[block id=”bo-sung-1″]

Kể từ khi có quy định “Nhà nước Vệt
Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa”, rất có nhiều bài viết các bài phát biểu ở
các phương tiện thông tin đại chúng về nhà
nước pháp quyền. Nhưng để hiểu đúng Nhà
nước pháp quyền là việc không dễ. Nhiều tác
giảqua các bài viết của mình đã liệt kê nhiều
đặc điểm về Nhà nước pháp quyền. Chín
người có tới hơn mười ý khác nhau. Mỗi tác
giảmột kiểu thậm chí hơn. Khi viết hay nói
vềNhà nước pháp quyền, thì mọi người đều
cố gắng định ra khái niệm thế nào là Nhà
nước pháp quyền, rồi sau đó liệt kê những
đặc điểm vềNhà nước pháp quyền. Sởdĩcó
hiện tượng như vậy bởi vì rằng Pháp quyền
là một vấn đềlý thuyết rất khó. Không ai có
thể đưa ra một khái niệm chuẩn, cũng như
những đặc điểm thống nhất về Nhà nước
pháp quyền.

nha_nuoc_phap_quyen_la_tinh_than_phap_luat_hay_la_dung_quy

pdf8 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 1907 | Lượt tải: 8download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Nhà nước pháp quyền là tinh thần pháp luật hay là đúng quy trình?, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 54-61
54
Nhà nước pháp quyền là tinh thần pháp
luật hay là đúng quy trình?
Nguyễn Đăng Dung*
Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội,
144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 15 tháng 12 năm 2013
Chỉnh sửa ngày 20 tháng 2 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 17 tháng 3 năm 2014
Tóm tắt: Nhà nước pháp quyền không chỉ đơn giản là việc tuân thủ pháp luật thực định, mà còn là
việc tuân thủ tinh thần pháp luật và quy trình tố tụng chuẩn.
*Kể từ khi có quy định “Nhà nước Vệt
Nam là nhà nước pháp quyền xã hội chủ
nghĩa”, rất có nhiều bài viết các bài phát biểu ở
các phương tiện thông tin đại chúng về nhà
nước pháp quyền. Nhưng để hiểu đúng Nhà
nước pháp quyền là việc không dễ. Nhiều tác
giả qua các bài viết của mình đã liệt kê nhiều
đặc điểm về Nhà nước pháp quyền. Chín
người có tới hơn mười ý khác nhau. Mỗi tác
giả một kiểu thậm chí hơn. Khi viết hay nói
về Nhà nước pháp quyền, thì mọi người đều
cố gắng định ra khái niệm thế nào là Nhà
nước pháp quyền, rồi sau đó liệt kê những
đặc điểm về Nhà nước pháp quyền. Sở dĩ có
hiện tượng như vậy bởi vì rằng Pháp quyền
là một vấn đề lý thuyết rất khó. Không ai có
thể đưa ra một khái niệm chuẩn, cũng như
những đặc điểm thống nhất về Nhà nước
pháp quyền. GS. Hoàng Thị Kim Quế, cho
rằng: “Xây dựng nhà nước pháp quyền là
con đường phát triển tất yếu của đất nước ta,
phù hợp với xu thế tất yếu chung của thời
_______
*
ĐT: 84-4-37549927
E-mail: dangdung52pld@gmail.com
đại, không chỉ là nguyện vọng mà đã và
đang trở thành nhu cầu hiện thực và khả
năng hiện thực. Thế nhưng, muốn xây dựng
nhà nước pháp quyền, trước hết cần nhận
biết những tiêu chí mà nó hướng tới” [1].
Mặc dù là một giảng viên lâu năm
chuyên dạy về lĩnh vực Lý luận chung về
nhà nước và pháp luật nhưng tác giả mới chỉ
nêu một số đặc điểm mang tính sơ thảo bước
đầu có tính chất “nhận diện” theo đúng tên
gọi của bài báo được giật lên.
1. Nhà nước pháp quyền trước hết là tuân
thủ Pháp luật
Sự tôn trọng và thượng tôn pháp luật của
mọi chủ thể như là một yêu cầu quan trọng,
đặc điểm bậc nhất của nhà nước pháp quyền.
Đặc điểm này có thể được diễn tả bằng câu
khác tương đương, không ai, chủ thể nào đứng
trên pháp luật. Sở dĩ Pháp luật trở thành nền
tảng, thước đo cho mọi hoạt động của các chủ
thể trong xã hội không loại trừ một ai, bởi vì
Pháp luật trở thành các quy tắc chuẩn vững
N.Đ. Dung / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 54-61 55
chắc hơn tất các quy định xã hội khác, kể cả
đạo đức hay tập tục xã hội… Việc xây dựng
một xã hội tuân thủ pháp luật này hoàn toàn
với các xã hội dựa trên nền tảng của đạo đức
của chế độ nhân trị. Bởi vì các chuẩn mực của
đạo đức thường không được rõ ràng, thường
dựa vào gương sáng đạo đức của những nhà
Vua hiền đức và tài giỏi. Vua cũng là con
người, mà con người hiền đức nêu gương sáng
thì không phải lúc nào, thời gian nào cũng xuất
hiện. Trong lịch sử hơn 5000 năm của người
Trung Quốc, Vua Nghiêu, Vua Thuấn mới chỉ
xuất hiện có một lần trong truyền thuyết từ xa
xưa của huyền thoại, mà chưa bao giờ có trong
thực tế hiện tại của nền văn hóa Trung Hoa.
Vì vậy Pháp quyền, hay còn được gọi là
Pháp quyền trước hết phải lấy Pháp luật làm
nền tảng luôn là mong ước thực tế hơn, thiết
thực hơn, và cần thiết hơn của nhân loại. Pháp
luật ở đây được đồng ý với Pháp luật đúng
chuẩn theo nhiều ngữ nghĩa khác nhau như
công lý, bình đẳng, công bằng, bác ái..
Cũng như nhà nước sự ra đời của Pháp luật để
phục vụ con người có suy nghĩ có lý trí, thủa
ban đầu của sự ra đời Pháp luật cũng như là
Nhà nước đều phải là đại diện cho cái đúng,
cái đạo đức, cái chung mà mọi con người đều
hướng đến.
Vì vậy, Nhà nước pháp quyền trước hết tuân
thủ pháp luật của mọi chủ thể, trong đó có cả
những người nắm trong tay quyền lực Nhà nước.
Tuân thủ Pháp luật tức là tuân thủ cái đúng, cái
công bằng, cái bác ái, mà mọi người đều phải
chấp nhận.
2. Nhà nước pháp quyền không chỉ là tuân
thủ Pháp luật, mà còn phải là thượng tôn
Pháp luật – tinh thần Pháp luật
Nhưng nhiều khi việc tuân thủ Pháp luật
thực định một cách nghiêm túc, cũng không
thể hiện đúng các yêu cầu của nhà nước Pháp
quyền. Vì một thực tế luật pháp do con người
làm ra, con người có thể khuyết tật, thì luật
pháp của nó cũng có thể có khuyết tật. Không
phải cứ làm ra Luật và áp dụng luật là có pháp
quyền (Rule of Law hay Etat de Droit). Bởi
một lẽ đơn giản rằng, nhiều khi chính đạo luật
không hợp với pháp quyền. Pháp quyền/ Pháp
trị là nói theo nghĩa của ý niệm “Rule of Law”
của Anh Mỹ, tức là cai trị theo quy định của
luật pháp (không theo quy định của mỗi
người), theo nghĩa của thuật ngữ “Supremecy
of Law” là thượng tôn luật pháp (luật pháp là
trên hết). Pháp quyền/ Pháp trị lấy ý niệm
“Etat de Droit” của người Pháp thì nhấn mạnh
vào tư tưởng “Nhà nước pháp quyền” nghĩa là
chính quyền phải hình xử theo những tiêu
chuẩn của luật pháp chứ không theo ý muốn
của người cầm quyền hay Đảng cầm quyền.
Câu chữ thì khác nhau vì, tiếng khác nhau và
văn hóa khác nhau, nhưng giữa chúng vẫn có
sự chung nhau. Đó là nguyên tắc, tinh thần
pháp luật còn đứng cao hơn cả các quy định
của Luật pháp.
Tính cách tổng quát của ý niệm Pháp
quyền thường đưa đến sự tùy tiện giải thích
của Nhà cầm quyền mỗi nước, nên ta cần nêu
nên những yếu tố đích thực của ý niệm này để
thấy lợi ích của nó cũng như vì sao lại không
thể dễ dàng lạm dụng một ý niệm cao quý của
Pháp quyền đã được hun đúc từ hàng trăm năm
nay.
.
Không phải cứ làm ra các Đạo luật rồi áp
dụng là có Pháp quyền, vì khi chính xác các
Đạo luật không hợp Hiến, hợp pháp, trái với
luật tự nhiên (natural law) thì ngay chính Luật
pháp tự nó đã không tạo ra Pháp quyền theo
đúng tinh thần của Pháp quyền..
Sự không tuân thủ công lý của tinh thần
Pháp luật cũng như Luật của tự nhiên trong
một xã hội không Pháp quyền đã được James
Otisơ luật sư bang Massachusetts thế kỷ 18 đã
cảnh báo như sau:
N.Đ. Dung / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 54-61
56
“Luật tự nhiên không phải do con người
tạo ra, mà con người cũng không có quyền sửa
đỏi luật đó. Con người chỉ có thể tuân theo và
thi hành luật đó hoặc chống lại và vi phạm
luật. Nhưng không bao giờ hành động chống
lại hoặc vi phạm như vậy lại không bị trừng
phạt; ngay cả trong cuộc đời này, sự trừng
phạt có thể dưới hình thức khiến cho con
người trở nên sa đọa, hay cảm thấy mình, vì sự
điên rồ và độc ác của mình. Đã bị đào thải ra
khỏi tập thể của những người tốt và đạo đức
(và bị đẩy) xuống hang thú vật, hay là từ
cương vị là người bạn, và có lẽ là người cha
của đất nước đã biến thành loài hung bạo như
sư tử, hùm beo” [2].
3. Nhà nước pháp quyền không chỉ tuân thủ
Pháp luật, mà còn là quy trình Tố tụng chuẩn,
hợp lý, hợp pháp của các cơ quan nước
Không phải cứ làm ra các Đạo luật rồi áp
dụng là có Pháp quyền, vì khi các Đạo luật
không hợp hiến, hợp pháp, trái với Luật tự
nhiên (natural law) thì ngay chính Luật pháp
tự nó đã không tạo ra tinh thần Pháp quyền.
Tinh thần đó có như ngày nay phải trải qua
nhiều thế kỷ, từ những tư tưởng của Aristote
của nền triết học cổ đại Hy lạp cho tới ngày
nay với văn bản Tuyên ngôn nhân quyền của
Liên hợp quốc và các Công ước về quyền con
người kèm theo của Liên Hợp quốc. Tất cả đều
nhằm vào thể hiện các yếu tố:1) Luật pháp là
tối thượng đối với nhà cầm quyền cũng như
với dân chúng; 2) Sự độc lập của ngành tư
pháp trong sự phân quyền (hành pháp, lập
pháp và tư pháp độc lập đối với nhau); 3) Sự
thi hành luật pháp phải minh bạch trong thủ
tục; và 4) Nhu cầu bảo vệ quyền con người
được đề cao, luật pháp phải phù hợp với tiêu
chuẩn quốc tế về quyền con người.
Điểm thứ nhất và thứ hai không cần phải
bàn nhiều, vì đã có quá nhiều bài viết. Nhưng
điểm thứ ba và thứ tư liên quan đặc biệt đến
luật lệ về thủ tục (procedural laws) như thủ tục
giam giữ trước khi ra tòa, với mục tiêu bảo vệ
quyền con người trước mọi hành vi quyền lực
nhà nước (Những điểm rất ít khi hoặc hầu như
không được bàn đén trong các sách báo ở Việt
Nam). Một quyết định của cơ quan công
quyền, một hành vi chính phủ, dù căn cứ vào
một đạo luật cũng có thể không chính đáng –
một yêu cầu của các hành vi chính quyền trong
nhà nước pháp quyền, nếu chính đạo luật
không chính đáng.
Khái niệm “due process of law” (phổ biến
trong luật pháp ở các nền kinh tế thị trường) có
thể được dịch là “quá trình hợp pháp” để nói
lên một ý nghĩ rằng một đạo luật hay một quy
tắc lập quy, hay một hành vi của cơ quan công
quyền có chính đáng hay không, thì phải xét
qua một quá trình gồm hai phần: một phần là
tính hợp lý hay chính đáng về nội dung, và
phần thứ hai là tính chính đáng của quyền lực
nhà nước về mặt thủ tục.
Ở hệ thống luật pháp Hoa Kỳ, Anh Quốc
và các nền kinh tế thị trường khác, căn bản của
ý niệm quá trình hợp pháp về thủ tục là mọi
quyết định hay hành vi xâm phạm đến “quyền
tự do” cần có một thủ tục thông báo rõ ràng,
công khai, mới được coi là chính đáng, phù
hợp với quá trình hợp pháp về thủ tục. Tu
chính án Thứ Năm trong bản Hiến pháp Hoa
Kỳ quy định: “Không một cá nhân nào bị tước
mạng sống, tự do, tài sản mà không theo đúng
quy trình thủ tục tố tụng.” Cùng một nội dung
như vậy, Tu chính án Thứ Mười bốn còn làm
rõ hơn trách nhiệm của chính quyền khi hành
động: “Không một chính quyền nào được tước
mạng sống, tự do, hay tài sản của người dân
mà không theo đúng thủ tục tố tụng.” Thủ tục
N.Đ. Dung / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 54-61 57
tố tụng theo quy định của pháp luật còn phải
tuân theo một nguyên tắc lớn hơn. Đó là công
lý theo thủ tục. Có hai loại công lý: công lý
theo bản thể (nội dung) và công lý theo thủ tục.
Nếu công lý theo bản thể (nội dung) chỉ kết
quả đáp số phần cuối cùng mà mọi người
mong muốn, thì công lý theo thủ tục không
quan tâm đến kết quả, mà chỉ quan tâm đến
vấn đề tiến trình. Thí dụ, với một vụ án có kẻ
giết người, công lý theo nội dung chỉ quan tâm
đòi hỏi kẻ sát nhân phải được trừng trị. Tuy
nhiên, nếu cảnh sát dùng các biện pháp tra tấn
khiến kẻ sát nhân phải nhận tội, và chỉ nhờ vào
lời khai của kẻ sát nhân mà cảnh sát tìm ra
được những bằng chứng giết người, thì theo
công lý thủ tục, tòa án không thể tuyên bố kẻ
sát nhân đó phạm tội, vì qua trình tìm tội phạm
đã vi phạm quyền căn bản của người đang bị
tình nghi phạm tội.
Đó là trong lĩnh vực Tư pháp hình sự, hệ
thống pháp luật của Mỹ hơn bất kỳ một hệ
thống nào khác luôn luôn nhấn mạnh đến tính
thủ tục hành chính, cơ quan trọng yếu của nhà
nước thường xuyên liên quan trực tiếp đến
quyền và lợi ích của người dân. Điểm khởi đầu
cho sự nhấn mạnh này là yêu cầu của Hiến
pháp về quy trình tố tụng đúng. “Khi chúng ta
nói về việc lắng nghe phía bên kia (audi
alteram partem) là chúng ta đã đề cập đến nhận
thức cơ bản đã ăn sâu bám rễ trong văn hoá
pháp lý Anh – Mỹ” [3], những nhận thức này
giờ đây đã thành mệnh lệnh bắt buộc, được
phát biểu dưới hình thức của quy trình tố tụng
đúng. Được xây dựng trên nền tảng của quy
trình tố tụng đúng luật pháp Mỹ đã tạo ra một
khối vững chắc các thủ tục chính thức bắt buộc
đối với các cơ quan thi hành các công việc của
nhà nước liên quan đến quyền và lợi ích của
người dân. Kết quả là sự “tư pháp hoá” của
các cơ quan hành chính Mỹ, từ khi ra đời Uỷ
ban Thương mại giữa các bang tới nay, phần
lớn các quy trình hành chính của Mỹ đã được
định hình theo khuôn mẫu của ngành tư pháp.
Tuy nhiên cần lưu ý rằng việc áp dụng các
đòi hỏi của quy trình tố tụng đúng trong các
trường hợp cụ thể phụ thuộc vào từng chức
năng của cơ quan hành chính nhất định đang
thực thi. Ban hành quyết định của cơ quan
hành chính là một hoạt động tương đương, quy
trình ban hành một đạo luật của cơ quan lập
pháp. Theo đó các cơ quan hành chính nêu ra
những tiêu chuẩn sẽ được áp dụng trong tương
lai và việc tuân thủ chung là bắt buộc, giống
như việc tuân thủ một Đạo luật. Một điều quan
trọng không kém là không chỉ các công dân bị
ràng buộc bởi các quy định của cơ quan hành
chính, mà chính bản thân các cơ quan hành
chính cũng phải tuân thủ chúng. Theo quan
điểm chung, các cơ quan tham gia vào việc ban
hành các quyết định cũng phụ thuộc vào thủ
tục quy định trong Hiến pháp và trong các đạo
luật khác, với mức độ giống như cơ quan lập
pháp ban hành một đạo luật.
Yêu cầu về quy trình tố tụng đúng được
diễn giải là đòi hỏi một phiên điều trần tranh
biện chính thức – được gọi là điều trần về bằng
chứng – trước khi đưa ra các quyết định hành
chính có tác động bất lợi tới các cá nhân.
Chính vì vậy, mà quy trình hành chính của Mỹ
được định hình chủ yếu theo mô thức của
ngành Tư pháp. Điều này có nghĩa là trước khi
đưa ra các quyết định hành chính có ảnh hưởng
bất lợi đến cá nhân, thì cá nhân đó được quyền
có một phiên điều trần về bằng chứng, có
nghĩa là một phiên điều trần gần giống như
một phiên xét xử của toà án. Những cá nhân đó
có những quyền như sau:
– Được thông báo gồm cả danh sách cụ thể
các đối tượng và vấn đề liên quan đến vụ việc;
N.Đ. Dung / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 54-61
58
– Trình bày các bằng chứng cả lời khai, tài
liệu và lập luận;
– Bác bỏ các bằng chứng của đối phương,
thông qua việc thẩm tra chéo và các biện pháp
thích hợp khác;
– Xuất hiện cùng với Luật sư;
– Phán quyết đưa ra dựa trên các bằng
chứng được ghi vào hồ sơ của phiên điều trần;
– Có đầy đủ hồ sơ của phiên điều trần, bao
gồm bản tốc ký lời khai và các ký lẽ nêu ra
cùng các bằng chứng và tài liệu các giấy tờ
khác được đệ trình trong quá trình xét xử và;
– Được cơ quan giải thích cơ sở đưa ra
quyết định của nó – một biện pháp quan trọng
để bảo đảm rằng cơ quan tuân thủ luật pháp,
trong phạm vi quyền tự quyết rộng rãi dựa trên
sự việc, chính sách, và thậm chí cả trên các
vấn đề pháp lý.
Ngoài việc hiểu là một quy trình chuẩn,
thuật ngữ “due process” ở Mỹ quốc còn được
hiểu như là một sự hợp lý để xét một Đạo luật
hay một hành vi của chính quyền. Sự vi phạm
vì nhu cầu chính đáng được chia làm ba loại:
– Nhu cầu chính đáng vì hợp lý
– Nhu cầu chính đáng vì đó là nhu cầu
quan trọng
– Nhu cầu chính đáng vì bức thiết.
Nhu cầu chính đáng vì hợp lý: Đây là
tiêu chuẩn tối thiểu dễ nhất cho chính quyền.
Chính quyền chỉ cần chứng minh rằng Đạo
luật hay quyết định hành chính là hợp lý (vì
căn cứ vào một nhu cầu hay quyền lợi hợp lý
của chính quyền) mặc dù hành vi đó có thể
vi phạm nguyên tắc “quá trình hợp pháp” về
nội dung, và có thể làm thiệt hại quyền lợi
một số người. Tiêu chuẩn rộng rãi này chỉ áp
dụng cho những đạo luật hay hành vi hành
chính có tính cách kinh tế. Thí dụ quy định
thu hồi số tiền thuế mà người chịu thuế tránh
được trước kia do lợi dụng một vài sơ hở
trong Luật thuế. Các quyết định này được coi
là có cơ sở hợp lý của chính quyền.
Nhu cầu hay lợi ích quan trọng: Nhu cầu
này áp dụng đối với những luật lệ liên quan
đến sự phân biệt nam nữ. Với nhu cầu này
chính quyền chỉ cần chứng tỏ quyết định của
Nhà nước được ban hành vì liên quan đến một
“lợi ích quan trọng”. Ví dụ, Luật nghĩa vụ
quân sự chỉ áp dụng đối với nam thanh niên,
tức là có kỳ thị và nằm trong tình trạng vi
phạm quyền bình đẳng về giới, được coi là hợp
lý và công bằng, vì căn cứ vào một nhu cầu
quan trọng: Bảo vệ nữ thanh niên không phải
ra trận. Họ thuộc phái yếu nhưng hoàn toàn
ngược lại với quyết định nêu trên, quyết định
trường hộ sinh được Chính phủ trợ cấp chỉ thu
nhận học viên nữ là trái luật, vì sự phân biệt
này không phù hợp với “due process of law”.
Với cùng một lập luận này, quy định của các
trường quân sự chỉ nhận học viên nam giới là
trái luật.
Nhu cầu ích lợi bức thiết của nhà nước:
Đây là nhu cầu rất khó khăn để phán xét một
Đạo luật hay quyết định được coi là chính
đáng của chính quyền – yêu cầu này được áp
dụng khi một Đạo luật hay quyết định có liên
quan đến các quyền căn bản của người dân,
như quyền tự do kết hôn, tự do ngôn luận, tự
do lập chính Đảng và các quyền tự do căn bản
khác. Khái niệm quyền “tự do” theo luật pháp
của các nước phát triển phương Tây theo chế
độ dân chủ tự do, nhất là luật pháp của Mỹ là
rất rộng, không phải chỉ là sinh sống tự do
“không sợ bị bắt bớ trái phép như nghĩa thông
thường mà bao gồm quyền tự do kết ước,
quyền theo đuổi nghề nghiệp trong đời sống,
quyền thu nạp kiến thức như đi học, quyền kết
hôn, tạo lập gia đình và nuôi nấng con cái,
quyền thờ phụng thượng đế, và nói chung đó là
quyền hưởng dụng những thứ xưa nay vẫn
được công nhận là thiết yếu do sự mưu cầu
N.Đ. Dung / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 54-61 59
hạnh phúc của con người tự do” [4]. Mưu cầu
hạnh phúc của con người là lý do bảo vệ các
quyền tự do – mục đích mưu cầu hạnh phúc
được dùng trong tuyên ngôn độc lập của Hoa
Kỳ. Bên cạnh sự giải thích trong các bản án về
khái niệm quyền tự do trong thí dụ trên, quyền
tự do căn bản thường được minh thị công nhận
trong hiến pháp của nhiều nước theo kinh tế thị
trường. Đó là quyền tự do ngôn luận, tự do hội
họp và lập chính đảng, tự do tôn giáo.
Khi xét xử các Đạo luật hay hành vi của
chính quyền liên quan đến việc giới hạn các
quyền tự do căn bản nói trên thì Tòa án tối cao
Hoa Kỳ, cũng như các tòa án khác rất thường
hay mở rộng phạm vi các biểu hiện của quyền,
nghĩa là thường dễ bác bỏ thỉnh cầu của chính
quyền để bảo vệ quyền tự do của người dân,
nếu chính quyền không nêu đủ lý do rằng hành
vi của chính quyền là do nhu cầu bức thiết.
Thí dụ, Tòa án tối cao Hoa Kỳ đã phán quyết
các tiểu bang không được quy định bắt buộc
trẻ em phải chào cờ hay phát biểu, như suy tôn,
hô to, đồng thanh, v.v… lời trung thành với lá
cờ Hoa Kỳ. Đây là phán quyết có ý nghĩa bảo
vệ quyền tự do ngôn luận, quyền phát biểu ý
kiến bằng lời nói hay hành động, quyền này
bao gồm quyền phát biểu hoặc quyền không
phát biểu (không chào cờ). Trong phán quyết
này, chính quyền tiểu bang đã không chứng tỏ
được, vì sao một học sinh không chào cờ của
Hoa kỳ thì sẽ vi phạm “quyền lợi bức xúc” của
cộng đồng mà chính quyền là đại diện [5]. Ở
một xã hội khác trọng lễ nghi, biểu tượng hơn
và ngay ở Hoa Kỳ ở một thời điểm khác, hành
vi bắt buộc chào cờ trước khi vào lớp có thể
được coi là quy định “hợp pháp về nội dung”
(substantive due process). Án lệ nêu trên
không nhằm khuyến khích nên theo phong
cách, tư tưởng tự do như ở Hoa Kỳ về việc
này, mà nhằm đưa ra một thí dụ, một khi quyết
định của chính quyền có khả năng vi phạm
quyền tự do của người dân, thì Tư pháp – Tòa
án giải quyết vụ việc phải tính đến mọi khía
cạnh của Quyền. Quyền tự do ngôn luận gồm
không những quyền biểu hiện mà cả quyền
không biểu hiện. Nhu cầu bức thiết thường
được phía chính quyền suy rộng và nại ra để
biện minh cho các đạo luật, hay quyết định của
mình. Trong khi đó các cơ quan Tư pháp xem
xét vụ việc liên quan đến quyền của người dân
phải có trách nhiệm cẩn trọng với xu hướng
thu hẹp phạm vi các quyền người dân của
chính quyền. Nhu cầu hay quyền lợi bức xúc
của chính quyền cần phải chứng minh cụ thể
trực tiếp và rõ ràng.
Chính nhờ có những tiêu chí phức tạp như
phân tích ở phần trên, mà tòa án có căn cứ để
phán quyết tính chính đáng hành vi của chính
quyền trong ý niệm chung “quá trình hợp
pháp” (due process) của các đạo luật hay hành
vi của nhà nước bị chỉ trích là xâm phạm các
quyền tự do căn bản của công dân.
Với những yếu tố nêu trên, bên cạnh việc
tuân thủ nghiêm chỉnh các Đạo luật, là việc
gạt đi những phần không đúng tinh thần Pháp
luật và đồng thời lấp

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Nhà nước pháp quyền là tinh thần pháp luật hay là đúng quy trình?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *