[block id=”bo-sung-1″]

Tranh tụng là bảo đảm quan trọng đểngười tham gia tốtụng thực hiện đầy đủcác quyền
tốtụng của mình. Chỉtrong quá trình tốtụng có sựtranh tụng, người tham gia tốtụng mới có các
điều kiện pháp lý đểbảo vệquyền và lợi ích hợp pháp của mình liên quan đến vụán. Trên cơsở
đánh giá chứng cứvà các ý kiến tranh luận của các bên tham gia tốtụng, Hội đồng xét xửmới có
điều kiện cân nhắc, xem xét đểra quyết định đúng đắn, khách quan và đúng pháp luật, bảo vệcác
quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tốtụng. Do đó cần bổsung vào Chương II Bộ luật
Tố tụng dân sự điều luật quy định nguyên tắc tranh tụng thểhiện các nội dung cơbản sau:
1/ Xác định rõ chủthểtranh tụng trong tốtụng dân sự, gồm: đương sự, người đại diện, người bảo
vệquyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
2/ Bảo đảm cho tất cảcác bên tranh tụng các quyền, nghĩa vụbình đẳng và quy định thủtục tố
tụng, thủtục phiên toà hợp lý đểcác bên chứng minh, thực hiện quyền tranh tụng trong quá trình
tốtụng, nhất là trong xét xử;

nghien_cuu_bo_sung_nguyen_tac_tranh_tung_trong_bo_luat_to_tu

pdf7 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 2086 | Lượt tải: 7download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Nghiên cứu bổ sung nguyên tắc tranh tụng trong Bộ luật Tố tụng dân sự, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014) 40-46
40
Nghiên cứu bổ sung nguyên tắc tranh tụng trong
Bộ luật Tố tụng dân sự
Lại Văn Trình*
Tòa án Nhân dân, Quận 10, số 27 đường Thành Thái, phường 14, Quận 10, Tp. HCM
Nhận ngày 20 tháng 9 năm 2014
Chỉnh sửa ngày 28 tháng 11 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 18 tháng 12 năm 2014
Tóm tắt: Tranh tụng là bảo đảm quan trọng để người tham gia tố tụng thực hiện đầy đủ các quyền
tố tụng của mình. Chỉ trong quá trình tố tụng có sự tranh tụng, người tham gia tố tụng mới có các
điều kiện pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình liên quan đến vụ án. Trên cơ sở
đánh giá chứng cứ và các ý kiến tranh luận của các bên tham gia tố tụng, Hội đồng xét xử mới có
điều kiện cân nhắc, xem xét để ra quyết định đúng đắn, khách quan và đúng pháp luật, bảo vệ các
quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia tố tụng. Do đó cần bổ sung vào Chương II Bộ luật
Tố tụng dân sự điều luật quy định nguyên tắc tranh tụng thể hiện các nội dung cơ bản sau:
1/ Xác định rõ chủ thể tranh tụng trong tố tụng dân sự, gồm: đương sự, người đại diện, người bảo
vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.
2/ Bảo đảm cho tất cả các bên tranh tụng các quyền, nghĩa vụ bình đẳng và quy định thủ tục tố
tụng, thủ tục phiên toà hợp lý để các bên chứng minh, thực hiện quyền tranh tụng trong quá trình
tố tụng, nhất là trong xét xử;
3/ Bản án, quyết định của Toà án được đưa ra trên cơ sở xem xét các tài liệu, chứng cứ được xác
định và ý kiến của các bên tranh luận tại phiên toà.
Từ khóa: Tranh tụng; nguyên tắc tranh tụng; tố tụng dân dự; tranh tụng trong tố tụng dân sự.
I. Tranh tụng là một trong những nội dung
quan trọng, mang tính đột phá trong cải cách tư
pháp hiện nay ở nước ta đã được xác định trong
Nghị quyết 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về một
số nhiệm vụ trọng tâm của công tác tư pháp
trong thời gian tới và Nghị quyết 49-NQ/TW
của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp
đến năm 2020.∗Hiến pháp năm 2014 mới đây
cũng nhấn mạnh về việc đảm bảo nguyên tắc
_______

ĐT.: 84-913718871
Email: trinhlai47@gmail.com
tranh tụng. Tranh tụng không chỉ được thực
hiện trong thực tiễn tiến hành tố tụng đối với
các vụ án, tranh tụng phải được thực hiện ngay
trong quá trình lập pháp, phải được thể hiện
ngay trong các quy định của pháp luật về địa vị
tố tụng của người tiến hành, người tham gia tố
tụng, trong các thủ tục tố tụng và trong các bảo
đảm pháp lý cho việc tranh tụng, v.v
Phải nói rằng, tranh tụng có vai trò rất quan
trọng trong tố tụng. Trước tiên, tranh tụng góp
phần xác định sự thật khách quan của vụ án.
L.V. Trình / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014) 40-46 41
Bởi vì, tranh tụng thực chất là hình thức tố tụng
mà trong đó các bên tham gia tố tụng thực hiện
việc chứng minh các tình tiết của vụ án. Tranh
tụng chính là việc cho phép các bên tham gia tố
tụng thực hiện việc chứng minh, đặc biệt là
chứng minh tại phiên tòa. Pháp luật tố tụng phải
có các quy định không chỉ cho phép các chủ thể
có trách nhiệm chứng minh quyền thu thập,
kiểm tra, đánh giá chứng cứ; mà cần quy định
cho các bên tham gia tố tụng khác các quyền
năng tố tụng để họ có đủ điều kiện tham gia
chứng minh. Chỉ trên cơ sở nghe các bên thực
hiện việc điều tra và trình bày kết quả chứng
minh của mình, Tòa án mới có thể nhận thức
một cách đầy đủ, chính xác, khách quan sự thật
về vụ án.
Đồng thời, tranh tụng cũng có vai trò quan
trọng góp phần giải quyết khách quan, toàn diện
vụ án. Trực tiếp, công khai là một trong những
nguyên tắc xét xử tại phiên tòa đã được Hiến
pháp ghi nhận. Tại phiên tòa, các chứng cứ
được xem xét công khai bằng thủ tục xét hỏi;
các bên tranh luận, đưa ra quan điểm của mình
về đánh giá chứng cứ được xem xét, về các điều
khoản luật pháp cần áp dụng để giải quyết vụ
án và đề xuất các biện pháp cụ thể cho việc giải
quyết vụ án.
Ngoài ra, tranh tụng có vai trò giáo dục
quan trọng. Nhiệm vụ của hoạt động tố tụng
không chỉ là giải quyết đúng đắn, khách quan
vụ án, bảo vệ lợi ích xã hội, quyền và lợi ích
hợp pháp của công dân, mà còn giáo dục công dân
tuân thủ luật pháp, ngăn ngừa vi phạm pháp luật.
Tranh tụng tại phiên tòa đòi hỏi sự có mặt
của những người tham gia tố tụng. Việc tranh
luận trực tiếp, công khai tại phiên tòa không
hạn chế về thời gian, nơi những người tiến hành
tố tụng và người tham gia tố tụng đánh giá các
hành vi vi phạm pháp luật về pháp lý cũng như
xã hội, phân tích các quy định pháp luật cần
được áp dụng, giúp cho những người tham gia
tố tụng và những người tham dự phiên toà nâng
cao nhận thức về pháp luật, xác định định
hướng giá trị trong hành vi, giúp cho việc tuân
thủ luật pháp.
Phiên tòa tranh tụng không chỉ giáo dục
công dân nâng cao nhận thức pháp luật, mà còn
giáo dục lòng tin vào pháp luật và hành vi tuân
thủ pháp luật của công dân. Bằng phiên toà dân
chủ, công khai, những người tham gia tố tụng
được tạo mọi điều kiện để thực hiện quyền tố
tụng của mình, được xét hỏi, tranh luận công
khai, quyết định của Tòa án được đưa ra trên cơ
sở các chứng cứ được xem xét công khai tại
phiên toà, việc xét xử của Tòa án tạo ra trong
những người tham dự phiên tòa và những người
tham gia tố tụng lòng tin vào pháp luật, vào
hoạt động giải quyết vụ án của các cơ quan có
thẩm quyền. Lòng tin đó là cơ sở quan trọng để
công dân tự giác tuân thủ pháp luật, tích cực
tham gia vào hoạt động phòng ngừa vi phạm
pháp luật khác.
II. Sự ra đời và phát triển của khái niệm
tranh tụng trong tố tụng gắn liền với sự hình
thành và phát triển của các tư tưởng dân chủ,
tiến bộ trong lịch sử tư tưởng nhân loại. Tranh
tụng không chỉ là thành tựu pháp lý đơn thuần,
mà cao hơn nó là thành tựu của sự phát triển tư
tưởng, của nền văn minh nhân loại. Trong xã
hội hiện đại, ở các nước dù có tổ chức hệ thống
tư pháp khác nhau, dù là hệ thống luật án lệ
(common law), hệ thống luật lục địa (legal law)
hay hệ thống luật pha trộn (mixed law), thì ít
hay nhiều và bằng các thể hiện khác nhau, trong
hệ thống tố tụng đều có yếu tố tranh tụng. Đây
là cơ chế tố tụng có hiệu quả bảo đảm cho Toà
án xác định sự thật khách quan của vụ án, giải
quyết đúng đắn vụ việc, đảm bảo sự công bằng
và bảo vệ các quyền và lợi ích của các bên tham
gia tố tụng.
Vì thế, không thể cho rằng tranh tụng là yếu
tố đặc trưng của tư pháp tư sản; rằng tranh tụng
là biểu hiện của nền dân chủ tư sản hình thức và
vì vậy nó không thể có chổ đứng trong hoạt
L.V. Trình / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014) 40-46
42
động tư pháp xã hội chủ nghĩa; rằng trong tư
pháp xã hội chủ nghĩa chỉ có tố tụng xét hỏi và
kết hợp với tranh luận để giải quyết vụ án v.v
Theo từ điển tiếng Việt, tranh tụng có nghĩa
là sự kiện cáo lẫn nhau [1]. Còn theo nghĩa Hán
Việt (máy móc thông thường) thì thuật ngữ
tranh tụng được ghép từ hai từ “tranh luận” và
“tố tụng”. Tranh tụng là tranh luận trong tố
tụng. Trong tố tụng bao giờ cũng có sự tham gia
của các bên có quyền hoặc lợi ích trái ngược
nhau yêu cầu Tòa án phân xử. Để có cơ sở cho
Tòa án có thể phân xử, pháp luật quy định cho
các bên tham gia tố tụng quyền khởi kiện vụ
việc ra trước Tòa án, chứng minh và tranh luận
để bảo vệ yêu cầu của mình.
Như vậy, tranh tụng bao giờ cũng gắn liền
với hoạt động tài phán của Tòa án. Xét xử là
hoạt động phân xử vụ kiện giữa các bên có
quyền và lợi ích khác nhau. Tại phiên tòa, Tòa
án tiến hành xác định sự thật của vụ án bằng
cách điều tra công khai, chính thức về vụ việc,
nghe các bên tranh luận về giải quyết vụ án từ
góc độ nội dung cũng như pháp luật áp dụng để
ra phán quyết.
Tuỳ theo tính chất vụ án mà chức năng tố
tụng, địa vị pháp lý của các bên cũng khác nhau.
Trong khoa học pháp lý, tranh tụng được phân
thành tranh tụng hình sự, tranh tụng dân sự, tranh
tụng kinh tế, tranh tụng hành chính [2].
Trong tất cả các loại tranh tụng, Tòa án là
cơ quan thực hiện chức năng xét xử. Tòa án
thực hiện chức năng như một trọng tài có địa vị
độc lập với các bên để phân xử một cách khách
quan, theo pháp luật. Trong tố tụng, chức năng
xét xử của Toà án độc lập. Cần phải khẳng định
rằng với tính chất là sự tranh luận giữa các bên
có quyền và lợi ích khác nhau, tranh tụng luôn
luôn có mặt trong các hệ thống tố tụng khác
nhau. Bởi vì, mục đích của các hệ thống tố tụng
dân chủ, tiến bộ trong thế giới hiện đại là xác
định được sự thật và phán quyết về vụ án trên
cơ sở quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, mỗi hệ thống tố tụng lại có
phương cách xác định sự thật khác nhau, cơ sở
pháp lý khác nhau nên phạm vi, tính chất và
mức độ tranh tụng cũng có những điểm khác
nhau. Căn cứ vào phương cách mà tố tụng được
thực hiện, cơ sở pháp lý cho việc thực hiện
phương cách đó, người ta phân tố tụng tư pháp
thành các hệ thống khác nhau: hệ thống tranh
tụng, hệ thống xét hỏi (hay thẩm vấn) và hệ
thống pha trộn. Và trong mỗi hệ thống đó, mức
độ tranh tụng cũng có khác nhau [3, 4].
Tố tụng nước ta được thực hiện theo hệ
thống pha trộn thiên về xét hỏi, tức yếu tố xét
hỏi trong tố tụng nước ta rõ nét hơn. Việc
nghiên cứu bản chất của tranh tụng tại phiên toà
ở nước ta phải được xem xét từ góc độ tranh
tụng trong tố tụng xét hỏi.
III. Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS) của
nước ta chưa chính thức quy định tranh tụng là
nguyên tắc cơ bản của tố tụng dân sự. Tuy
nhiên, phần nội dung của nguyên tắc này đã
được thể hiện trong BLTTDS khi được sửa đổi,
bổ sung năm 2011 qua việc quy định bổ sung
Điều 23a về nguyên tắc“Bảo đảm quyền tranh
luận trong tố tụng dân sự”. Việc quy định bổ
sung này đã góp phần bảo đảm được tính dân
chủ, công khai và minh bạch của tố tụng dân sự,
tạo cơ hội cho các đương sự bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp của họ trước Tòa án, đồng thời
tạo điều kiện cho việc giải quyết vụ án dân sự
của Tòa án được nhanh chóng và đúng đắn. Bởi
vì, chỉ khi các đương sự được thực hiện quyền
tranh luận thì các tình tiết của vụ án được làm
sáng tỏ, Tòa án có đầy đủ các chứng cứ để giải
quyết vụ án một cách chính xác và đúng pháp
luật. Ngoài ra, quy định về nguyên tắc này còn
là cơ sở cho việc sửa đổi, bổ sung các quy định
cụ thể trong các chương tiếp theo của BLTTDS
năm 2004 nhằm đảm bảo cho đương sự thực
hiện quyền tranh luận, như: bổ sung quy định
về đương sự có quyền đưa ra câu hỏi với người
khác về vấn đề liên quan đến vụ án; bị đơn,
L.V. Trình / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014) 40-46 43
người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan có
quyền đưa ra yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập
trước khi Tòa án ra quyết định đưa vụ án ra xét
xử sơ thẩm quy định tại khoản 13, khoản 26
Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung năm 2011…. Tuy
nhiên, với việc bổ sung nguyên tắc Bảo đảm
quyền tranh luận trong tố tụng dân sự nêu trên
tại Điều 23a với nội dung: “Trong quá trình
giải quyết vụ án dân sự, Tòa án bảo đảm để các
bên đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của đương sự thực hiện quyền tranh
luận để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của
đương sự”, có thể nói phần nào chưa thể hiện
hết nội hàm của yếu tố “tranh tụng”, nhất là về
mặt chủ thể; bởi vì, với bản chất, vai trò của
tranh tụng như đã phân tích trên thì tranh tụng
không chỉ dừng lại ở các đương sự (nguyên
đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên
quan – Điều 56 BLTTDS), người bảo vệ quyền
và lợi ích hợp pháp của đương sự (Điều 63
BLTTDS) mà còn kể đến chủ thể tham gia tố
tụng khác như: người đại diện (Điều 73
BLTTDS), mà họ cũng cần được đảm bảo các
quyền năng tố tụng để tham gia chứng minh.
Mặc dù, có thể nói rằng: đối với người đại diện
(đại diện theo pháp luật hoặc theo ủy quyền),
xem như được thực hiện các quyền, nghĩa vụ
của đương sự mà mình đại diện, nhưng không
vì vậy mà lại không đề cập đến họ là chủ thể
tranh tụng, trong khi đó họ được luật quy định
về địa vị pháp lý của mình (từ Điều 73 đến
Điều78 BLTTDS), và là người trực tiếp tham
gia tranh luận trong tố tụng. Từ đó, cũng lý giải
cho các trường hợp mà chủ thể là người khởi
kiện (không phải là nguyên đơn) để bảo vệ
quyền, lợi ích hợp pháp của người khác (theo
khoản 1, 2 Điều 162 BLTTDS; khoản 2 Điều 3
Nghị quyết số 05/2012/NQ-HĐTP), đối với họ
được luật quy định là người đại diện theo pháp
luật trong tố tụng dân sự của người được bảo vệ
đó (Điều 73 BLTTDS); với tư cách tham gia tố
tụng này thì tất yếu họ được xem là chủ thể
tranh tụng. Như vậy có thể nói chủ thể tranh
tụng không chỉ là đương sự, người bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự mà còn
kể đến người đại diện.
Khi tham gia xét hỏi cũng như tranh luận tại
phiên toà, mỗi bên tham gia tố tụng đều khai
thác các yếu tố “có lợi” cho lợi ích của mình.
Ví dụ: tại phiên tòa hình sự, Viện kiểm sát thực
hành quyền công tố (thực hiện hành vi buộc
tội); về phía bị cáo bào chữa về sự vô tội, trách
nhiệm hình sự hạn chế, tình tiết giảm nhẹ trách
nhiệm hình sự. Khác với phiên tòa hình sự,
thì phiên tòa dân sự chủ yếu mang tính “tư tố”,
dựa trên quyền tự định đoạt của các đương sự;
đối với Viện kiểm sát trong trường hợp có tham
gia phiên tòa với tư cách là người tiến hành tố
tụng thì chỉ thực hiện chức năng kiểm sát việc
tuân theo pháp luật trong tố tụng dân sự (Điều
21, Điều 234 BLTTDS) mà không thực hiện
chức năng công tố như trong tố tụng hình sự,
cũng như không thể thực hiện việc đề nghị
đường lối giải quyết, xét xử vụ án (thuộc chức
năng xét xử); hoặc đặt yêu cầu, khởi tố vì lợi
ích chung, lợi ích hợp pháp của người khác
trong vụ việc dân sự như đã từng thực hiện theo
pháp luật tố tụng dân sự cũ trước kia; ngay cả
Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 mới ban
hành cũng đã bỏ quy định về quyền của Viện
kiểm sát yêu cầu Tòa án: hủy bỏ việc kết hôn
trái pháp luật hoặc hạn chế quyền của cha, mẹ
đối với con chưa thành niên Từ đó cho thấy
pháp luật hiện nay đã nhìn nhận tinh thần của
nguyên tắc tranh tụng, qua việc có cách nhìn
phân định chủ thể tranh tụng trong tố tụng dân
sự, mặc dù nguyên tắc tranh tụng chưa được
quy định bằng một điều luật cụ thể hoàn chỉnh
trong BLTTDS.
Trong giai đoạn tranh luận, các bên tham
gia tố tụng đưa ra các quan điểm của mình về
đánh giá chứng cứ, kết luận về bản chất pháp lý
của vụ việc, phân tích các quy định của pháp
luật đề nghị áp dụng và đề xuất các ý kiến giải
quyết vụ án. Trên cơ sở các chứng cứ được thu
L.V. Trình / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014) 40-46
44
thập phong phú, các phân tích, đánh giá nhiều
chiều về chứng cứ cũng như pháp luật áp dụng,
Hội đồng xét xử có đầy đủ điều kiện để xem
xét, quyết định về vụ án một cách toàn diện,
đầy đủ và khách quan. Hội đồng xét xử phải
xem xét toàn bộ, không được xem nhẹ chứng cứ
nào được thu thập và kiểm tra tại phiên toà; cân
nhắc các quan điểm khác nhau về áp dụng pháp
luật, về đánh giá thực chất vụ án để ra phán
quyết đúng đắn, khách quan, hợp pháp.
Để đảm bảo cho các bên tham gia tố tụng
thực sự bình đẳng với nhau, các bên phải có địa
vị pháp lý bình đẳng: bình đẳng về các quyền tố
tụng và bình đẳng về các nghĩa vụ tố tụng.
Yếu tố tranh tụng không chỉ đòi hỏi các bên
tham gia tố tụng có địa vị pháp lý như nhau.
Theo chúng tôi, điều đó cần nhưng chưa đủ cho
việc tranh tụng thực sự. Muốn cho tranh tụng
trở thành yếu tố cần thiết trong hoạt động tố
tụng và điều kiện cho việc giải quyết đúng đắn,
khách quan, toàn diện vụ án, pháp luật tố tụng
cần bảo đảm cho các bên khả năng thực sự để
thực hiện các quyền tố tụng mà pháp luật quy
định một cách hiệu quả, không hình thức. Vì
thế cho nên, trong tố tụng, các đương sự không
chỉ có quyền tự bảo vệ mà còn có quyền nhờ
người khác bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho
mình. Để hoạt động xét xử của Toà án được
chính xác, toàn diện, khách quan, phải chăng tố
tụng nước ta cần được thực hiện theo hướng
bảo đảm cho các đương sự đều có người bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp để họ có điều kiện
tranh tụng bình đẳng trong quá trình tố tụng nói
chung và tại phiên toà nói riêng, có thể bằng
nhiều biện pháp khác nhau, chẳng hạn 1/ Biện
pháp pháp lý: quy định mở rộng đối tượng được
trợ giúp pháp lý (người mù chữ, nạn nhân bạo
lực gia đình), hoặc quy định về các lĩnh vực
được trợ giúp pháp lý (vụ án khởi kiện vì lợi ích
công cộng, vụ án có tính chất phức tạp);
2/ Biện pháp về tổ chức: phát triển mạnh hệ
thống tổ chức, trung tâm trợ giúp pháp lý, đội ngũ
luật sư cộng tác viên, trợ giúp viên pháp lý
Tranh tụng là một trong những bảo đảm
pháp lý để người tham gia tố tụng thực hiện đầy
đủ các quyền tố tụng của mình; tranh tụng là sự
tham gia tố tụng của các bên có quyền và lợi
ích liên quan để bảo vệ lợi ích của mình. Vai trò
của tranh tụng trong bảo vệ các quyền và lợi ích
hợp pháp của người tham gia tố tụng thể hiện
trong các điểm sau đây:
– Thứ nhất, tranh tụng bảo đảm quan trọng
để người tham gia tố tụng thực hiện đầy đủ các
quyền tố tụng của mình. Trong quá trình tố tụng
cũng như tại phiên toà, người tham gia tố tụng
có các quyền và nghĩa vụ tố tụng tương ứng.
Thực hiện tốt việc tranh tụng thực chất là bảo
đảm cho người tham gia tố tụng thực hiện các
quyền tố tụng mà pháp luật quy định.
Đồng thời, thực hiện việc tranh tụng cũng
có nghĩa là các cơ quan tiến hành tố tụng, các
bên tham gia tranh tụng phải thực hiện nghĩa vụ
tố tụng của mình để bảo đảm cho người tham
gia tố tụng thực hiện các quyền tố tụng tương
ứng. Đặc điểm của các quan hệ tố tụng thể hiện
ở chỗ thông thường trong quan hệ đó quyền của
chủ thể này tương ứng với nghĩa vụ của chủ thể
kia và ngược lại. Chẳng hạn, trong vụ án dân
sự, đương sự có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ
người khác bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp
cho mình; vì vậy, nghĩa vụ của cơ quan tiến
hành tố tụng là phải đảm bảo cho họ thực hiện
quyền đó, như: quy định nghĩa vụ giải thích
quyền này cho họ, nghĩa vụ yêu cầu Trung tâm
trợ giúp pháp lý cử người bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp cho họ trong các trường hợp pháp
luật quy định Việc không bảo đảm quyền này
cho họ (trừ trường hợp họ từ chối) là vi phạm
nghiêm trọng thủ tục tố tụng, cần phải xác định
đó là căn cứ để huỷ án, xét xử lại, v.v
– Thứ hai, chỉ trong quá trình tố tụng có sự
tranh tụng, người tham gia tố tụng mới có các
điều kiện pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của mình liên quan đến vụ án. Tính
tranh tụng càng cao thì điều kiện cho người
L.V. Trình / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014) 40-46 45
tham gia tố tụng càng lớn và việc sử dụng các
yếu tố tranh tụng để bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của mình càng đạt hiệu quả cao.
Tranh tụng được thực hiện trong toàn bộ
quá trình tố tụng và đặc biệt tập trung tại phiên
toà. Trong các giai đoạn tố tụng trước phiên toà,
người tham gia tố tụng thực hiện các quyền
năng tố tụng được pháp luật quy định để chuẩn
bị cho việc tranh tụng tại phiên toà; họ có
quyền đưa ra các chứng cứ và các yêu cầu. Tại
phiên toà sơ thẩm, người tham gia tố tụng tham
gia tranh tụng trong các giai đoạn xét hỏi cũng
như tranh luận của phiên toà. Trong giai đoạn
xét hỏi, người tham gia tố tụng được hỏi, được
tham gia xét hỏi. Việc khai báo trước Toà cũng
như kết quả xét hỏi là những phương tiện cần
thiết để người tham gia tố tụng thực hiện việc
chứng minh những tình tiết của vụ án liên quan
đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình và trên
cơ sở đó thực hiện việc tranh luận bảo vệ quyền
và lợi ích đó tại phiên toà.
Tham gia tranh luận để bảo vệ quyền và lợi
ích hợp pháp của mình, cho thấy vai trò rất
quan trọng của việc tranh tụng tại phiên tòa.Tại
phiên toà tranh tụng, những người tham gia tố
tụng không bị hạn chế về thời gian để trình bày
ý kiến của mình về vụ án, đề nghị Toà

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Nghiên cứu bổ sung nguyên tắc tranh tụng trong Bộ luật Tố tụng dân sự

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *