[block id=”bo-sung-1″]


Trong chiến lƣợc phát triển nông nghiệp hiện nay của nƣớc ta, việc chuyển đổi
cơ cấu cây trồng để nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đang là yêu
cầu bức thiết của sản xuất nông nghiệp. Rau an toàn là một trong những loại cây trồng
đem lại hiệu quả kinh tế cao, đồng thời đảm bảo đƣợc vệ sinh môi trƣờng và vệ sinh
an toàn thực phẩm, góp phần vào việc nâng cao đời sống và sức khoẻ cộng đồng. Đẩy
mạnh sản xuất rau an toàn là chủ trƣơng đúng đắn và nhiệm vụ hàng đầu của nông
nghiệp nói chung và ngành rau quả nói riêng.
Sản xuất rau nƣớc ta trong những năm gần đây đã tăng cả về diện tích, năng
suất, và sản lƣợng, góp phần tăng thu nhập cho ngƣời trồng rau. Theo nghiên cứu của
Viện nghiên cứu Rau quả (Đề tài KC.06.10NN, 2006), bình quân một hécta rau tại
đồng bằng sông Hồng cho thu nhập 22,5 triệu đồng/vụ, gấp đôi so với trồng lúa. Nghề
trồng, sơ chế và chế biến rau cũng thu hút lớn lực lƣợng lao động vốn đang dƣ thừa ở
nông thôn hiện nay. Ngoài ra, rau xanh, rau chế biến còn tham gia xuất khẩu đóng
góp phần đáng kể lƣợng ngoại tệ cho đất nƣớc.
Song kết quả đó chƣa tƣơng xứng với tiềm năng của ngành rau: Năng suất rau
của ta chƣa bằng năng suất bình quân thế giới; sản lƣợng rau tăng nhƣng mới đảm bảo
lƣợng tiêu dùng trong nƣớc, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng rau còn rất thấp (khoảng
115 triệu USD); đặc biệt mức độ an toàn vệ sinh thực phẩm chƣa đảm bảo. Kỹ thuật
sản xuất còn lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp, hiệu quả kinh tế không cao. Quy mô sản
xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, chƣa quy hoạch thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Giống cải củ Đầm Hà là giống đặc sản địa phuong, đƣợc trồng lâu đời ở xã
Đầm Hà, Đại Bình, Quảng Lợi, Tân Lập, Tân Bình. Diện tích hàng năm ƣớc đạt 200-
400 ha, sản lƣợng khoảng 3.600-7.200 tấn. Do sự phù hợp của giống với điều kiện
tiểu sinh thái của vùng nên cải củ Đầm Hà sinh trƣởng phát triển tốt cho năng suất cao
và có hƣơng vị đặc biệt, vì vậy, cải củ Đầm Hà đã trở thành đặc sản của Quảng Ninh


pdf84 trang | Chia sẻ: thientruc20 | Ngày: 09/08/2021 | Lượt xem: 21 | Lượt tải: 0download

Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Nghiên cứu ứng dụng các biện pháp canh tác và bảo quản chế biến quy mô nông hộ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cải củ đặc sản Đầm Hà, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

ỦY BAN NHÂN DÂN HUYỆN ĐẦM HÀ
TRẠM KHUYẾN NÔNG ĐẦM HÀ
———————-
BÁO CÁO TỔNG KẾT
KẾT QUẢ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
THUỘC DỰ ÁN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ NÔNG NGHIỆP VỐN VAY ADB
Tên đề tài: “ Nghiên cứu ứng dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác và
bảo quản, chế biến quy mô nông hộ nhằm nâng cao năng suất, chất
lượng sản phẩm cải củ đặc sản Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh”
Cơ quan chủ quản: Bộ Nông nghiệp và PTNT
Cơ quan chủ trì: Trạm khuyến nông Đầm Hà
Chủ nhiệm đề tài: K.S. Phạm Trung Dũng
Thời gian thực hiện: 2009-2011
Quảng Ninh – 2011
2
PHẦN I
MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong chiến lƣợc phát triển nông nghiệp hiện nay của nƣớc ta, việc chuyển đổi
cơ cấu cây trồng để nâng cao hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đang là yêu
cầu bức thiết của sản xuất nông nghiệp. Rau an toàn là một trong những loại cây trồng
đem lại hiệu quả kinh tế cao, đồng thời đảm bảo đƣợc vệ sinh môi trƣờng và vệ sinh
an toàn thực phẩm, góp phần vào việc nâng cao đời sống và sức khoẻ cộng đồng. Đẩy
mạnh sản xuất rau an toàn là chủ trƣơng đúng đắn và nhiệm vụ hàng đầu của nông
nghiệp nói chung và ngành rau quả nói riêng.
Sản xuất rau nƣớc ta trong những năm gần đây đã tăng cả về diện tích, năng
suất, và sản lƣợng, góp phần tăng thu nhập cho ngƣời trồng rau. Theo nghiên cứu của
Viện nghiên cứu Rau quả (Đề tài KC.06.10NN, 2006), bình quân một hécta rau tại
đồng bằng sông Hồng cho thu nhập 22,5 triệu đồng/vụ, gấp đôi so với trồng lúa. Nghề
trồng, sơ chế và chế biến rau cũng thu hút lớn lực lƣợng lao động vốn đang dƣ thừa ở
nông thôn hiện nay. Ngoài ra, rau xanh, rau chế biến còn tham gia xuất khẩu đóng
góp phần đáng kể lƣợng ngoại tệ cho đất nƣớc.
Song kết quả đó chƣa tƣơng xứng với tiềm năng của ngành rau: Năng suất rau
của ta chƣa bằng năng suất bình quân thế giới; sản lƣợng rau tăng nhƣng mới đảm bảo
lƣợng tiêu dùng trong nƣớc, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng rau còn rất thấp (khoảng
115 triệu USD); đặc biệt mức độ an toàn vệ sinh thực phẩm chƣa đảm bảo. Kỹ thuật
sản xuất còn lạc hậu, dẫn đến năng suất thấp, hiệu quả kinh tế không cao. Quy mô sản
xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, chƣa quy hoạch thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung.
Giống cải củ Đầm Hà là giống đặc sản địa phuong, đƣợc trồng lâu đời ở xã
Đầm Hà, Đại Bình, Quảng Lợi, Tân Lập, Tân Bình. Diện tích hàng năm ƣớc đạt 200-
400 ha, sản lƣợng khoảng 3.600-7.200 tấn. Do sự phù hợp của giống với điều kiện
tiểu sinh thái của vùng nên cải củ Đầm Hà sinh trƣởng phát triển tốt cho năng suất cao
và có hƣơng vị đặc biệt, vì vậy, cải củ Đầm Hà đã trở thành đặc sản của Quảng Ninh.
Củ cải Đầm Hà, ngoài việc sử dụng nhƣ một loại rau tƣơi, ngƣời dân còn chế
biến ra nhiều dạng nhằm bảo quản đƣợc lâu và nâng cao giá trị hàng hóa. Nếu một
kilôgam củ cải tƣơi bán đƣợc từ 5.000 – 6.000 đ/kg thì một kilôgam củ cải thái sợi
phơi khô có thể bán đƣợc từ 25.000-30.000 đ/kg. Chính vì vậy, một hécta cải củ cho
thu nhập từ 72 – 90 triệu đồng (bán dạng củ tƣơi); từ 110 – 130 triệu đồng (nếu đã chế
biến).
3
Trƣớc nhu cầu rất lớn của thị trƣờng, trong những năm qua, diện tích cải củ của
huyện không ngừng tăng lên, từ 80 ha (năm 2004) tăng lên 400 ha (năm 2008). Song
sản xuất cải củ Đầm Hà còn manh mún nhỏ lẻ, mang tính tự phát theo nhu cầu tiêu
dùng; kỹ thuật sản xuất lạc hậu, trồng theo lối cổ truyền, năng suất thấp và không
đồng đều; kỹ thuật chế biến thô sơ nên sản phẩm chế biến chƣa đạt tiêu chuẩn phân
phối trên thị trƣờng, đặc biệt các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm chƣa đƣợc
đánh giá và kiểm soát. Với những ƣu điểm của giống cải củ Đầm Hà và nhu cầu thị
trƣờng, cần áp dụng đồng bộ kỹ thuật canh tác và kỹ thuật bảo quản, chế biến để nâng
cao năng suất, chất lƣợng củ cải tƣơi cũng nhƣ củ cải chế biến, mở rộng thị trƣờng
tiêu thụ sản phẩm đặc sản cải củ Đầm Hà nhằm phát triển sản xuất, góp phần nâng
cao thu nhập và tạo thêm việc làm cho ngƣời lao động huyện Đầm Hà.
Để góp phần giúp cho ngƣời nông dân tại Đầm Hà có đƣợc những kiến thức cơ
bản và kỹ thuật trồng, sơ chế và chế biến cải củ đạt năng suất, chất lƣợng cao, cung
cấp sản phẩm an toàn cho ngƣời tiêu dùng, nhằm nâng cao thu nhập cho ngƣời dân,
đảm bảo sức khỏe cho cộng đồng và phục vụ nhu cầu thị trƣờng, Dự án khoa học
công nghệ Nông nghiệp, vốn vay ADB đã triển khai đề tài: “ Nghiên cứu ứng dụng
các biện pháp canh tác và bảo quản chế biến quy mô nông hộ nhằm nâng cao năng
suất, chất lượng cải củ đặc sản Đầm Hà”.
II. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
* Mục tiêu tổng quát:
– Phát triển giống cải củ Đầm Hà (tỉnh Quảng Ninh) góp phần nâng cao thu
nhập, tạo thêm việc làm cho ngƣời lao động trên địa bàn huyện và đa dạng hoá sản
phẩm phục vụ thị trƣờng trong nƣớc.
* Mục tiêu cụ thể:
– Hoàn thiện đƣợc quy trình kỹ thuật thâm canh cải củ thƣơng phẩm nhằm nâng
cao năng suất (15-20%), duy trì chất lƣợng và nâng cao hiệu quả kinh tế của sản xuất
cải củ đặc sản Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh.
– Xây dựng đƣợc quy trình sơ chế bảo quản, chế biến quy mô nông hộ giống cải
củ đặc sản Đầm Hà nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho sản xuất và đa dạng hoá sản
phẩm phục vụ thị trƣờng trong nƣớc.
4
PHẦN II
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ SẢN XUẤT CẢI CỦ
1. Nguồn gốc, phân loại và sử dụng
1.1. Nguồn gốc và phân loại
Cây cải củ (Raphanus sativus Linn) là một trong những loại rau cổ, đƣợc trồng
ở Ai Cập cách đây 2000 năm trƣớc công nguyên, đƣợc di thực tới Trung Quốc khoảng
500 năm trƣớc công nguyên, tới Nhật Bản 700 năm sau công nguyên với các dạng
hoang dại phổ biến nhất đƣợc tìm thấy ở vùng Địa Trung Hải.
Do quá trình trồng trọt mà ngƣời ta tạo ra những dạng và giống trồng khác
nhau, phù hợp với điều kiện sinh thái từng vùng, ví dụ ở châu Âu, ngƣời ta đã lai
thành công giữa loài R. sativus với một vài dạng Brassica và loài Sinapis arvensis.
Theo Banga (1976), vào thế kỷ 18, dạng củ tròn đƣợc phát triển mạnh, đầu tiên là
màu trắng, sau đó là màu đỏ, trong cuộc cách mạng về giống ở châu Âu, có những
thay đổi về dạng củ, màu sắc: Củ dài, hình cầu, dạng quả lê, kể cả củ dẹt, màu sắc củ
cũng rất đa dạng: Trắng, đỏ, vàng và cả màu đen. Cũng theo Banga (1976), có nhiều
loại cải củ đƣợc trồng trên thế giới: Loại củ nhỏ, loại trồng trong mùa mát, loại củ to
thích nghi với biên độ nhiệt độ rộng hơn, loại củ nhỏ nhƣ tai chuột, có loại cải củ
phần sử dụng là quả, dài 0 – 60 cm, dùng để muối chua, ăn sống, nấu. Có 4 loại cải củ
thuộc về loài R. sativus L. Với 2n = 18 với đặc điểm thực vật học đƣợc biết nhƣ các
loài: radicula, nigger, mougri và oleifera.
1.2 Thành phần hóa học và ứng dụng của củ cải
1.2.1 Thành phần hóa học.
Củ cải trắng chứa 92% nƣớc, 1.5% protid, 3.7% glucid, 1.8% cellulose. Trong lá
tƣơi có 83.8% nƣớc, 2.3%protid, 0.1% lipid, 1.6% cellulose và 7.4% dẫn xuất không
protein. Củ tƣơi chứa glucose, pentosan. Adenine, arginin, histidin, cholin, trigonellin,
diastase, glucosidase, oxydase, catalase, vitamin A, B, C; còn có allyl isothiocynat,
oxalic acid. Lá và ngọn có chứa tinh dầu và một lƣợng đáng kể vitamin A và C. Hạt
chứa 30 – 40% dầu béo mà thành phần chủ yếu là hợp chất sulfur; còn có raphanin là
một chất kháng khuẩn đối với nhiều loại vi khuẩn. Rễ chứa glucosid enzyme và
Methyl mercapten.
1.2.2. Một vài ứng dụng của củ cải.
– Làm thực phẩm:
Củ cải đƣợc trồng lấy lá non luộc ăn, lá già muối dƣa và để lấy củ. Củ cải là
loại thực phẩm tƣơng đối dễ sử dụng. Có thể dùng chế biến nhiều món ăn nhƣ luộc,
5
kho với thịt, với cá, xào mỡ, xào thịt, còn dùng muối dƣa ăn xổi, làm dƣa ăn quanh
năm (ngâm trong nƣớc mắm), làm củ cải muối, phơi khô dự trữ để làm dƣa góp khi
cần.
– Tác dụng phòng và chữa bệnh:
Trong y học dân tộc, củ cải đƣợc dùng trong trƣờng hợp ăn uống không ngon
miệng, dùng trị bệnh hoại huyết, còi xƣơng, thiếu khoáng, lên men trong ruột, đau gan
mạn tính, vàng da, sỏi mật, viêm khớp, thấp khớp, và các bệnh về đƣờng hô hấp (ho,
hen). Đông y cũng sử dụng củ cải để chữa bệnh lỵ, giải độc và dùng ngoài đắp trị
bỏng. Hạt củ cải dùng chữa chứng phong đờm, thở suyễn, mụn nhọt, đại tiểu tiện
không thông. Lá dùng chữa khản tiếng, chữa xuất huyết ở ruột, khái huyết và còn
dùng chữa suyễn cho ngƣời già.
– Tác dụng phòng chống ung thư:
1. Trong củ cải hàm chứa nhiều chất xơ có thể kích thích dạ dày, đƣờng ruột nhu
động, giảm bớt thời gian lƣu lại của ―chất thải‖ ở trong đƣờng ruột, phòng chống ung
thƣ kết tràng và ung thƣ trực tràng.
2. Acid ribose kép trong củ cải có tính chịu đựng khá cao đối với chất xúc tác ở trong
khoang miệng. Khi nuốt vào không dễ bị thoái biến, không có tác dụng phụ. Ăn củ cải
đƣợc coi là cách giảm cholesterol rất hiệu quả. Từ đó nó có tác dụng ngăn ngừa sự
phát triển của các tế bào ung thƣ.
3. Trong củ cài hàm chứa dầu cải và glycoside, có thể phát huy tác dụng đối với nhiều
loại chất xúc tác, hình thành nên thành phần chống ung thƣ có vị cay cay. Vì vậy, củ
cải càng cay, thành phần này càng nhiều, khả năng chống ung thƣ cũng càng tốt.
– Tác dụng giảm cao huyết áp:
Trong củ cải có chứa nitrate có hiệu quả đáng kể với bệnh cao huyết áp. Nitrate
cũng có trong các loại rau lá xanh, vì thế ngoài việc sử dụng củ cải đƣờng, các loại
rau lá xanh cũng là một lựa chọn tốt với những ngƣời bị cao huyết áp.
– Các tác dụng khác:
Củ cải là thực phẩm tốt trong các loại rau, thành phần dinh dƣỡng phong phú,
có nhiều vitamin và nhiều loại khoáng chất, trong đó hàm lƣợng vitamin C nhiều gấp
10 lần so với quả Lê. Củ cải là loại thực phẩm có chứa rất nhiều sắt, magie, acid folic,
vitamin A, vitamin C và cacbonhydrat
6
2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT TRONG VÀ NGOÀI NƢỚC
2.1 Tình hình sản xuất trên thế giới
Ngày nay, khoa học đã làm rõ vai trò của rau xanh là nguồn cung cấp chủ yếu
các vitamin (đặc biệt là các loại VTM A, C, E); các chất khoáng (canxi, phốt pho,
sắt,) và chất xơ cho cơ thể. Bên cạnh giá trị dinh dƣỡng, rất nhiều loại rau có tính
dƣợc lý cao, là những loại thảo dƣợc quý giúp ngăn ngừa và chữa trị nhiều bệnh nan y
cho con ngƣời, nhất là trẻ em và ngƣời cao tuổi.
Thế giới ngày nay đã đáp ứng đƣợc nhu cầu tối thiểu về rau xanh cho con
ngƣời. Theo số liệu thống kê, mức tiêu thụ rau xanh bình quân đầu ngƣời của thế giới
đạt hơn 100kg/năm. Tại các nƣớc châu á, mức tiêu thụ rau bình quân đầu ngƣời ở
nhiều nƣớc khá cao: Trung Quốc (180kg/năm), Hàn Quốc (160kg/năm), Nhật Bản
(114kg/năm).
Để đa dạng các chủng loại rau, cần phát triển các loại rau bản địa và các giống
rau địa phƣơng làm phong phú nguồn gen, phong phú chủng loại rau, đồng thời nâng
cao năng suất, cải thiện đời sống cho ngƣời dân địa phƣơng. Trong đó, các giống địa
phƣơng cần đƣợc quan tâm phát triển bởi những ƣu điểm vốn có của nó nhƣ sinh
trƣởng phát triển khỏe, khả năng chống chịu tốt, phù hợp với sinh thái địa phƣơng.
Trên thế giới, cải củ đƣợc sử dụng phần rễ mềm ăn sống nhƣ sa lát, hoặc nấu
chín nhƣ các loại rau khác, vị cay của cải củ đƣợc coi là chất kích thích ngon miệng.
Lá non cải củ đƣợc nấu nhƣ rau, hoặc ăn sống. Trong công nghiệp chế biến, cải củ là
nguyên liệu chế biến kim chi, củ cải dầm, củ cải khô,trong y học, cải củ đƣợc sử
dụng chữa nhiều bệnh, là vị thuốc để chữa bệnh gan và mật, chữa chứng mất ngủ, đau
đầu, bệnh tiêu chảy kéo dài. Rễ, lá, hoa, quả cải củ chống lại hoạt động của vi khuẩn
gram âm, dùng để chữa bệnh viêm đƣờng tiết niệu và kích thích ăn ngon. Muối chiết
xuất từ rễ củ cải, làm khô đốt thành tro màu trắng để chữa bệnh viêm dạ dày. Hạt củ
cải dùng làm men tiêu hóa, làm long đờm, lợi tiểu.
Sản lƣợng củ cải hàng năm của thế giới khoảng 7 triệu tấn/năm, chiếm 2% sản
lƣợng rau toàn thế giới, đóng vai trò quan trọng trong các loại rau ở Nhật Bản, Hàn
Quốc và Đài Loan. Năm 2002, các nƣớc vùng Đông nam Á nhƣ Indonexia có sản
lƣợng cải củ là 27,800 tấn/năm, Malaixia là 1,50 tấn/năm, Philipin 9,000 tấn/năm,
Thái lan 32,000 tấn/năm. (M.Ali, 2006).
7
Tại châu Á, phần lớn nông dân ở vùng Đông nam Á tự để giống lấy hạt cải
củ địa phƣơng, các giống này thuộc nhóm cải củ Trung Quốc đƣợc chọn dựa trên các
tiêu chí: Dạng củ hấp dẫn, màu thịt củ, hƣơng vị thịt củ, các giống này đều là giống
sớm, ngắn ngày, không ra mầm hoa sớm, cấu trúc thịt củ hấp dẫn, ăn giòn, chắc, hàm
lƣợng chất khô cao, chịu bệnh thối đen, héo vàng và bệnh nấm thối rễ.
2.2 Tình hình sản xuất trong nƣớc
Sản xuất rau là một ngành mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân, theo
nghiên cứu của Viện nghiên cứu Rau Quả ( Đề tài KC. 06.10NN, 2006), bình quân
một ha rau tại đồng bằng sông Hồng cho thu nhập 22,5 triệu đồng/vụ, gấp đôi so với
trồng lúa. Nghề trồng, sơ chế và chế biến rau cũng thu hút lớn lực lƣợng lao động vốn
đang dƣ thừa ở nông thôn hiện nay. Ngoài ra, rau xanh, rau chế biến còn tham gia
xuất khẩu cũng góp phần đáng kể lƣợng ngoại tệ cho đất nƣớc.
Theo số liệu thống kê, diện tích trồng rau cả nƣớc năm 2010 là 782.600 ha.
Năng suất rau năm 2010 đạt mức cao 16,57 tấn/ha, tƣơng đƣơng với trung bình toàn
thế giới . Sản lƣợng rau sản xuất trên đất nông nghiệp đạt 12,967 triệu tấn năm 2010
Mục tiêu của ngành sản xuất rau Việt Nam những năm tới (theo đề án phát triển
rau-quả-hoa cây cảnh đến năm 2015) là:
– Giữ mức rau bình quân đầu ngƣời hiện nay (115 – 120 kg/năm).
Mƣời nƣớc sản xuất củ cải đƣờng lớn nhất thế giới – 2005
( triệu tấn)
Pháp 29
Đức 25
Mỹ 25
Nga 22
Ucraina 16
Thổ Nhĩ Kỳ 14
Italia 12
Ba lan 11
Anh 8
Tây Ban Nha 7
Tổng sản lƣợng trên thế giới 242
Nguồn: UN Food & Agriculture Organisation (FAO)
8
– Phấn đấu tăng kim ngạch xuất khẩu rau quả lên 760 triệu USD vào năm 2010,
trong đó, xuất khẩu rau đạt 200 nghìn tấn tƣơng đƣơng 115 triệu USD, đạt kim ngạch
khoảng 1,2 tỷ USD vào 2015. Tốc độ tăng trƣởng kim ngạch xuất khẩu bình quân giai
đoạn 2006 – 2010 là 23% – 25%.
Để đạt đƣợc mục tiêu trên, bên cạnh việc sản xuất các loại rau chủ yếu, cần
phát triển các loại rau địa phƣơng, mang tính đặc sản của vùng nhƣ cải củ Đầm Hà,
cải củ Thái Bình, cải củ Tứ Liên, cải bẹ Đông Dƣ, cải Mơ – Hà Nội, cải cúc Gia Lâm,
đậu vàng Thanh Trì, đậu cô ve leo Hải Phòng,Đặc biệt các giống cải củ địa phƣơng,
vì cải củ sử dụng đa dạng, ngoài vai trò làm rau xanh, cải củ còn là nguyên liệu cho
công nghiệp chế biến và là dƣợc liệu quý chữa rất nhiều bệnh.
Cải củ yêu cầu khí hậu mát, có thể sinh trƣởng ở nhiệt độ 15 – 28
0
C, tốt nhất là
17 – 18
0
C. Thời kỳ phình củ cần nhiệt độ hơi thấp (ngày ấm đêm mát). Lúc ra hoa, kết
quả, chịu ẩm hơn các loại cải khác nhƣng không chịu đƣợc nắng hạn kéo dài với nhiệt
độ trên 32
o
C. Ở miền Bắc Việt Nam thƣờng gieo trồng vào tháng 8 – 10 (gieo muộn
không có củ) với năng suất trung bình của cải củ là 25 – 30 tấn/ha, có thể đạt 40 – 50
tấn/ha và có thể hơn nữa tùy theo giống và mùa trồng.
Các giống cải củ địa phƣơng của Việt Nam thƣờng là giống ngắn ngày (thời
gian sinh trƣởng 40-50 ngày) nhƣ giống cải củ Thái Bình, và giống chín trung bình
(thời gian sinh trƣởng 90–100 ngày) nhƣ giống Cải củ Đầm Hà, cải củ Tứ Liên, cải
củ Quất Lâm.
Giống cải củ Đầm Hà là giống đặc sản địa phƣơng, đƣợc trồng lâu đời ở xã
Đầm Hà, Đại Bình, Quảng Lợi, Tân Lập, Tân Bình. Diện tích hàng năm ƣớc đạt 200 –
400 ha, sản lƣợng khoảng 3.600 – 7.200 tấn. Thời vụ chính trong năm là vụ Đông và
vụ Xuân, giống củ cải Đầm Hà màu trắng ngà, củ ngắn, lá có màu xanh vàng, xẻ thùy
nông, thời gian sinh trƣởng từ 70 – 90 ngày. Do thời gian sinh trƣởng trung bình, khả
năng thích ứng rộng nên giống này có thể trồng quanh năm. Do sự phù hợp của giống
với điều kiện tiểu sinh thái của vùng nên cải củ Đầm Hà sinh trƣởng phát triển tốt cho
năng suất cao (25 – 30 tấn/ha) và có hƣơng vị đặc biệt, vì vậy cải củ Đầm Hà đã trở
thành đặc sản của Quảng Ninh.
Củ cải Đầm Hà, ngoài việc sử dụng nhƣ một loại rau tƣơi, ngƣời dân còn chế
biến ra nhiều dạng nhằm bảo quản đƣợc lâu và nâng cao giá trị hàng hóa. Nếu một kg
củ cải tƣơi bán đƣợc từ 4.000 – 5.000 đ/kg, thì một kg củ cải qua muối mặn, ngọt
(dạng kim chi) có thể bán đƣợc từ 25.000 – 30.000 đ/kg, một kg củ cải thái sợi phơi
9
khô có giá bán từ 100.000 – 150.000 đ/kg. Chính vì vậy, một ha cải củ cho thu nhập
từ 72 – 90 triệu đồng (bán dạng củ tƣơi); từ 110 – 130 triệu đồng (nếu đã chế biến).
Trƣớc nhu cầu rất lớn của thi trƣờng, trong những năm qua, diện tích cải củ của
huyện không ngừng tăng lên, từ 80 ha (năm 2004) tăng lên 400 ha (năm 2008). Song
sản xuất cải củ Đầm Hà còn manh mún nhỏ lẻ, mang tính tự phát theo nhu cầu tiêu;
kỹ thuật sản xuất lạc hậu, trồng theo lối cổ truyền, năng suất thấp và không đồng đều;
kỹ thuật chế biến thô sơ nên sản phẩm chế biến chƣa đạt tiêu chuẩn phân phối trên thị
trƣờng, đặc biệt các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm chƣa đƣợc đánh giá và
kiểm soát.
2.3. Một số sản phẩm chế biến từ củ cải
Hiện nay trên thế giới có rất nhiều sản phẩm đƣợc chế biến từ củ cải, phổ biến
nhất là các sản phẩm nhƣ:
2.3.1. Củ cải muối chua
Củ cải đƣợc loại bỏ củ sâu thối, dập nát sau đó rửa sạch. Những củ có kích
thƣớc lớn thì bổ đôi và cắt lát dày khoảng 2-3 cm sau đó để ráo tự nhiên và đƣợc đem
xếp vào vại với kích thƣớc phù hợp với kích thƣớc vại, tốt nhất nên dùng vại sành,
trong một số trƣờng hợp có thể dùng bình nhựa để thay thế. Sau đó đổ dung dịch
muối có nồng độ 6% (1,5kg muối + 23l nƣớc hòa tan) vào vại đã chứa củ cải, đổ ngập
củ. Sử dụng vỉ nén chèn củ cải và chờ lên men. Thời gian lên men là 2 – 6 ngày vào
mùa đông.
Củ cải muối chua có hƣơng vị đặc trƣng của sản phẩm, không có vị lạ, giòn,
màu trắng ánh vàng tự nhiên của củ cải và có thể sử dụng nhƣ một món ăn khai vị
hoặc rau ăn.
2.3.2. Củ cải muối mặn
Củ cải đƣợc loại bỏ củ sâu thối, dập nát, rửa sạch. Những củ có kích thƣớc lớn
thì bổ đôi và cắt lát dày khoảng 2-3 cm sau đó để ráo tự nhiên và đƣợc đem xếp vào
vại với kích thƣớc phù hợp, tốt nhất nên dùng vại sành. Trong một số trƣờng hợp có
thể dùng bình nhựa để thay thế. Sau đó, chuẩn bị dung dịch muối có nồng độ 18% –
20% đổ vào vại đã chứa củ cải, đổ ngập củ. Sử dụng vỉ nén chèn củ cải, sau đó đƣợc
bảo quản trong màng chất dẻo phức hợp.
Củ cải muối mặn có hƣơng vị đặc trƣng của sản phẩm, không có vị lạ, giòn,
màu trắng ánh vàng tự nhiên của củ cải, dùng để chế biến tiếp các sản phẩm khác
10
2.3.3. Củ cải chua cay
Do phẩm chất nguyên liệu đƣa vào chế biến có ảnh hƣởng quyết định đến chất
lƣợng của sản phẩm, nên củ cải khi đƣa vào làm củ cải chua cay phải có chất lƣợng
tốt: Củ cải phải có độ già chín thích hợp cho chế biến (không quá già, không quá non,
không đƣợc có xơ và bị xốp), tuyệt đối không sử dụng nguyên liệu bị sâu bệnh, thối
mốc.
Nguyên liệu củ cải sau khi lựa chọn và phân loại đƣợc cắt bỏ lá và rễ, ngâm, rửa
sạch trong bể nƣớc luân lƣu để loại bỏ tạp chất và dƣ lƣợng thuốc bảo vệ thực vật nếu
có. Sau đó đƣợc thái miếng dày 0,3-0,5 cm. Sau khi ngâm rửa, củ cải đƣợc vớt ra để
ráo rồi xếp vào túi phức hợp. Khối lƣợng cái bằng 65% so với khối lƣợng tịnh và rót
dịch, sau đó đem ghép mí, thanh trùng.
Củ cải chua cay có hƣơng vị đặc trƣng của sản phẩm, không có mùi vị lạ,
không có mùi nồng của ớt, có vị chua chua cay cay rất ngon.
2.3.4. Củ cải sấy
Nguyên liệu củ đã đƣợc chọn lọc, rửa sạch và đem để ráo sau đó thái tạo hình
con chì hoặc thái chỉ tùy theo yêu cầu, rồi cho vào sấy. Ban đầu sấy ở nhiệt độ cao 70
– 90
0
C sau mỗi tiếng lật một lần, sau 3 – 7 tiếng thì hạ nhiệt độ xuống 55
o
C và tiếp tục
quá trình sấy đến khi đạt độ ẩm yêu cầu thì kết thúc.
Củ cải sấy có hƣơng vị đặc trƣng của sản phẩm, không có mùi vị lạ, có màu
vàng sáng, giai, hƣơng thơm. Có thể làm thành một món ăn khai vị hoặc chế biến
cùng với các món khác.
2.3.5. Củ cải dầm dấm
Củ cải đƣợc cắt bỏ lá và rễ, ngâm và rửa sạch trong bể nƣớc luân lƣu để loại bỏ
tạp chất và dƣ lƣợng thuốc trừ sâu nếu có, sau đó đƣợc thái hình con chì. Sau khi
ngâm rửa, củ cải đƣợc vớt ra để ráo rồi xếp vào lọ hoặc túi c

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Nghiên cứu ứng dụng các biện pháp canh tác và bảo quản chế biến quy mô nông hộ nhằm nâng cao năng suất, chất lượng cải củ đặc sản Đầm Hà

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *