chính xác.
Cơ sở giải thích giao dịch dân sự được qui
định tại Điều 126.1 BLDS và được nhắc lại tại
Điều 409 BLDS 2005. Trong đó chỉ rõ “Khi
hợp đồng có điều khoản không rõ ràng thì
không chỉ dựa vào ngôn từ của hợp đồng mà
còn phải căn cứ vào ý chí chung của các bên để
giải thích điều khoản đó” [2] và “Trong trường
hợp có sự mâu thuẫn giữa ý chí chung của các
bên với ngôn từ sử dụng trong hợp đồng thì ý
chí chung của các bên được dùng để giải thích
hợp đồng” [3].
Theo các qui định này, để giải thích hợp
đồng cần kết hợp cả hai phương pháp: Chủ
quan – tìm hiểu ý chí đích thực của các chủ thể
khi xác lập hợp đồng để giải thích hợp đồng;
khách quan – sử dụng các yếu tố bên ngoài để
giải thích hợp đồng. Phương pháp chủ quan có
nguồn gốc từ nguyên tắc tự do ý chí được xem
là nguyên tắc cơ bản trong giải thích hợp đồng.
Trong trường hợp phương pháp chủ quan – truy
tìm ý chí đích thực của các chủ thể không thể
thực hiện được [4] thì phương pháp khách quan
được xem là giải pháp hữu hiệu để giải thích
hợp đồng.
Với việc đưa ra nguyên tắc giải thích hợp
đồng “không chỉ dựa trên ngôn từ của hợp
đồng” mà phải “căn cứ vào ý chí đích thực của
các bên”, BLDS 2005 đã ngầm định việc truy
tìm ý chí chung này phải dựa trên cơ sở lý giải
hợp đồng theo nguyên tắc công bằng, thiện chí
[5]. Tuy nhiên, khi tranh chấp xảy ra, việc truy
tìm ý chí chung không phải lúc nào cũng thực
hiện được. Hơn nữa, các qui định về giải thích
hợp đồng theo phương pháp khách quan được
ghi nhận trong BLDS 2005 chưa mang tính khái
quát cao bởi chỉ bao gồm một số qui định cụ thể
về: giải thích hợp đồng dựa trên tập quán; giải
thích hợp đồng đối với hợp đồng mẫu; giải
thích hợp đồng đối với các hợp đồng được xác
lập giữa các bên có vị thế không bình đẳng với
nhau.
Theo chúng tôi, sẽ là khoa học hơn nếu
BLDS tương lai chỉ ghi nhận nguyên tắc giải
thích hợp đồng trong một điều khoản duy nhất
để tránh trùng lặp không cần thiết và bổ sung
thêm một thước đo chung cho phương pháp giải
thích hợp đồng khách quan đã được thế giới
thừa nhận rộng rãi là “giải thích phù hợp với ý
nghĩa mà những con người lý trí được đặt trong
cùng một hoàn cảnh sẽ đưa ra”[6].
Về điều khoản miễn trách nhiệm trong
hợp đồng mẫu. Điều 407.3 BLDS 2005 bước
đầu đã có sự gần gũi hơn với pháp luật quốc tế
khi ghi nhận điều khoản miễn trừ trách nhiệm
của bên đưa ra hợp đồng mẫu. Điều khoản này
nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc tự do ý chí
đồng thời bảo vệ bên yếu thế trong quan hệ hợp
đồng khi xác lập các hợp đồng mẫu với qui
định: “Trong trường hợp hợp đồng theo mẫu có
điều khoản miễn trách nhiệm của bên đưa ra
hợp đồng theo mẫu, tăng trách nhiệm hoặc loại
bỏ quyền lợi chính đáng của bên kia thì điều
khoản này không có hiệu lực, trừ trường hợp có
thoả thuận khác.”
Tuy nhiên, qui định này chưa thật sự được
soi sáng qua nguyên tắc thiện chí bởi lẽ Điều
407.3 BLDS 2005 mới chỉ dừng lại ở việc
không thừa nhận điều khoản miễn trừ khi nó
liên quan đến yếu tố “tăng trách nhiệm hoặc
loại bỏ quyền lợi chính đáng của bên kia” và
yếu tố này lập tức bị loại bỏ nếu như trước đó
các bên có thỏa thuận. Hay nói một cách rõ
ràng hơn, ghi nhận “trừ trường hợp có thoả
thuận khác” đã tự vô hiệu hoá chính công cụ mà
pháp luật đặt ra để bảo vệ bên yếu thế trong hợp
đồng mẫu.
N.A. Thư / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 61-72
64
Khác với BLDS 2005, các văn bản pháp lý
quốc tế về hợp đồng như CISG1, PECL2,
UPICC3 cho phép sử dụng điều khoản miễn trừ
đều dựa trên cơ sở xem xét: tính công bằng và
hợp lý của các điều khoản hợp đồng, lỗi của
bên có hành vi vi phạm (cố ý hoặc vô ý nghiêm
trọng) và thiệt hại xảy ra liên quan đến tính
mạng hay sức khỏe.
Theo quan điểm của chúng tôi, Điều 407.3
BLDS 2005 cần được sửa đổi theo hướng công
nhận trực tiếp điều khoản miễn trừ trách nhiệm
nhưng chỉ rõ những trường hợp không được
phép loại trừ trách nhiệm để bảo đảm sự công
bằng cho các bên tham gia xác lập, thực hiện
hợp đồng cũng như phát huy tối đa tiềm năng
của nguyên tắc thiện chí thông qua việc buộc
các bên phải xem xét, quan tâm tới lợi ích chính
đáng của nhau khi thực hiện hợp đồng qua đó,
đảm bảo sự cân bằng giữa nguyên tắc thiện chí
và nguyên tắc tự do hợp đồng trong pháp luật
hợp đồng Việt Nam.
3. Bổ sung qui định liên quan đến nguyên tắc
thiện chí
Bổ sung điều khoản cho phép đàm phán
lại hợp đồng khi có sự thay đổi hoàn cảnh là
nguyên nhân dẫn đến khó khăn đặc biệt của bên
có nghĩa vụ trong thực hiện nghĩa vụ. Trong
những năm gần đây, thực tiễn pháp lý đặt ra
vấn đề luật hợp đồng Việt Nam cần có cơ chế
điều chỉnh thích hợp, giúp các bên trong hợp
đồng có thể đàm phán để điều chỉnh nội dung
hợp đồng đã cam kết khi có sự thay đổi hoàn
_______
1 Công ước Viên 1980 của Liên Hợp Quốc về Hợp đồng
mua bán hang hóa quốc tế (Convention on Contracts for
the International Sale of Goods)
2 Bộ nguyên tắc về Luật hợp đồng Châu Âu (The
Principles of European Contract Law)
3 Bộ nguyên tắc của UNIDROIT về hợp đồng thương mại
quốc tế (UNIDROIT Principles of International
Commercial Contracts)
cảnh dẫn đến việc một bên đặc biệt khó khăn
trong việc thực hiện nghĩa vụ.
Ở một mức độ nhất định, BLDS 2005 đã
điều chỉnh hiện tượng này thông qua các qui
định đề cập đến các khái niệm “bất khả kháng”
[7], “trở ngại khách quan” [8], “không thực
hiện được nghĩa vụ nhưng không bên nào có
lỗi” [9] và qui định “Trong trường hợp bên có
nghĩa vụ không thể thực hiện nghĩa vụ dân sự
do sự kiện bất khả kháng thì không phải chịu
trách nhiệm dân sự” [10]. Nói cách khác, BLDS
2005 mới chỉ điều chỉnh một trường hợp ngoại
lệ của nguyên tắc tôn trọng cam kết hay hiệu
lực bắt buộc của hợp đồng (pacta sunt
servanda) là sự kiện bất khả kháng (force
majeure) chứ chưa điều chỉnh ngoại lệ thứ hai
của nguyên tắc này được luật hợp đồng thế giới
thừa nhận rộng rãi là hardship mặc dù BLDS
2005 đã đưa ra khái niệm “trở ngại khách
quan”.4
Trong hệ thống luật hợp đồng quốc tế,
hardship và force majeure là hai khái niệm
được xây dựng nhằm phân chia rủi ro trong hợp
đồng và được thiết kế như các quy tắc để giải
quyết các xung đột về lợi ích khi có hoàn cảnh
thay đổi hoặc xảy ra các tình huống không thể
lường trước được làm thay đổi hoàn toàn cục
diện của hợp đồng. Đây là hai ngoại lệ của
nguyên tắc nền tảng – pacta sunt servanda nhằm
giới hạn bớt tính chất nghiêm ngặt của nguyên
tắc pacta sunt servanda [11].Bên cạnh những
điểm chung đó, hai ngoại lệ này cũng có những
điểm khác biệt. Đó là, nếu như hardship chỉ đến
nguy cơ bất lợi sẽ xảy ra và việc thực hiện hợp
đồng trở thành gánh nặng quá lớn cho một bên
nhưng việc thực hiện hợp đồng vẫn có thể thực
_______
4 Theo Điều 161.1 trở ngại khách quan được hiểu là là
những sự kiện không lường trước dẫn tới hệ quả là “người
có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền,
lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể
thực hiện được quyền hoặc nghĩa vụ dân sự của mình;”
N.A. Thư / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 61-72  65
hiện được thì force majeure lại chỉ đến thực
hiện hợp đồng là hoàn toàn không thể thực hiện
được cho dù chỉ mang tính tạm thời. Điểm khác
biệt thứ hai là khác biệt về chức năng giữa
hardship và force majeure. Đó là, hardship tạo
ra một lý do thay đổi về nội dung của hợp đồng
với mục đích hợp đồng vẫn tiếp tục được thực
hiện thì force majeure lại là cơ sở để đình chỉ
hoặc chấm dứt hợp đồng [12].
CISG, UPICC và PECL ở các mức độ khác
nhau đều thừa nhận các trường hợp ngoại lệ này
của nguyên tắc hiệu lực bắt buộc của hợp đồng.
Khác với BLDS 2005 và minh thị hơn CISG,
UPICC và PECL đã thiết kế đầy đủ cả hai ngoại
lệ của nguyên tắc pacta sunt servanda bằng cách
bên cạnh force majeure [13], UPICC và PECL
ghi nhận cả harship [14]. Theo đó, UPICC và
PECL cho phép các bên trong hợp đồng có thể
đàm phán lại để điều chỉnh hợp đồng khi có sự
thay đổi về hoàn cảnh làm mất cân bằng kinh tế
nghiêm trọng giữa các bên hay khiến các bên
không thể đạt được mục đích ban đầu. Đây là
giải pháp một mặt giúp đảm bảo cân bằng
quyền lợi của các bên, mặt khác là giải pháp
thúc đẩy kinh tế phát triển bởi biện pháp này
giúp hợp đồng có thể tiếp tục được thực hiện và
mang lại lợi ích cho các bên thay vì những bất
lợi quá mức mà một bên phải gánh chịu hay
chấm dứt của hợp đồng. Nói cách khác,
hardship là điều khoản cụ thể hóa nguyên tắc
thiện chí khi hoàn cảnh thay đổi dẫn đến mất
cân bằng quá mức về lợi ích giữa các bên trong
hợp đồng, theo đó, các bên không chỉ quan tâm
tới lợi ích của mình mà còn phải quan tâm tới
lợi ích của bên kia để các bên tham gia hợp
đồng cùng có lợi.
UPICC ghi nhận hardship trong các điều
Điều 6.2.1, 6.2.3 và 6.2.3 tại mục 2 Chương 6
“Thực hiện hợp đồng”. Theo đó, một mặt Điều
6.2.1 UPICC buộc “Các bên có trách nhiệm
thực hiện nghĩa vụ của mình, ngay cả khi chi
phí thực hiện nghĩa vụ đó tăng lên”. Có nghĩa
là, Điều 6.2.1 UPICC đã dựa trên nguyên tắc
chung về hiệu lực bắt buộc của hợp đồng, buộc
các bên phải tiếp tục thực hiện hợp đồng đến
khi có thể mà không tính đến gánh nặng do việc
thực hiện hợp đồng có thể đặt lên bên có nghĩa
vụ. Nói cách khác là, ngay cả khi bên có nghĩa
vụ phải gánh chịu tổn hại nặng nề thay vì lợi
nhuận dự kiến đạt được hay việc thực hiện hợp
đồng không còn ý nghĩa đối với bên có nghĩa
vụ thì hợp đồng vẫn phải được tôn trọng. Mặt
khác, Điều 6.2.1 UPICC cũng chỉ rõ ngoại lệ
của nguyên tắc này sẽ không được áp dụng khi
có tình huống harship xảy ra. Tiếp đó, Điều
6.2.2. UPICC cho phép các bên đàm phán lại,
hay điều chỉnh nội dung của hợp đồng khi có sự
thay đổi về hoàn cảnh làm mất cân bằng kinh tế
nghiêm trọng giữa các bên hay khiến các bên
không thể đạt được mục đích ban đầu nếu thỏa
mãn 4 điều kiện được qui định tại các khoản a,
b, c, d của Điều 6.2.2. Đó là:
(1) Sự kiện làm thay đổi hoàn cảnh xảy ra
sau khi hợp đồng được ký kết;
(2) Sự kiện đó là sự kiện không thể lường
trước được khi giao kết hợp đồng;
(3) Bên bị bất lợi không thể làm gì để thay
đổi hay giảm nhẹ thiệt hại do sự kiện đó mang
lại;
(4) Bất lợi đó là bất lợi mà đáng lẽ bên này
không phải chịu nếu không xảy ra sự kiện làm
thay đổi hoàn cảnh.
Trên cơ sở Điều 6.2.2, Điều 6.2.3 UPICC
chỉ rõ:
“(1) Khi có harship, bên bất lợi có quyền
yêu cầu đàm phán lại hợp đồng. Yêu cầu này
phải được thực hiện không chậm trễ và có căn
cứ;
(2) Yêu cầu đàm phán lại không cho phép
bên bất lợi đình chỉ thực hiện hợp đồng;
N.A. Thư / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 61-72
66
(3) Nếu các bên không thỏa thuận được
trong một khoảng thời gian hợp lý thì các bên
có thể yêu cầu tòa án giải quyết;
(4) Nếu thấy có harship xảy ra và nếu hợp
lý, tòa án sẽ,
(a) Chấm dứt hợp đồng vào ngày và với các
điều kiện do tòa án quyết định, hoặc
(b) Điều chỉnh hợp đồng nhằm thiết lập lại
sự cân bằng của hợp đồng.”
Khác với UPICC, PECL chỉ đề cập tới
hardship trong một điều khoản duy nhất tại
Điều 6:111 với tiêu đề “Sự thay đổi hoàn cảnh”.
Theo đó, PECL chỉ rõ:
“(1) Mỗi bên phải có trách nhiệm hoàn
thành nghĩa vụ của mình kể cả khi việc thực
hiện nghĩa vụ đã trở nên khó khăn do chi phí
thực hiện hợp đồng tăng lên hay giá trị của thực
hiện hợp đồng bị giảm xuống.
(2) Tuy nhiên, nếu việc thực hiện hợp đồng
trở nên cực kỳ khó khăn do xảy ra sự thay đổi
hoàn cảnh thì các bên phải có trách nhiệm đàm
phán lại với nhau để thay đổi hay chấm dứt hợp
đồng, với điều kiện:
(a) sự thay đổi hoàn cảnh xảy ra sau khi hợp
đồng đã được ký kết, và
(b) khả năng xảy ra sự thay đổi hoàn cảnh
không thể lường trước được một cách hợp lý
vào thời điểm giao kết hợp đồng, và
(c) theo hợp đồng, rủi ro từ sự thay đổi hoàn
cảnh này đánh lẽ không phải gánh chịu bởi bên
bất lợi.
(3) Nếu các bên không đạt được thỏa thuận
trong một khoảng thời gian hợp lý thì Tòa án có
thể:
(a) chấm dứt hợp đồng vào ngày và theo các
điều kiện do Tòa án quyết định; hoặc
(b) sửa đổi hợp đồng nhằm thiết lập lại sự
công bằng và bình đẳng giữa những lợi ích có
được và những bất lợi phải gánh chịu là hệ quả
của sự thay đổi hoàn cảnh.
Trong cả hai trường hợp, Tòa án có thể
buộc bên từ chối đàm phán hay chấm dứt đàm
phán với dụng ý xấu phải bồi thường thiệt hại
cho những tổn hại xảy ra.”
Như vậy, về cơ bản cả UPICC, PECL tương
đồng trong cách tiếp cận và ghi nhận hardship.
Đó là xem hardship là một ngoại lệ của nguyên
tắc hiệu lực bắt buộc của hợp đồng, chỉ áp dụng
Hardship với các điều kiện chặt chẽ và chỉ viện
tới sự can thiệp của Tòa án khi các bên không
thể thỏa thuận sau một khoảng thời gian nhất
định. Tuy nhiên, PECL đã đi xa hơn UPICC
bằng qui định “Tòa án có thể buộc bên từ chối
đàm phán hay chấm dứt đàm phán với dụng ý
xấu phải bồi thường thiệt hại cho những tổn hại
xảy ra.”
Bên cạnh đó, như đã nêu trên UPICC và
PECL còn có sự khác biệt về cách qui định về
hardship trong hai văn bản này. Đó là nếu như
UPICC dành tới 3 điều khoản để qui định về
hardship thì PECL chỉ qui định trong một điều
khoản duy nhất. Cách qui định của PECL có
phần hợp lý, dễ hiểu hơn bởi việc qui định
hardship trong một điều khoản duy nhất có thể
tiếp cận và hiểu về hardship một các

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Đề xuất sửa đổi, bổ sung qui định liên quan đến nguyên tắc thiện chí trong Bộ luật dân sự Việt Nam năm 2005

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *