[block id=”bo-sung-1″]

Sởhữu trí tuệ(SHTT) có vai trò vô cùng to
lớn đối với sựphát triển của các quốc gia. Quyền
SHTT mang tính chất tổng hợp và tương đối phức
tạp. Do vậy, đểbảo vệmột cách có hiệu quả
quyền và lợi ích hợp pháp của các chủthểquyền
đòi hỏi việc xác lập hệthống pháp luật hài hòa,
tương tác trong nhiều lĩnh vực, trong đó có dân
sự, hành chính và hình sự[1]. Trong cuộc chiến
chống lại những hành vi xâm phạm có quy mô,
gây thiệt hại đáng kể, biện pháp hình sựlà một
công cụkhông thểthiếu. Trong lĩnh vực SHTT,
cùng với các công cụkhác, sựtồn tại của các biện
pháp hình sựnhằm chống lại các hành vi xâm
phạm quyền SHTT cho thấy tính chất khác biệt
trong thực thi quyền SHTT với thực thi quyền sở
hữu thông thường khác. Sau những nỗlực cải
cách trên nhiều phương diện, Việt Nam đã chính
thức trởthành thành viên của Tổchức Thương
mại thếgiới (WTO) với những cam kết trong
nhiều lĩnh vực, trong đó có SHTT. Với vịthếcủa
một quốc gia đang phát triển với nền kinh tế đang
trong giai đoạn chuyển đổi, việc hoàn thiện hệ
thống pháp luật, trong đó có pháp luật hình sự
nhằm tạo dựng cơsởpháp lý đầy đủ, tương thích
cho việc thực thi các cam kết WTO là một yêu
cầu mang tính tất yếu và khách quan.

hiep_dinh_trips_nhung_tac_dong_toi_quy_dinh_ve_cac_toi_xam

pdf11 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 1303 | Lượt tải: 2download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Hiệp định Trips: Những tác động tới quy định về các tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong Bộ luật Hình sự năm 1999, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 2 (2014) 1‐11
1
NGHIÊN CỨU
Hiệp định Trips: Những tác động tới quy định về các tội
xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong
Bộ luật Hình sự năm 1999
Nguyễn Thị Quế Anh*
Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 15 tháng 01 năm 2014
Chỉnh sửa ngày 20 tháng 4 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 17 tháng 6 năm 2014
Tóm tắt: Trong bài viết tác giả đưa ra những phân tích về các yêu cầu liên quan đến biện pháp
hình sự bảo vệ quyền SHTT trong Hiệp định về các khía cạnh thương mại của quyền SHTT 1994 –
Agreement on trade-related aspects of intellectual property rights 1994 (TRIPS), đánh giá sự tương
thích của các quy định về tội phạm liên quan đến SHTT trong BLHS hiện hành của Việt Nam với
các yêu cầu của TRIPS. Trên cơ sở đó tác giả đưa ra một số kiên nghị nhằm hoàn thiện các quy
định về tội phạm liên quan đến quyền SHTT trong BLHS 1999.
Từ khóa: Quyền sở hữu trí tuệ (IPR), tội phạm liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.
Đề dẫn∗
Sở hữu trí tuệ (SHTT) có vai trò vô cùng to
lớn đối với sự phát triển của các quốc gia. Quyền
SHTT mang tính chất tổng hợp và tương đối phức
tạp. Do vậy, để bảo vệ một cách có hiệu quả
quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể quyền
đòi hỏi việc xác lập hệ thống pháp luật hài hòa,
tương tác trong nhiều lĩnh vực, trong đó có dân
sự, hành chính và hình sự [1]. Trong cuộc chiến
chống lại những hành vi xâm phạm có quy mô,
gây thiệt hại đáng kể, biện pháp hình sự là một
công cụ không thể thiếu. Trong lĩnh vực SHTT,
_______
∗ ĐT: 84-4-37547049.
Email: queanhthu@yahoo.com
cùng với các công cụ khác, sự tồn tại của các biện
pháp hình sự nhằm chống lại các hành vi xâm
phạm quyền SHTT cho thấy tính chất khác biệt
trong thực thi quyền SHTT với thực thi quyền sở
hữu thông thường khác. Sau những nỗ lực cải
cách trên nhiều phương diện, Việt Nam đã chính
thức trở thành thành viên của Tổ chức Thương
mại thế giới (WTO) với những cam kết trong
nhiều lĩnh vực, trong đó có SHTT. Với vị thế của
một quốc gia đang phát triển với nền kinh tế đang
trong giai đoạn chuyển đổi, việc hoàn thiện hệ
thống pháp luật, trong đó có pháp luật hình sự
nhằm tạo dựng cơ sở pháp lý đầy đủ, tương thích
cho việc thực thi các cam kết WTO là một yêu
cầu mang tính tất yếu và khách quan.
N.T.Q. Anh / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 2 (2014) 1‐11
2
Trong bài viết tác giả tập trung phân tích về
các yêu cầu liên quan đến biện pháp hình sự bảo
vệ quyền SHTT trong Hiệp định về các khía cạnh
thương mại của quyền SHTT 1994 – Agreement
on trade-related aspects of intellectual property
rights 1994 (TRIPS), phân tích về tác động của
các yêu cầu này đối với việc hoàn thiện các quy
định về tội phạm liên quan đến quyền SHTT
trong BLHS 1999.
1. Các yêu cầu về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
bằng biện pháp hình sự trong TRIPS
Trong số rất nhiều văn kiện được thông qua
tại vòng đàm phán Uruguay nhằm tiến tới Thành
lập tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp
định về các khía cạnh thương mại của quyền
SHTT có vị trí hết sức quan trọng. Hiệp định đưa
ra những hệ thống chuẩn mực bảo hộ quyền
SHTT mang tính chất qui chuẩn, tăng cường
những biện pháp, công cụ thực thi quyền SHTT,
phối hợp những khía cạnh thương mại của quyền
SHTT với các cơ chế giải quyết tranh chấp đa
phương trong khuôn khổ WTO. Cho đến thời
điểm hiện nay, đây là hiệp định toàn diện nhất về
bảo hộ sở hữu trí tuệ. Khẳng định và mở rộng các
chuẩn mực bảo hộ quyền SHTT trong tất cả các
điều ước quốc tế về SHTT, Hiệp định là sự tổng
hợp, phát triển và hoàn thiện tất cả các điều ước
quốc tế trong lĩnh vực SHTT từ trước đến nay.
Thiết lập nghĩa vụ phải tuân thủ các chuẩn mực và
cơ chế bảo hộ quyền SHTT, Hiệp định TRIPS
làm thay đổi nhận diện của pháp luật về SHTT
của các nước thành viên vì các nước phải điều
chỉnh cho phù hợp với các chuẩn mực này. Đặc
biệt, lần đầu tiên, trong Hiệp định TRIPS cơ chế
thực thi quyền SHTT một cách có hiệu quả đã
được ghi nhận. Đây là một trong những điểm
khác biệt cơ bản giữa TRIPS và các điều ước
quốc tế về SHTT trước đây. TRIPS có thể được
coi như một “cố gắng chưa từng thấy” nhằm nâng
cao năng lực tư pháp của các nước thành viên
WTO trong xử lý các hành vi xâm phạm quyền
SHTT. Những hành vi xâm phạm quyền SHTT
thuộc phạm vi điều chỉnh của Hiệp định TRIPS
có thể được xử lý bằng nhiều biện pháp khác
nhau, trong đó có biện pháp hình sự.
Điều 61 Hiệp định TRIPS quy định: “Các
thành viên phải quy định việc áp dụng các thủ tục
hình sự và các hình phạt để áp dụng ít nhất đối với
các trường hợp cố tình giả mạo nhãn hiệu hàng
hóa hoặc “ăn cắp” quyền tác giả với quy mô
thương mại. Các biện pháp chế tài theo quy định
phải bao gồm phạt tù hoặc phạt tiền đủ để ngăn
ngừa xâm phạm, tương ứng với mức phạt được áp
dụng cho tội phạm có mức độ nghiêm trọng tương
đương trong những trường hợp thích hợp, các
biện pháp chế tài cũng phải bao gồm cả việc bắt
giữ, tịch thu, tiêu hủy hàng hóa xâm phạm và bất
cứ vật liệu và các phương tiện nào khác được sử
dụng chủ yếu để thực hiện tội phạm. Các thành
viên có thể quy định thủ tục hình sự và các hình
phạt áp dụng cho các trường hợp khác xâm phạm
quyền SHTT, đặc biệt là trường hợp cố ý xâm
phạm và xâm phạm với quy mô thương mại”1.
Đây là điều khoản duy nhất liên quan trực tiếp
đến biện pháp hình sự trong Hiệp định TRIPS.
Theo quy định này, tùy thuộc vào dạng hành vi
xâm phạm, việc áp dụng các chế tài hình sự của
các nước thành viên được phân thành hai trường
hợp:
– Đối với hành vi cố ý làm hàng hóa giả mạo
nhãn hiệu và “ăn cắp” quyền tác giả có quy mô
thương mại (wilful trademark counterfeiting or
copyright piracy on a commercial scale): việc áp
dụng các biện pháp hình sự là bắt buộc.
– Đối với các hành vi xâm phạm quyền SHTT
khác (other cases of infringement of intellectual
property rights): việc áp dụng biện pháp hình sự
_______
1 Xem Điều 61 Hiệp định TRIPS
N.T.Q. Anh / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 2 (2014) 1‐11  3
thuộc thẩm quyền xem xét của các quốc gia thành
viên.
Như vậy chế tài hình sự được xem là bắt buộc
chi đối với hành vi giả mạo nhãn hiệu và “ăn cắp”
quyền tác giả, đối với hành vi xâm phạm quyền
SHTT khác việc áp dụng loại chế tài này là không
bắt buộc. Trên thực tế, theo P.B. Megxo và A.P.
Xergeev, các đạo luật hình sự nếu có quy định các
tội phạm về patent cũng đều xem xét các tội phạm
này không trong dung lượng giống như các tội
phạm làm giả nhãn hiệu và “ăn cắp” bản quyền
[2]. Nguyên nhân là do: thông thường, trong hành
vi làm giả nhãn hiệu và “ăn cắp” bản quyền sẽ
không thể có nghi ngờ về sự hiện diện của yếu tố
“cố ý” xâm phạm. Tuy nhiên, đối với các trường
hợp xâm phạm sáng chế, xuất phát từ đặc trưng
cũng như cơ chế bảo hộ đối với đối tượng này,
không phải lúc nào cũng có thể khẳng định được
rằng người vi phạm thực hiện hành vi với dự định
chủ ý vi phạm.
Hàng hoá mang nhãn hiệu giả mạo trong Hiệp
định được hiểu là bất cứ hàng hoá nào, kể cả bao
bì, mang nhãn hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo
hộ hợp pháp cho hàng hoá đó hoặc không thể
phân biệt với nhãn hiệu đó ở những khía cạnh cơ
bản. Những hàng hóa này được khai thác mà
không được phép và do vậy xâm phạm các quyền
của chủ sở hữu nhãn hiệu theo luật của nước nhập
khẩu. Hàng hoá “ăn cắp” quyền tác giả trong Hiệp
định được hiểu là bất cứ hàng hoá nào là bản sao
được làm ra không có sự đồng ý của người nắm
giữ quyền hoặc người được phép của người nắm
giữ quyền ở nước sản xuất. Hàng hoá đó được
làm ra trực tiếp hoặc gián tiếp từ một sản phẩm
mà việc làm bản sao sản phẩm đó cấu thành hành
vi xâm phạm bản quyền hoặc quyền liên quan
theo luật của nước nhập khẩu2.
Xem xét nội dung của điều khoản này có thể
chỉ ra những đặc điểm cơ bản, bắt buộc của cấu
_______
2 Xem Chú thích 14 Hiệp định TRIPS
thành tội phạm đối với các hành vi làm giả nhãn
hiệu và “ăn cắp “ quyền tác giả trong TRIPS như
sau:
Thứ nhất, hành vi cố ý (chủ tâm) làm giả nhãn
hiệu hoặc “ăn cắp” quyền tác giả. Khi phân tích
về yếu tố “lỗi cố ý” đối với các tội phạm về SHTT
vấn đề trách nhiệm hình sự của pháp nhân lại một
lần nữa cần được cân nhắc đến. Tồn tại hai cách
tiếp cận khác nhau về vấn đề trách nhiệm hình sự
của pháp nhân. Tại một số quốc gia (trong đó có
Pháp và Đức), các nhà lập pháp đồng tình với
quan điểm cho rằng pháp nhân là một thực thể có
thực giống như thể nhân, có ý thức và có thể thực
hiện hành vi của mình. Khi thực hiện hành vi thì
nó cũng sẽ có thể có lỗi, do vậy, pháp nhân có thể
là chủ thể của hành vi tội phạm [3]. Một số quốc
gia khác (trong đó có LB Nga, Việt Nam) xuất
phát từ nhận thức lỗi là thái độ tâm lý (nhận thức
và ý chí) của chủ thể phạm tội đối với hành vi mà
chủ thể đó thực hiện và đối với hậu quả do hành
vi đó gây nên, những người theo quan điểm này
cho rằng pháp nhân là những chủ thể hư cấu, đó
chỉ là những cấu trúc pháp lý được thiết lập nhằm
phục vụ các lợi ích cá nhân của những thành viên
của pháp nhân. Các nghị quyết, các quyết định
của pháp nhân chỉ là kết quả của con số cộng các
ý chí cá nhân của các thành viên chứ không phải
từ sự mong muốn của chính bản thân pháp nhân.
Do vậy, không thể quy kết “hành vi” của pháp
nhân nếu có, xuất phát từ “ý chí và nhận thức” của
chính pháp nhân [4]. Một vấn đề quan trọng được
đặt ra là nếu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với
một cá nhân mà dưới góc độ de facto không phải
là người đưa ra quyết định hoặc không biết về
hành vi xâm phạm, nhưng về mặt de jure lại là
người chịu trách nhiệm, vi dụ: giám đốc công ty.
Trong trường hợp này việc truy cứu trách nhiệm
đối với cá nhân có thể được coi là vi phạm
nguyên tắc công bằng và không phù hợp với lợi
ích công đồng bởi người vi phạm thực tế có thể
vẫn tiếp tục vi phạm. Theo quan điểm của GS.
N.T.Q. Anh / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 2 (2014) 1‐11
4
Đào Trí Úc thì “trên thực tế, hành vi nguy hiểm
cho xã hội có thể do một tập thể gây ra do kết quả
của việc đưa ra những quyết định sai trái. Một số
tội phạm, trên thực tế, cũng có thể do cá nhân
hoặc pháp nhân gây ra. Ví dụ, các tội phạm về
kinh tế, về môi trường có thể là kết quả của hành
vi tập thể của xí nghiệp công nghiệp, đơn vị kinh
doanh nào đó” [5].
Thứ hai, hành vi tội phạm có quy mô thương
mại. Hiệp định không đưa ra bất cứ giải thích nào
về quy mô thương mại của các hành vi làm giả
nhãn hiệu hoặc ‘ăn cắp” quyền tác giả. Bên cạnh
đó, Hiệp định cũng có quy định loại trừ tại Điều
60 khi “các thành viên có thể không áp dụng các
quy định của Hiệp định TRIPS đối với những
hàng hoá phi thương mại với số lượng nhỏ, là
hành lý cá nhân hoặc gửi với số lượng nhỏ”3. Có
một số quan điểm cho rằng điều này thể hiện dự
định của những người xây dựng Hiệp định TRIPS
về việc không áp dụng biện pháp hình sự cho
những hành vi sử dụng các đối tượng tương ứng
mang tính chất cá nhân. Trên thực tế, một số
quốc gia vẫn xem xét trách nhiệm hình sự đối với
những hành vi nhập khẩu hoặc phân phối những
sản phẩm vi phạm với mục đích cá nhân. Một số
quốc gia thì hoàn toàn loại bỏ trách nhiệm hình sự
đối với những hành vi này [6]. Giới hạn tối thiểu
của quy mô thương mại đối với các hành vi xâm
phạm SHTT sẽ được xác định trong pháp luật các
quốc gia thành viên. Tuy nhiên, tại nhiều quốc
gia, trách nhiệm hình sự được ghi nhận đối với
các tội phạm về SHTT mà không có bất kỳ một
lưu ý nào về giới hạn cụ thể liên quan đến quy mô
thương mại của các hành vi phạm tội. Hình phạt
được áp dụng căn cứ vào thực tiễn xét xử của
từng quốc gia. Trong một số trường hợp phổ biến,
khái niệm “quy mô thương mại” thường được
đồng nhất với mục đích thương mại và mức độ
_______
3 Xem Điều 60 Hiệp định TRIPS
thiệt hại do hành vi xâm phạm gây ra cho chủ thể
quyền SHTT.
Hiệp định cũng quy định cụ thể các chế tài
hình sự mà các quốc gia thành viên có nghĩa vụ
phải áp dụng đối với các hành vi làm giả nhãn
hiệu và “ăn cắp” quyền tác giả, bao gồm:
– Phạt tù hoặc phạt tiền, trong đó mức phạt
tiền phải đủ để ngăn ngừa xâm phạm, tương ứng
với mức phạt được áp dụng cho tội phạm có mức
độ nghiêm trọng tương đương trong những trường
hợp thích hợp;
– Bắt giữ, tịch thu, tiêu hủy hàng hóa xâm
phạm và bất cứ vật liệu và các phương tiện nào
khác được sử dụng chủ yếu để thực hiện tội
phạm4 .
2. Các quy định về tội phạm sở hữu trí tuệ
trong BLHS Việt Nam hiện hành – đánh giá
sự tương thích với yêu cầu của TRIPS và
kiến nghị hoàn thiện
2.1. Các qui định về tội phạm sở hữu trí tuệ
trong BLHS Việt Nam và sự tương thích với các
yêu cầu của TRIPS
Trong xu thể hội nhập quốc tế nói chung và
thực thi các cam kết quốc tế trong lĩnh vực SHTT
nói riêng, đặc biệt là việc gia nhập Tổ chức
Thương mại thế giới và việc thực thi các chuẩn
mực bảo hộ quyền SHTT theo Hiệp định TRIPS,
pháp luật SHTT của Việt Nam trong thời gian
hơn 10 năm qua đã ghi nhận những bước tiến vô
cùng quan trọng với sự ra đời của Luật SHTT
2006. Theo Luật SHTT 2005: cá nhân thực hiện
hành vi xâm phạm quyền SHTT có yếu tố cấu
thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự
theo quy định của pháp luật hình sự5. Thực tế cho
thấy giữa BLHS 1999 và Luật SHTT 2005 có một
_______
4 Xem Điều 61 Hiệp định TRIPS
5 Xem Điều 212 Luật SHTT 2005
N.T.Q. Anh / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 2 (2014) 1‐11  5
sự chênh lệch tương đối lớn cả về khoảng cách
thời gian và điều kiện kinh tế xã hội, do vậy khó
tránh khỏi những điểm “vênh” các quy định. Để
đồng bộ hóa những những quy định về nội dung
này, Việt Nam đã tiến hành sửa đổi Bộ luật Hình
sự năm 1999, trong đó có một số điều liên quan
đến các tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo
các quy định của Bộ luật hình sự 1999 sửa đổi, bổ
sung năm 2009 thì trách nhiệm hình sự hình sự để
bảo vệ quyền SHTT được áp dụng cho các tội
danh được quy định tại Chương XVI “ Các tội
xâm phạm trật tự quản lý kinh tế” như sau:
– Tội sản xuất, buôn bán hàng giả (Điều 156);
– Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là lương
thực thực phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng
bệnh (Điều 157);
– Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thức ăn
dùng để chăn nuôi, phân bón, thuốc thú y, thuốc
bảo vệ thực vật, giống cây trồng vật nuôi (Điều
158);
– Tội vi phạm quy định về cấp văn bằng bảo
hộ quyền sở hữu công nghiệp (Điều 170);
– Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên
quan (Điều 170a);
– Tội xâm phạm quyền SHCN (Điều 171)6.
So với BLHS 1999, Luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của Bộ luật hình sự được Quốc hội
khoá XII thông qua ngày 19 tháng 6 năm 2009, đã
sửa đổi một số nội dung liên quan đến các tội xâm
phạm quyền SHTT như sau: đưa tội xâm phạm
quyền tác giả (điều 131) từ Chương XIII “Các tội
xâm phạm quyền tự do dân chủ của công dân”
thành điều 170a trong Chương XVI “Các tội xâm
phạm trật tự quản lý kinh tế” và thay đổi cấu
thành của tội này; thay đổi cấu thành của tội xâm
phạm quyền sở hữu công nghiệp (Điều 171). Các
nội dung liên quan đến thay đổi cấu thành tội
phạm của các tội xâm phạm quyền tác giả, quyền
_______
6 Xem Chương XVI Bộ luật hình sự sửa đổi, bổ sung năm
2009
liên quan, quyền SHCN đều theo hướng thu hẹp
phạm vi truy cứu trách nhiệm hình sự đối với
hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan
và quyền SHCN cả về phạm vi lẫn tính chất, mức
độ và quy mô vi phạm. Điều này xuất phát từ
quan điểm tránh “hình sự hóa” các quan hệ dân
sự. Bên cạnh đó, xem xét dưới góc độ bản chất
của quyền SHTT, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
chủ yếu được thực hiện bằng các biện pháp dân
sự và hành chính, còn biện pháp hình sự chỉ nên
áp dụng trong phạm vi hẹp, trong trường hợp thật
cần thiết khi vi phạm có tính chất, mức độ nguy
hiểm cao cho xã hội, quy mô vi phạm xảy ra lớn.
So sánh các quy định trên với các yêu cầu bảo
vệ tối thiểu bằng biện pháp hình sự tại Điều 61
Hiệp định TRIPS có thể đưa ra một số nhận xét
như sau:
– Về yêu cầu áp dụng biện pháp hình sự đối
với hành vi làm giả nhãn hiệu theo Hiệp định
TRIPS: Quy định tại điều 171 BLHS sửa đổi, bổ
sung năm 2009 đã đáp ứng các yêu cầu của Điều
61 Hiệp định TRIPS. Trong đó, phạm vi truy cứu
trách nhiệm hình sự đối với tội xâm phạm quyền
SHCN đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý tại điều
171 BLHS sửa đối, bổ sung năm 2009 thậm chí
đã mở rộng hơn so với yêu cầu của Điều 61 Hiệp
định TRIPS. Điều này thể hiện ở các khía cạnh
sau:
+ Về đối tượng bị xâm phạm: Điều 171, ngoài
nhãn hiệu, còn quy định về trách nhiệm hình sự
đối với các hành vi xâm phạm quyền đối với chỉ
dẫn địa lý.
+ Về phạm vi xâm phạm: Như đã phân tích ở
trên, Hiệp định TRIPS chỉ thiết lập nghĩa vụ bắt
buộc truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi
giả mạo nhãn hiệu. Trong khi Điều 171 quy định
về trách nhiệm hình sự đối với các hành vi xâm
phạm quyền SHCN đối với nhãn hiệu và chỉ dẫn
địa lý. Theo Luật SHTT 2005: Hàng hoá giả mạo
nhãn hiệu là hàng hoá, bao bì của hàng hoá có gắn
nhãn hiệu, dấu hiệu trùng hoặc khó phân biệt với
N.T.Q. Anh / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 2 (2014) 1‐11
6
nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đang được bảo hộ dùng
cho chính mặt hàng đó mà không được phép của
chủ sở hữu nhãn hiệu hoặc của tổ chức quản lý
chỉ dẫn địa lý7. Trong khi hành vi xâm phạm
quyền SHCN đối với nhãn hiệu được quy định tại
tại Luật SHTT bao gồm: thứ nhất, sử dụng dấu
hiệu trùng với nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng
hoá, dịch vụ trùng với hàng hoá, dịch vụ thuộc
danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu đó; thứ
hai, sử dụng dấu hiệu trùng với nhãn hiệu được
bảo hộ cho hàng hoá, dịch vụ tương tự hoặc liên
quan tới hàng hoá, dịch vụ thuộc danh mục đăng
ký kèm theo nhãn hiệu đó, nếu việc sử dụng có
khả năng gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hoá,
dịch vụ; thứ ba, sử dụng dấu hiệu tương tự với
nhãn hiệu được bảo hộ cho hàng hoá, dịch vụ
trùng, tương tự hoặc liên quan tới hàng hoá, dịch
vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu
đó, nếu việc sử dụng có khả năng gây nhầm lẫn
về nguồn gốc hàng hoá, dịch vụ; thứ tư, sử dụng
dấu hiệu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu nổi
tiếng hoặc dấu hiệu dưới dạng dịch nghĩa, phiên
âm từ nhãn hiệu nổi tiếng cho hàng hoá, dịch vụ
bất kỳ, kể cả hàng hoá, dịch vụ không trùng,
không tương tự và không liên quan tới hàng hoá,
dịch vụ thuộc danh mục hàng hoá, dịch vụ mang
nhãn hiệu nổi tiếng, nếu việc sử dụng có khả năng
gây nhầm lẫn về nguồn gốc hàng hoá hoặc gây ấn
tượng sai lệch về mối quan hệ giữa người sử dụng
dấu hiệu đó với chủ sở hữu nhãn hiệu nổi tiếng8.
Như vậy, hành vi làm giả nhãn hiệu chỉ là một
trong những dạng hành vi xâm phạm quyền
SHCN đối với nhãn hiệu. Các đối tượng SHCN
khác như sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết
kế bố trí, tên thương mại, bí mật kinh doanh,
quyền đối với giống cây trồng không thuộc đối
tượng của hàng hóa giả mạo về SHTT. Từ phân
tích trên cho thấy, phạm vi truy cứu trách nhiệm
hình sự theo điều 171 rộng hơn so với yêu cầu của
Hiệp định TRIPS.
_______
7 Xem khoản 2 Điều 213 Luật SHTT 2005
8 Xem khoản 1 Điều 129 Luật SHTT 2005
– Về yêu cầu áp dụng biện pháp hình sự đối
với hành vi “ăn cắp” quyền tác giả theo Hiệp
định TRIPS: Thuật ngữ copyright piracy – tạm
dịch là “ăn cắp” quyền tác giả được sử dụng trong
Hiệp định TRIPS dùng để chỉ bất cứ hàng hoá nào
là bản sao được làm ra không có sự đồng ý của
người nắm giữ quyền hoặc người được phép của
người nắm giữ quyền ở nước sản xuất. Hàng hoá
đó được làm ra trực tiếp hoặc gián tiếp từ một sản
phẩm mà việc làm bản sao sản phẩm đó cấu thành
hành vi xâm phạm quyền tác giả hoặc quyền liên
quan theo luật của nước nhập khẩu. Quy định tại
Điều 170a BLHS sửa đổi, bổ sung 2009 được xây
dựng

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Hiệp định Trips: Những tác động tới quy định về các tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong Bộ luật Hình sự năm 1999

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *