[block id=”bo-sung-1″]

Vấn đềgiữnguyên, giảm thiểu hay loại bỏhình phạt tửhình ra khỏi hệthống hình phạt
trong pháp luật hình sựlà một vấn đềvẫn được đềcập thường xuyên trên các diễn đàn khoa học cả
trong và ngoài nước. Trước bối cảnh hội nhập quốc tế, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện Bộluật
hình sựnăm 1999 và cũng đang cân nhắc vấn đềliên quan đến loại hình phạt tước quyền sống của
người phạm tội này. Bài viết tập trung nghiên cứu để đưa ra những luận cứcho đềxuất giảm và
tiến tới loại bỏhình phạt tửhình ra khỏi hệthống hình phạt trong Bộluật hình sựViệt Nam.

hinh_phat_tu_hinh_trong_phap_luat_hinh_su_viet_nam

 

pdf14 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 1685 | Lượt tải: 10download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam: Giữ nguyên hay cần giảm và tiến tới loại bỏ, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 1-14
1
NGHIÊN CỨU
Hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam:
Giữ nguyên hay cần giảm và tiến tới loại bỏ (?)
Lê Văn Cảm*, Nguyễn Thị Lan
Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 12 tháng 6 năm 2014
Chỉnh sửa ngày 14 tháng 8 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 16 tháng 9 năm 2014
Tóm tắt: Vấn đề giữ nguyên, giảm thiểu hay loại bỏ hình phạt tử hình ra khỏi hệ thống hình phạt
trong pháp luật hình sự là một vấn đề vẫn được đề cập thường xuyên trên các diễn đàn khoa học cả
trong và ngoài nước. Trước bối cảnh hội nhập quốc tế, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện Bộ luật
hình sự năm 1999 và cũng đang cân nhắc vấn đề liên quan đến loại hình phạt tước quyền sống của
người phạm tội này. Bài viết tập trung nghiên cứu để đưa ra những luận cứ cho đề xuất giảm và
tiến tới loại bỏ hình phạt tử hình ra khỏi hệ thống hình phạt trong Bộ luật hình sự Việt Nam.
Từ khóa: Hình phạt; tử hình; quyền sống; hoàn thiện Bộ luật hình sự.
I. Hình phạt tử hình trong luật hình sự
Việt Nam *
Hai quan điểm trái ngược nhau
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu vấn đề.
Trong xu thế toàn cầu hoá và hội nhập với
cộng đồng quốc tế (CĐQT) của Việt Nam
hiện nay, nhất là khi chúng ta đang tiến hành
sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền
(NNPQ), thì việc nghiên cứu về mặt lý luận để
đưa ra sự phân tích khoa học một cách sâu sắc
và xác đáng xu hướng giảm và tiến tới loại bỏ
hình phạt tử hình ra khỏi hệ thống hình phạt của
pháp luật hình sự (PLHS) quốc gia rõ ràng là có
ý nghĩa khoa học-thực tiễn rất quan trọng trên
một loạt các bình diện chính như sau:
_______
*Tác giả liên hệ. ĐT: 84-919814589
Email: levancam1954@gmail.com
1.1. Về mặt chính trị-xã hội, trong bất kỳ một
NNPQ đích thực nào, các quy định của pháp
luật trong lĩnh vực tư pháp hình sự (TPHS) nói
chung và các quy định của PLHS nói riêng phải
nhằm bảo vệ một cách hữu hiệu các quyền và tự
do của con người và của công dân (trong đó có
quyền cao nhất là được sống an toàn trong hòa
bình) với ý nghĩa là những giá trị xã hội cao
quý nhất được thừa nhận chung của nền văn
minh nhân loại tránh khỏi sự xâm hại có tính
chất tội phạm và sự tước đoạt mạng sống một
cách tùy tiện; mặt khác, các quy định của pháp
luật trong lĩnh vực TPHS (nhất là các quy định
của PLHS) trong một Nhà nước như thế nào (Ví
dụ: Có hay không có hình phạt tử hình trong
PLHS quốc gia và nếu có thì việc quy định
trình tự, thủ tục áp dụng hình phạt này ra sao?;
L.V. Cảm, N.T. Lan / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 1-14
2
v.v…) chính là một trong những tiêu chí cơ bản
và quan trọng để thông qua đó cộng đồng quốc
tế (mà đại diện là Liên Hợp quốc-LHQ) đánh
giá mức độ dân chủ và nhân đạo, pháp chế và
nhân văn của quốc gia đó ra sao.
1.2. Về mặt lập pháp, nói chung ở tất cả các
NNPQ đích thực (chứ không phải là “Nhà nước
pháp quyền” tuyên ngôn trên giấy của các chính
khách cầm quyền) thì các quy định của pháp
luật trong lĩnh vực TPHS nhằm bảo vệ các
quyền và tự do của con người về cơ bản đều
phù hợp với các quy định và các nguyên tắc
được thừa nhận chung của pháp luật quốc tế
(PLQT) trong lĩnh vực TPHS. Chính vì trong
xu thế chung như vậy mà vào năm 2009, khi
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Bộ luật hình sự (BLHS) Việt Nam năm 1999
tiếp cận dưới góc độ “đáp ứng yêu cầu hội nhập
quốc tế” và “theo hướng” nhân đạo hóa (khi
chưa được Quốc hội thông qua) theo dự kiến
ban đầu là loại bỏ hình phạt tử hình ra khỏi
17/29 cấu thành tội phạm (CTTP) và hạn chế
việc quy định hình phạt này xuống chỉ còn
trong 12 CTTP; nhưng khi đạo luật này chính
thức được Quốc hội thông qua (Luật số
37/QH12 ngày 19/6/2009 “Về sửa đổi, bổ sung
một số điều của Bộ luật hình sự năm 1999”), thì
rất tiếc là vẫn còn 23 CTTP có quy định hình
phạt tử hình.
1.3. Về mặt lý luận, chính vì vậy khoa học luật
hình sự Việt Nam đang đặt ra trước các nhà
khoa học-luật gia, cũng như các cán bộ thực
tiễn trong lĩnh vực TPHS hiện đang công tác tại
các cơ quan bảo vệ pháp luật (BVPL) và Tòa án
của đất nước một nhiệm vụ quan trọng là cần
phải tiếp tục nghiên cứu để lý giải và phân tích,
luận chứng và đề xuất các ý kiến với nhà làm
luật nhằm khắc phục và loại trừ những bất cập-
nhược điểm-hạn chế nhất định xung quanh một
loạt vấn đề như: Có nên tiếp tục quy định hình
phạt tử hình trong hệ thống hình phạt của PLHS
quốc gia hay không (?) và, nếu là “có” thì cần
phải hạn chế ở mức độ như thế nào (?) hay là
cần thiết phải loại bỏ ngay hình phạt nghiêm
khắc, dã man và vô nhân đạo nhất này khỏi hệ
thống hình phạt của PLHS quốc gia để góp
phần thực hiện thắng lợi công cuộc xây dựng
NNPQ đích thực của dân-do dân và vì dân ở
Việt Nam. Vì nếu như đối chiếu với các mục
đích của hình phạt, thì việc áp dụng tử hình với
ý nghĩa là hình phạt đặc biệt và nghiêm khắc
nhất so với tất cả các loại hình phạt khác trong
hệ thống hình phạt PLHS Việt Nam đương
nhiên sẽ mất đi 1 trong 4 mục đích của hình
phạt (nói chung) – ngăn ngừa riêng. Bởi lẽ, khi
áp dụng hình phạt tử hình thì sinh mạng của
người bị kết án đã bị tước bỏ vĩnh viễn nên
người đó đương nhiên không còn cơ hội để cải
tạo-giáo dục trong nhà tù được nữa và chính vì
vậy, hình phạt tử hình (nói riêng) chỉ còn lại có
3 trong 4 mục đích của hình phạt (nói chung)
là: 1) Góp phần phục hồi lại công lý – sự công
bằng xã hội; 2) Góp phần giáo dục các thành
viên khác trong xã hội ý thức tôn trọng, tuân
thủ và chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật –
ngăn ngừa chung và; 3) Hỗ trợ cho cuộc đấu
tranh phòng ngừa và chống tội phạm.
1.4. Và về mặt thực tiễn, quan điểm được thừa
nhận của thực tiễn quốc tế hiện đại cho thấy,
trong các NNPQ là các nước văn minh và phát
triển cao trên thế giới thì việc áp dụng hình phạt
theo PLHS về cơ bản đều có mục đích không
nhằm gây nên những đau đớn về thể xác và hạ
thấp nhân phẩm con người, đồng thời đạt được
các mục đích khác của nó là: 1) phục hồi lại
công lý – sự công bằng xã hội, 2) ngăn ngừa
riêng, 3) ngăn ngừa chung và, 4) hỗ trợ cho
cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm.
2. Nhóm các quan điểm ủng hộ việc tiếp tục
duy trì hình phạt tử hình trong hệ thống
hình phạt của PLHS Việt Nam đương đại.
Từ trước đến nay, trong khoa học luật hình sự
của Việt Nam và của nước ngoài có rất nhiều
L.V. Cảm, N.T. Lan / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 1-14  3
lập luận khác nhau và rất đa dạng ủng hộ cho
việc tiếp tục giữ lại hình phạt tử hình trong hệ
thống hình phạt. Tuy nhiên, việc phân tích về
hình phạt này trong các xuất bản phẩm trong
sách báo pháp lý hình sự ở Việt Nam (đặc biệt
là trong những năm cuối thập kỷ thứ I -đầu thập
kỷ thứ II của thế kỷ XXI này) cho thấy, nói
chung nhóm các quan điểm ủng hộ việc tiếp tục
duy trì hình phạt tử hình trong PLHS về cơ bản
dựa trên một số luận điểm như sau:
2.1. Nhóm quan điểm ủng hộ việc duy trì hình
phạt tử hình (TS Phạm Văn Beo, GS.TS Võ
Khánh Vinh, PGS.TS Phạm Văn Tỉnh, cố
PGS.TS Nguyễn Mạnh Kháng, v.v) đó căn
cứ vào luận điểm cơ bản là do tình hình tội
phạm đang diễn ra phức tạp và ngày càng
nghiêm trọng ở Việt Nam nên rất cần phải duy
trì hình phạt tử hình vì theo họ “có những cơ sở
khách quan” như sau: 1) Sẽ bảo đảm nguyên tắc
công bằng trong luật hình sự; 2) Sẽ bảo đảm
được mục đích răn đe và phòng ngừa tội phạm;
3) Góp phần nâng cao phẩm giá của con người;
đảm bảo chất lượng cuộc sống và đảm bảo an
toàn xã hội; 4) Không trái với nguyên tắc nhân
đạo, không trái với luật quốc tế và không vi
phạm nhân quyền; 5) Hiện nay việc xóa bỏ hình
phạt tử hình không phải là xu hướng chung của
toàn thế giới [1].
2.2. Những lý do ủng hộ việc duy trì hình phạt
tử hình mà nhóm này đưa ra là: 1) Hình phạt tử
hình có tác dụng ngăn ngừa tội phạm; 2) Hình
phạt tử hình sẽ bảo đảm được an toàn của cộng
đồng; 3) Hình phạt tử hình góp phần đem lại
công lý cho nạn nhân của tội phạm; 4) Hình
phạt tử hình bảo vệ một cách hiệu quả giá trị
tính mạng của con người; 5) Hành quyết phạm
nhân bị tử hình sẽ đỡ tốn kém hơn việc giam
giữ họ; 6) Tử hình sẽ “nhân đạo” hơn vì “việc
giam cầm cả đời hoặc trong thời gian dài trong
tù còn gây đau khổ hơn” cho người bị kết án; 7)
Xoá bỏ hình phạt tử hình là trái với đạo lý tôn
giáo và; 8) Công luận trong nước của hầu hết
các quốc gia đều ủng hộ việc áp dụng hình phạt
tử hình [2].
3. Nhóm các quan điểm đề nghị loại bỏ hình
phạt tử hình trong hệ thống hình phạt của
PLHS Việt Nam đương đại. Ngược lại với các
quan điểm trên đây, từ trước đến nay trong
khoa học luật hình sự của Việt Nam và của
nước ngoài cũng có rất nhiều lập luận khác
nhau và rất đa dạng đề nghị loại bỏ hình phạt tử
hình ra khỏi hệ thống hình phạt của PLHS. Nói
chung, các nhóm quan điểm đề nghị loại bỏ
hình phạt tử hình ra khỏi hệ thống hình phạt của
PLHS về cơ bản dựa trên một số luận điểm chủ
yếu như sau:
3.1. Nhóm các quan điểm đề nghị loại bỏ hình
phạt tử hình vì cho rằng, so với các nước còn
duy trì hình phạt tử hình, việc áp dụng hình
phạt đặc biệt và nghiêm khắc nhất này ở Việt
Nam là thường xuyên, hơn nữa Việt Nam thuộc
trong số 5-6 quốc gia có số lượng người bị kết
án tử hình và đã bị thi hành hình phạt tử hình
cao nhất thế giới nên cần thiết phải loại bỏ hình
phạt tử hình ra khỏi hệ thống PLHS bởi các lý
do như sau: 1) Tử hình là hình phạt trái với
nguyên tắc nhân đạo trong luật hình sự vì quan
điểm bãi bỏ hình phạt tử hình vốn xuất hiện ở
Châu Âu vào các thế kỷ XVII – XVIII và ngày
càng mang tính phổ quát hơn, trở thành xu
hướng và chuẩn mực nhân đạo mang tính bắt
buộc chung; 2) Bãi bỏ hình phạt tử hình sẽ góp
phần đưa giá trị nhân đạo và nguyên tắc nhân
đạo vào cuộc sống; 3) Trong điều kiện toàn cầu
hóa hiện nay nhiều giá trị nhân đạo đã mang
tính toàn cầu bắt buộc chung và; 4) Các quốc
gia đang duy trì hay tái áp dụng hình phạt tử
hình đều cố gắng giảm đến mức tối đa hình phạt
này [3].
3.2. Những lý do đề nghị loại bỏ hình phạt tử
hình mà nhóm này đưa ra là: 1) Hình phạt tử
hình có tác dụng bảo vệ một cách hiệu quả giá
L.V. Cảm, N.T. Lan / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 1-14
4
trị tính mạng của con người; 2) Tất cả các hệ
thống TPHS đều tồn tại những vấn đề và khả
năng sai sót, không có hệ thống nào có thể tự
cho là hoàn thiện, vì vậy, nguy cơ người vô tội
bị kết án tử hình và bị tước bỏ tính mạng là sai
lầm không thể lấy lại được; 3) Tính chất tàn bạo
của hình phạt tử hình là không thể chấp nhận;
4) Việc áp dụng hình phạt tử hình có nguy cơ
bất công và phân biệt đối xử trong tố tụng hình
sự; 5) Do tính tàn khốc của hình phạt tử hình
nên việc áp dụng hình phạt này là trái với
những giá trị đạo đức, đặc biệt là làm tổn hại
lòng nhân đạo và sự khoan dung – những giá trị
đạo đức cơ bản mà tất cả các xã hội đều cần
phải vun đắp nên; 6) Tử hình trái với nguyên
tắc khoan dung-nhân đạo trong hoạt động tư
pháp; 7) Vấn đề hiệu quả phòng ngừa của hình
phạt tử hình cần phải bàn xét lại vì không có
chứng cứ nào cho thấy hiệu quả vượt trội của
hình phạt tử hình trong việc ngăn ngừa tội
phạm (thậm chí trong một số trường hợp việc
áp dụng hình phạt tử hình còn làm cho tình hình
tội phạm trở nên nghiêm trọng hơn); 8) Tính vô
nghĩa và luẩn quẩn của hình phạt tử hình (Ví
dụ: Một người bị kết án tử hình về tội giết
người không những không giúp lấy lại được
tính mạng của nạn nhân mà còn gây thêm cái
chết cho một người nữa); 9) Chi phí cho việc
thi hành hình phạt tử hình rất tốn kém (nhất là ở
Hoa Kỳ); 10) Có nguy cơ vi phạm các chuẩn
mực chung của pháp luật quốc tế về quyền con
người và; 11) Trái với tinh thần nhân đạo-khoan
dung của tôn giáo [4].
II. Hình phạt tử hình trong pháp luật hình
sự Việt Nam
Các luận chứng cho sự cần thiết phải
giảm và tiến tới loại bỏ
1. Phương pháp luận của việc tiếp cận vấn
đề. Chúng tôi cho rằng những kiến nghị liên
quan đến việc giảm và tiến tới loại bỏ hình phạt
tử hình ra khỏi hệ thống hình pháp của PLHS
Việt Nam cần phải được luận chứng một cách
khách quan và khoa học dựa trên 5 căn cứ sau:
1) Về mặt nhận thức xã hội – đánh giá chung
về tác động nhận thức của cộng đồng về sự cần
thiết loại bỏ hình phạt tử hình ra khỏi PLHS
Việt Nam; 2) Về mặt lập pháp – thực trạng c¸c
quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm
1999 vÒ h×nh ph¹t tö h×nh; 3) Về mặt thực tiễn
– việc áp dụng các quy định của PLHS về hình
phạt tử hình trong thực tiễn xét xử ở Việt Nam;
4) Về sự cần thiết bảo vệ quyền sống của con
người – quyền cao quý nhất trong hệ thống các
quyền con người trong lĩnh vực TPHS được
nhân loại tiến bộ thừa nhận; 5) Và cuối cùng,
căn cứ về mặt quan hệ đối ngoại – nhận thức
về xu thế chung của cộng đồng quốc tế (CĐQT)
đối với hình phạt tử hình trong bối cảnh toàn
cầu hóa hiện nay.Thiết nghĩ, chỉ có trên cơ sở
những vấn đề được phân tích tương ứng với 5
căn cứ này (tại các điểm từ 2 đến 6 dưới đây),
thì những kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy
định của PLHS Việt Nam theo hướng giảm để
tiến tới xóa bỏ hình phạt tử hình trong bối cảnh
toàn cầu hóa hiện nay mới có thể khả thi được.
2. Về mặt nhận thức xã hội – căn cứ vào
đánh giá chung về tác động nhận thức của
cộng đồng về sự cần thiết loại bỏ hình phạt
tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam.
Cách đây 4 năm (vào năm 2011) khi lãnh đạo
nhóm các giảng viên Bộ môn Tư pháp hình sự
của Khoa Luật trực thuộc ĐHQGHN thực hiện
điều tra xã hội học Dự án “Khảo sát tác động
ngăn ngừa của một số hình phạt trong Bộ luật
hình sự”, chúng tôi đã dựa vào kết quả phân
tích các số liệu điều tra xã hội học và phân tích
sự đánh giá tác động về nhận thức của ba nhóm
đối tượng được khảo sát (bao gồm: những phạm
nhân đang chấp hành hình phạt trong một số
trại giam, những người được lựa chọn ngẫu
nhiên và các học viên Cao học chuyên ngành
Luật hình sự) về sự cần thiết của việc loại bỏ
các quy định về hình phạt tử hình ra khỏi PLHS
Việt Nam. Các kết quả điều tra xã hội học đó
cho phép khẳng định một cách xác đáng, có căn
L.V. Cảm, N.T. Lan / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 1-14  5
cứ và bảo đảm sức thuyết phục rằng, trong giai
đoạn phát triển hiện nay của xã hội Việt Nam
đa số các thành viên trong cộng đồng (51,68 %)
đều mong muốn sắp tới tử hình với tư cách là
hình phạt nghiêm khắc và dã man nhất trong hệ
thống hình phạt của PLHS quốc gia quốc gia
cần phải được loại bỏ (Xem cụ thể: Phụ lục 1 ở
cuối bài viết này).
3. Về mặt lập pháp – căn cứ vào thực trạng
các quy định về hình phạt tử hình trong
PLHS Việt Nam hiện hành Việc phân tích
các quy định này trong BLHS năm 1999 cho
thấy, vẫn còn tồn tại một loạt nhược điểm cơ
bản như sau
3.1. Các quy định về hình phạt tử hình trong
Phần chung BLHS năm 1999 vẫn chưa được
ghi nhận theo tư tưởng chỉ đạo định hướng cơ
bản của nguyên tắc nhân đạo nhằm giảm tối đa
hình phạt khắc nghiệt và dã man nhất này, mà
cụ thể là:
1) Phạm vi nhóm các tội phạm bị áp dụng
hình phạt tử hình là các tội đặc biệt nghiêm
trọng (đoạn 1 Điều 35) cũng còn rộng, mà lẽ ra
nên hạn chế phạm vi áp dụng hình phạt này
theo hướng chỉ quy định đối với một số nhóm
tội phạm đặc biệt nghiêm trọng gây nguy hại
đặc biệt lớn cho xã hội (như: các tội đặc biệt
nghiêm trọng xâm phạm tính mạng của con
người, các tội đặc biệt nghiêm trọng về ma tuý
và, các tội đặc biệt nghiêm trọng về tham
nhũng).
2) Phạm vi đối tượng không bị áp dụng tử
hình là quá hẹp vì chỉ hạn chế đối với phụ nữ
“đang mang thai” hoặc “đang nuôi con dưới 36
tháng” (đoạn 3 Điều 35), mà nên chăng cần
phải mở rộng sao cho tất cả phụ nữ, cũng như
nam giới trên 70 tuổi cũng được hưởng sự
khoan dung này.
3) Vẫn còn quy định mang tính tùy tiện khi
trao cho Chánh án Tòa án nhân dân tối cao
thẩm quyền quyết định (theo đề nghị của Viện
trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao) việc áp
dụng (hay không) thời hiệu thi hành bản án kết
tội đối với trường hợp xử phạt tù chung thân
hoặc tử hình mặc dù bản án đó qua thời hạn 15
năm (khoản 4 Điều 55).
3.2. Các quy định về hình phạt tử hình trong
Phần các tội phạm BLHS năm 1999 vẫn còn
nhiều vì nó được quy định trong 23 CTTP (tăng
11 cấu thành tội phạm so với dự kiến ban đầu là
12 CTTP tại thời điểm trước khi thông qua Luật
số 37/QH12 ngày 19/6/2009 về sửa đổi-bổ sung
BLHS như đã phân tích ở trên) là: 1) Khoản 1
Điều 78 (Tội phản bội Tổ quốc); 2) Khoản 1
Điều 79 (Tội hoạt động nhằm lật đổ chính
quyền nhân dân); 3) Khoản 1 Điều 80 (Tội gián
điệp); 4) Khoản 1 Điều 82 (Tội bạo loạn); 5)
Khoản 1 Điều 83 (Tội hoạt động phỉ); 6) Khoản
1 Điều 84 (Tội khủng bố nhằm chống chính
quyền nhân dân); 7) Khoản 1 Điều 85 (Tội phá
hoại cơ sở vật chất-kỹ thuật của nước Cộng hòa
XHCN Việt Nam); 8) Khoản 1 Điều 93 (Tội
giết người); 9 & 10) Các khoản 3-4 Điều 112
(Tội hiếp dâm trẻ em); 11) Khoản 4 Điều 133
(Tội cướp tài sản); 12) Khoản 4 Điều 157 (Tội
sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực
phẩm, thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh); 13)
Khoản 4 Điều 193 (Tội sản xuất trái phép chất
ma túy); 14) Khoản 4 Điều 194 (Tội tàng trữ,
vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt
chất ma túy); 15) Khoản 1 Điều 230a (Tội
khủng bố); 16) Khoản 2 Điều 231 (Tội phá hủy
công trình, phương tiện quan trọng về an ninh
quốc gia); 17) Khoản 4 Điều 278 (Tội tham ô
tài sản); 18) Khoản 4 Điều 279 (Tội nhận hối
lộ); 19) Khoản 4 Điều 316 (Tội chống mệnh
lệnh); 20) Khoản 3 Điều 322 (Tội đầu hàng
địch); 21) Điều 341 (Tội phá hoại hòa bình, gây
chiến tranh xâm lược); 22) Điều 342 (Tội chống
loài người) và; 23) Điều 343 (Tội phạm chiến
tranh).
L.V. Cảm, N.T. Lan / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 1-14
6
4. Về mặt thực tiễn – căn cứ vào việc áp
dụng các quy định của PLHS về hình phạt
tử hình trong thực tiễn xét xử ở Việt Nam.
Trước khi phân tích căn cứ này cần phải lưu ý
rằng, kể từ đầu những năm 2000 trở đi (chính
xác là sau năm 2002) các số liệu tử tù hàng
năm ở Việt Nam thuộc diện bí mật quốc gia nên
chúng ta chỉ có thể tiếp cận được các số liệu
thống kê của thực tiễn xét xử về hình phạt tử
hình từ thời điểm năm 2002 trở về trước. Chính
vì vậy, trong bài viết này chỉ có thể đề cập đến
giai đoạn 11 năm cuối thế kỷ XX-đầu thế kỷ
XXI (1992-2002) với các số liệu cụ thể trong
thực tiễn áp dụng các quy định của PLHS về
hình phạt tử hình trong giai đoạn xét xử hình sự
sơ thẩm của các Tòa án những năm cuối thế kỷ
XX-đầu thế kỷ XXI (1992-2002) trên cơ sở các
số liệu thống kê của Văn phòng Tßa ¸n nh©n
d©n tèi cao (cụ thể xin xem: Phụ lục 2 ở cuối
bài viết này). Việc phân tích các số liệu thống
kê của thực tiễn xét xử trong việc áp dung các
quy định của PLHS về hình phạt tử hình ở Việt
Nam giai đoạn 11 năm (1992-2002) đã cho
phép chỉ ra một số đặc điểm cơ bản như sau:
4.1. Một là, tỷ lệ số lượng các bị cáo bị Tòa án
tuyên phạt tử hình trên tổng số các bị cáo bị đưa
ra xét xử sơ thẩm có thể được coi là không
nhiều lắm vì chưa bao giờ đạt tới 0,4 % hàng
năm và chỉ có 2,71 % trong suốt 11 năm (1992-
2002).
4.2. Hai là, số lượng 931 bị cáo bị tuyên phạt tử
hình trong 5 năm (1997-2001) là những năm có
số lượng bị cáo bị tuyên phạt tử hình cao nhất
so với số lượng tổng số 1471 bị cáo bị tuyên
phạt tử hình trong 11 năm (1992-2002) cho
thấy, về cơ bản nhóm các tội phạm đặc biệt
nghiêm trọng mà những người bị kết án tử hình
đã thực hiện thường là chỉ tập trung vào 4 nhóm
được quy định trong BLHS Việt Nam năm 1999
là: 1) Các tội phạm về tham nhũng; 2) Các tội
phạm về ma túy; 3) Tội hiếp dâm trẻ em và; 4)
Tội giết người hoặc tội giết người kèm theo tội
phạm khác (phạm nhiều tội).
4.3. Ba là,

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Hình phạt tử hình trong pháp luật hình sự Việt Nam: Giữ nguyên hay cần giảm và tiến tới loại bỏ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *