[block id=”bo-sung-1″]

Công ước ước Viên 1980 vềmua bán hàng hóa quốc tế(CISG) là một trong những điêù
ước quốc tếquan trọng nhất trong quan hệthương mại quốc tếhiện nay. Gia nhập CISC chính là
trang bịcông cụpháp lý hữu hiệu đểcho doanh nghiệp Việt Nam thành công trên thương trường
thếgiới. Tuy nhiên, ởthời điểm hiện tại, khi Việt Nam đang chuẩn bị đểtham gia CISG, nội dung
của Công ước vẫn chưa được nhiều cơquan tài phán và doanh nghiệp Việt Nam biết đến. Vì vậy,
bài viết này tập trung vào so sánh những quy định của Luật Thương mại 2005 và CISG vềtrách
nhiệm do vi phạm hợp đồng đểlàm rõ những điểm tương đồng và sựkhác biệt của hai văn bản
này. Từ đó rút ra những nhận định nhằm giúp cho các doanh nghiệp và các cơquan tài phán Việt
Nam trong vấn đềchọn luật áp dụng phù hợp khi ký kết và thực hiện hợp đồng và giải quyết tranh chấp.

so_sanh_cac_quy_dinh_ve_trach_nhiem_do_vi_pham_hop_dong_tron

pdf11 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 2579 | Lượt tải: 21download

Bạn đang xem nội dung tài liệu So sánh các quy định về trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong Luật Thương mại Việt Nam 2005 và Công ước Viên 1980, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60
50
So sánh các quy định về trách nhiệm do vi phạm hợp đồng
trong Luật Thương mại Việt Nam 2005 và Công ước Viên 1980
Phan Thị Thanh Thủy*
Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 04 tháng 6 năm 2014
Chỉnh sửa ngày 18 tháng 8 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 16 tháng 9 năm 2014
Tóm tắt: Công ước ước Viên 1980 về mua bán hàng hóa quốc tế (CISG) là một trong những điêù
ước quốc tế quan trọng nhất trong quan hệ thương mại quốc tế hiện nay. Gia nhập CISC chính là
trang bị công cụ pháp lý hữu hiệu để cho doanh nghiệp Việt Nam thành công trên thương trường
thế giới. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, khi Việt Nam đang chuẩn bị để tham gia CISG, nội dung
của Công ước vẫn chưa được nhiều cơ quan tài phán và doanh nghiệp Việt Nam biết đến. Vì vậy,
bài viết này tập trung vào so sánh những quy định của Luật Thương mại 2005 và CISG về trách
nhiệm do vi phạm hợp đồng để làm rõ những điểm tương đồng và sự khác biệt của hai văn bản
này. Từ đó rút ra những nhận định nhằm giúp cho các doanh nghiệp và các cơ quan tài phán Việt
Nam trong vấn đề chọn luật áp dụng phù hợp khi ký kết và thực hiện hợp đồng và giải quyết tranh chấp.
Từ khóa: CISG, trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, buộc thực hiện hợp đồng, tạm ngừng thực hiện
hợp đồng, hủy hợp đồng.
1. Đặt vấn đề*
Luật Thương mại Việt Nam (LTM) 2005
được ban hành mới lần thứ hai kể từ khi đất
nước ta tiến hành công cuộc đổi mới năm 1986.
So với LTM 1997, để đáp ưng yêu cầu hội nhập
vào nền kinh tế quốc tế, LTM 2005 đã tiếp thu
được thêm nhiều yếu tố mới và tiến bộ của luật
pháp cũng như thông lệ thương mại quốc tế.
Tuy nhiên, nền kinh tế Việt Nam đang trong
thời kỳ chuyển đổi, các quan hệ bang giao kinh
tế với nước ngoài ngày càng sôi động do đó các
tranh chấp về hợp đồng xuất nhập khẩu hàng
_______
* ĐT: 84-983807028
Email: thuyptt@vnu.edu.vn
hóa giữa các thương nhân Việt Nam với thương
nhân nước ngoài cũng ngày càng gia tăng về số
lượng. Trong số đó các tranh chấp liên quan
đến việc chọn và áp dụng luật đối với các hành
vi vi phạm hợp đồng chiếm một tỷ lệ không
nhỏ. Điều đáng chú ý là trong hầu hết các tranh
chấp, các nền kinh tế lớn trên thế giới đồng thời
cũng là các đối tác là đối tác kinh tế quan trọng
nhất của Việt Nam đều là thành viên của Công
ước Viên 1980 (CISG-United Nations
Convention on Contracts for the International
Sale of Goods) như Mỹ, các nước châu Âu, Úc,
Nhật Bản, Trung Quốc Có thể thấyrằng việc
Việt Nam không tham gia CISG trong bối cảnh
luật pháp về thương mại giữa Việt Nam và các
quốc gia còn nhiều khác biệt, đã và đang gây ra
P.T.T. Thủy / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60  51
những thiệt thòi cho doanh nghiệp Việt Nam,
đặt họ vào tình thế bị động khi Tòa án hoặc
trọng tài áp dụng CISG để giải quyết tranh
chấp.
Trong bối cảnh Việt nam đang nỗ lực chuẩn
bị những bước đi cần thiết để gia nhập CISG,
bài viết này sẽ tập trung vào so sánh và phân
tích những điểm tương đồng và khác biệt trong
các quy định về trách nhiệm do vi phạm hợp
đồng (chế tài thương mại) của LTM 2005 và
Công ước Viên 1980, từ đó đưa ra những nhận
định và đề xuất để góp phần hoàn thiện pháp
luật thương mại trong nước, đảm bảo sự phù
hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế, đặc biệt
là góp phần bảo vệ quyền lợi cho các doanh
nghiệp Việt Nam thông qua việc chọn luật áp
dụng và giải quyết tranh chấp khi ký kết và thực
hiện các hợp đồng thương mại quốc tế.
2. Giới thiệu về Công ước Viên 1980 và lý do
gia nhập của Việt Nam
Công ước Viên của Liên Hợp Quốc về hợp
đồng mua bán hàng hóa quốc tế được soạn thảo
bởi Ủy ban của Liên Hợp Quốc về luật thương
mại quốc tế (UNCITRAL) và chính thức ban
hành năm 1980. Đây là một nỗ lực rất lớn trong
việc hướng tới việc thống nhất nguồn luật áp
dụng cho hợp đồng mua bán hàng hoá quốc tế.
Ưu điểm nổi bật của CISG là ở chỗ nó là kết
quả của sự hợp tác tích cực các quốc gia thuộc
các trường phái luật common law và civil law
trong sự cố gắng cùng tạo dựng những quy tắc
chung phù hợp nhất cho giao thương trên toàn
thế giới. CISG có hiệu lực năm 1988 [1]. Do
ảnh hưởng mạnh mẽ và sức lan tỏa của CISG
trong thương mại quốc tế. Tính đến cuối năm
2013 đã có 80 thành viên tham gia, trong đó có
nhiều thành viên là các cường quốc như Hoa
Kỳ, Pháp, Đức, Canada, Australia, Nhật Bản,
Trung Quốc[2]. Tầm ảnh hưởng to lớn của
CISG ở châu Á đã trở nên không thể bỏ qua khi
Nhật bản – nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới-
chính thức trở thành thành viên năm 2008.
Kể từ công cuộc Đổi mới 1986 đến nay nền
kinh tế chuyển đổi của Việt Nam phát triển
nhanh chóng, các doanh nghiệp Việt Nam đang
nỗ lực vươn ra thương trường quốc tế. Tuy
nhiên, một trong những điểm yếu lớn nhất của
các doanh nghiệp Việt là còn thiếu hiểu biết về
trong lĩnh vực pháp luật thương mại quốc tế, do
đó nhiều doanh nghiệp đang phải đối mặt với
nhiều bất lợi khi ký kết và thực hiện các hợp
đồng xuất nhập khẩu hàng hóa với đối tác nước
ngoài. Trước tình hình đó các cơ quan chức
năng của Nhà nước phải có trách nhiệm trang bị
cho họ những công cụ pháp lý hữu dụng để
tham gia cuộc chơi chung trong công cuộc hội
nhập kinh tế toàn cầu. Với độ phủ của 80 quốc
gia thanh viên, trong đó có hầu hết các nền kinh
tế lớn mạnh trong các châu lục và khu vực châu
Á, Công ước Viên 1980 chính là một trong
những điều ước quốc tế quan trong nhất điều
chỉnh giao thương toàn cầu.
Việc gia nhập CISG sẽ đem lại nhiều lợi ích
cho cả Nhà nước và giới doanh nghiệp Việt
Nam. Về phía Nhà nước, gia nhập CISG sẽ giúp
thống nhất pháp luật về mua bán hàng hóa quốc
tế của Việt Nam với nhiều quốc gia trên thế
giới và giúp hoàn thiện pháp luật về mua bán
hàng hóa quốc tế nói chung và pháp luật về
mua bán hàng hóa của Việt Nam nói riêng. Đối
với doanh nghiệp Việt Nam, gia nhập CISG,
các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiết kiệm
được chi phí và tránh được các tranh chấp trong
việc lựa chọn luật áp dụng cho hợp đồng. Thêm
nữa họ sẽ có được một khung pháp lý hiện đại,
công bằng và an toàn để thực hiện hợp đồng
mua bán hàng hóa quốc tế và có căn cứ hợp lý
để giải quyết tranh chấp nếu phát sinh [3].
P.T.T. Thủy / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60
52
Nhận thức được tầm quan trọng của việc
tham gia CISG đối với các doanh nghiệp và nền
kinh tế Việt Nam, từ năm 2010 Chính phủ đã
chỉ đạo Bộ Công Thương và một số cơ quan
hữu quan nghiên cứu và xem xét khả năng gia
Việt Nam nhập Công ước Viên 1980 [4], tuy
nhiên từ bấy đến nay, đòi hỏi này dường như
đang lắng xuống bởi lẽ chưa nhận được các
phản hồi tích cực của cả các cơ quan nhà nước
lẫn của giới doanh nhân trong nước. Một trong
những lý do đó là vì tâm lý e ngại sự thay đổi,
nhận thức chưa thấu đáo về tầm quan trọng của
CISG trong cộng đồng doanh nghiệp, cũng như
tâm lý e ngại cái mới vì thấy có những sự khác
biệt nhất định trong các quy định của LTM
2005 và CISG, đặc biệt là sự khác biệt về giải
thích và xử lý đối với các vi phạm hợp đồng.
Để giải quyết sự quan ngại này cần phải có
những phân tích, nhận định và giải thích từ giới
chuyên môn khoa học pháp lý để làm sáng tỏ
các lợi ích của việc gia nhập CISG.
3. Những quy định chung về trách nhiệm do
vi phạm hợp đồng của Luật thương mại 2005
và CISG
Nhìn chung, trong LTM 2005 và trong
CISG đều tồn tại những quy định chung về cách
xác định định vi phạm nghĩa vụ hợp đồng, các
phân loại nghĩa vụ cơ bản và không cơ bản, về
trách nhiệm cụ thể của bên vi phạm đối với các
hành vi vi phạm hợp đồng, tuy nhiên những quy
định này có chứa đựng những khác biệt nhất
định.
3.1. Về cách thức thể hiện các quy định về trách
nhiệm do vi phạm hợp đồng
CISG không sử dụng thuật ngữ “trách
nhiệm do vi phạm nghĩa vụ hợp đồng” (civil
liability for breach of civil obligations) như
Điều 302 Bộ luật Dân sự Việt Nam 2005 hay
“chế tài thương mại” (trade sanctions) như tinh
thần của LTM 2005 mà gọi là các biện pháp
pháp lý (đối phó) với các vi phạm hợp đồng
(remedies for breach of contract) [5] mà bên bị
vi phạm có thể áp dụng đối với các bên vi phạm
hợp đồng. Dù khác nhau về tên gọi nhưng về cơ
bản các thuật ngữ này đều hàm chứa cùng một
nội dung là bên vi phạm nghĩa vụ trong hợp
đồng phải gánh chịu những hậu quả pháp lý bất
lợi, mang tính tài sản đối với bên bị vi phạm mà
LTM 2005 gọi là “chế tài trong thương mại”
(Điều 292). Bởi vậy, trong bài viết này tác giả
sẽ thường xuyên dùng thuật ngữ này.
Trong CISG, các biện pháp này được quy
định xen kẽ trong các điều luật quy định về
nghĩa vụ đối với cả bên bán lẫn bên mua. Ví dụ:
Mục III, Chương 2 từ điều 45 đến điều 52 quy
định về “Các biện pháp pháp lý trong trường
hợp bên bán vi phạm hợp đồng” và Mục IV,
Chương 3 từ điều 61 đến điều 63 về “Các biện
pháp pháp lý trong trường hợp bên mua vi
phạm hợp đồng” và Chương V về nghĩa vụ
chung cho cả người bán và người mua. Theo
nhận xét của các chuyên gia pháp lý, cách sắp
xếp điều khoản như vậy, một mặt, làm cho việc
tra cứu rất thuận lợi; mặt khác, cho thấy được
tinh thần của các nhà soạn thảo CISG là tạo
ra sự bình đẳng về mặt pháp lý cho người
bán và người mua trong hợp đồng mua bán
hàng hóa [3].
Ngược lại, LTM 2005 tập hợp tất cả các
quy định về chế tài thương mại tại Mục I,
Chương VII (từ điều 292 đến điều 316) về “Chế
tài trong thương mại” để áp dụng chung cho cả
hai bên. Cách quy định mang tính pháp điển
hóa cao này chủ ý giúp cho người sử dụng luật
có thể tìm hiểu những kiến thức khái quát về
các biện pháp pháp lý đối với vi phạm hợp
đồng, các loại chế tài cụ thể và các điều kiện để
áp dụng, cũng như hậu quả pháp lý của mỗi loại
P.T.T. Thủy / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60  53
chế tài; từ đó mới áp dụng vào các trường hợp
cụ thể của vi phạm.
Thêm nữa, trong khi pháp luật Việt Nam
cho phép sử dụng tới sáu loại trách nhiệm do vi
phạm hợp đồng (chế tài thương mại), bao gồm
buộc thực hiện đúng hợp đồng, phạt vi phạm,
buộc bồi thường thiệt hại, tạm ngừng thực hiện
hợp đồng, đình chỉ thực hiện hợp đồng, huỷ bỏ
hợp đồng, và các biện pháp khác do các bên
thoả thuận không trái với nguyên tắc cơ bản của
pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và
tập quán thương mại quốc tế (điều 292 LTM
2005); chưa kể “quyền cầm giữ” (assets liens)
được quy định như một chế tài đặc biệt của
pháp luật thương mại Việt Nam trong các quan
hệ đại diện (Điều 149), và trong dịch vụ
logistics (Điều 239). Trong khi đó CISG chỉ
công nhân bốn loại chế tài là buộc thực hiện
hợp đồng, tạm ngừng thực hiện hợp đồng, hủy
thực hiện hợp đồng và bồi thường thiệt hại. Vì
không tìm được sự thống nhất cao về quan điểm
giữa các nước civil law và common law nên
phạt vi phạm và đình chỉ thực hiện hợp đồng
không được công nhận như những biện pháp xử
lý với các vi phạm hợp đồng trong CISG.
Nếu chỉ căn cứ vào mặt hình thức thể hiện,
khó có thể nhận định về tính ưu việt cũng như
hạn chế của các chế tài đối với bên vi phạm hợp
đồng trong CISG và trong LTM 2005. Những
đặc điểm này chỉ có thể được làm nổi bật thông
qua so sánh và phân tích các chế tài có tính chất
tương ứng trong cả LTM 2005 và LTM 2005.
3.2. Khái niệm vi phạm hợp đồng và vi phạm cơ
bản hợp đồng
Theo Khoản 12, Điều 3, LTM 2005, “Vi
phạm hợp đồng là việc một bên không thực
hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc thực hiện
không đúng nghĩa vụ theo thoả thuận giữa các
bên hoặc theo quy định của Luật này”. Như vậy
dấu hiệu của vi phạm hợp đồng (breach of
contract) là không thực hiện, thực hiện không
đúng hoặc thực hiện không đầy đủ các nghĩa vụ
hợp đồng. Nhìn từ góc độ pháp lý, quy định này
có phần thừa và chưa chính xác bởi lẽ “thực
hiện không đầy đủ” với ý nghĩa là có thực hiện
nghĩa vụ, tuy nhiên còn thiếu ở các khía cạnh
cụ thể, ví dụ giao thiếu hàng, giao hàng không
đúng chất lượng chủng loại như đã cam kết
chính là “thực hiện không đúng nghĩa vụ theo
thỏa thuận”. Do đó, chỉ cần quy định rằng “vi
phạm hợp đồng là việc một bên không thực hiện
hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ giữa các
bên” là phù hợp về mặt pháp lý.
Khác với LTM 2005, CISG không đưa ra
định nghĩa về vi phạm hợp đồng nhưng qua nội
dung những quy định cụ thể tại Công ước này
thì vi phạm hợp đồng được hiểu là việc không
thực hiện thực hiện không đúng nghĩa vụ hai
bên đã thỏa thuận trong hợp đồng. Như vậy về
cơ bản cách nhìn nhận về vi phạm hợp đồng
của LTM 2005 và CISG là phù hợp.
Vi phạm cơ bản (fundamental breach of
contract) là khái niệm mà cả LTM 2005 và
CISG cùng đề cập đến. Theo Khoản 13, Điều 3
LTM 2005 về giải thích thích từ ngữ, thuật ngữ
“vi phạm cơ bản” được giải thích“là sự vi phạm
hợp đồng của một bên gây thiệt hại cho bên kia
đến mức làm cho bên kia không đạt được mục
đích của việc giao kết hợp đồng”. Như vậy, vi
phạm cơ bản là những vi phạm khiến mục đích
của hợp đồng không đạt được. Quy định này có
phần trừu tượng vì trong việc giao kết hợp
đồng, các bên có thể nhằm nhiều mục đích khác
nhau và không nhất thiết phải biết mục đích của
nhau mới giao kết và thực hiện hợp đồng được.
Như vậy theo quy định của LTM 2005, để
chứng minh được vi phạm đó là “vi phạm cơ
bản” thì phải chứng minh rằng bên có hành vi
P.T.T. Thủy / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60
54
vi phạm hiểu rõ mục đích ký kết hợp đồng của
bên bán. Điều này là rất khó xác định. Ví dụ, A
hỏi mua hạt điều của B để chế biến và xuất sang
châu Âu, B chỉ cần bán hạt điều cho A đúng
theo các điều kiện mà hai bên thỏa thuận nhưng
không bắt buộc phải biết A mua để làm gì. Do
đó, khi B giao hàng kém chất lượng (B có vi
phạm cơ bản), A khó có thể đòi B bồi thường
thiệt hại vì “mục đích xuất khẩu không đạt
được” mà chỉ có quyền đòi B bồi thường các
thiệt hại phát sinh do giao hàng kém chất lượng
mà thôi.
Tương đối khác cách tư duy của LTM 2005,
Điều 25 của CISG xác định: “Một sự vi phạm
hợp đồng do một bên gây ra là vi phạm cơ bản
nếu sự vi phạm đó làm cho bên kia bị thiệt hại
mà người bị thiệt hại, trong một chừng mực
đáng kể bị mất cái mà họ có quyền chờ đợi trên
cơ sở hợp đồng, trừ phi bên vi phạm không tiên
liệu được và một người có lý trí minh mẫn cũng
sẽ không tiên liệu được nếu họ cũng ở vào hoàn
cảnh tương tự”. Cách quy định này khiến “vi
phạm cơ bản” và hậu quả của nó là việc mất
những lợi ích mà bên bị vi phạm “chờ đợi trên
cơ sở hợp đồng” trở nên cụ thể và dễ xác định
hơn so với hậu quả không rõ ràng của việc
“không đạt được mục đích của việc giao kết
hợp đồng”như quy định của LTM 2005. Đồng
thời, Điều 25 cũng giải phóng trách nhiệm cho
bên vi phạm cơ bản nếu vi phạm đó được thực
hiện trong những hoàn cảnh không tiên liệu
được (unforeseen) hoặc chứng minh được là
không tiên liệu được, thuộc về trường hợp bất
khả kháng (force majeure). Ví dụ, hãng vận
chuyển không thể giao đúng hạn do gặp bão
trên đường, phải trú ẩn.
3.3. Các trường hợp được miễn trách nhiệm do
vi phạm hợp đồng
Cả LTM 2005 và CISG đều có quy CISG
có cách tiếp cận tương tự khi quy định trường
hợp miễn trách nhiệm (exemptions) bao gồm
bất khả kháng và trường hợp lỗi của bên bị vi
phạm (Điều 294 LTM 2005 và Điều 79 CISG).
Ngoài ra, CISG còn quy định cụ thể về việc
miễn trách do lỗi của bên thứ ba (Điều 79),
trong khi pháp luật Việt Nam chưa có quy định
cụ thể về vấn đề này. Đây là một thực tiễn
thương mại hoàn toàn có thể xảy ra trên thực tế
mà pháp luật Việt Nam cần phải bổ sung để bảo
đảm tính toàn diện và công bằng của miễn trách
nhiệm do vi phạm hợp đồng.
Có một vấn đề cần lưu ý là pháp luật Việt
Nam công nhận rằng bên vi phạm được miễn
trách nhiệm “do thực hiện quyết định của cơ
quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các
bên không thể biết được vào thời điểm giao kết
hợp đồng” (Khoản 1(d) Điều 294). Quy định
này có thể hiểu là theo hai nghĩa: (1) Một bên
phải dừng việc thực hiện nghĩa vụ đối với bên
kia do phải thực hiện mệnh lệnh của cơ quan
Nhà nước vì lợi ích chung của xã hội (ví dụ
doanh nghiệp vận tải phải dừng việc chở hàng
cho đối tác để đi hộ đê mùa mưa bão theo yêu
cầu của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội);
(2) Một bên phải tuân thủ mệnh lệnh quản lý
hành chính đến trong lúc hợp đồng đang thực
hiện. Ví dụ: Doanh nghiệp kinh doanh vàng ký
hợp đồng bán vàng miếng cho một doanh
nghiệp chế tác trong vòng một năm. Tuy nhiên,
hợp đồng mới thực hiện được ba tháng thì Nghị
định của Chính phủ về cấm buôn bán vàng
miếng được ban hành và có hiệu lực sau một
tháng sau đó. Sự kiện pháp lý này làm cho hợp
đồng mua bán vàng miếng không thể tiếp tục
thực hiện được nữa. Trong trường hợp này sự
can thiệp của “cơ quan nhà nước có thẩm
quyền” sẽ đóng vai trò như trường hợp miễn
trách do lỗi của người thứ ba quy định trong
Điều 79 CISG. Xét về khía cạnh “không thể
biết” và “không dự liệu được” cũng có thể coi
quy định tại khoản 1(d) Điều 294 LTM 2005
thuộc về trường hợp “bất khả kháng”. Nhìn vào
P.T.T. Thủy / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 3 (2014) 50-60  55
quy định của pháp luật Việt Nam có thể thấy
yếu tố sự can thiệp hành chính của Nhà nước
thể hiện khá rõ ràng trong các quan hệ dân sự
thương mại mà chưa được giải thích thỏa đáng
và chưa có quy định cụ thể về trách nhiệm của
cơ quan nhà nước trong trường hợp này.
4. So sánh các chế tài cụ thể trong Luật
thương mại 2005 và trong Công ước Viên
1980
Phần này sẽ tập trung so sánh về sự tương
đồng và khác biệt giữa các chế tài cụ thể bao
gồm buộc thực hiện hợp đồng, bồi thường thiệt
hại, tạm ngừng việc thực hiện hợp đồng và hủy
hợp đồng.
4.1. Trách nhiệm buộc thực hiện hợp đồng
Cả LTM 2005 và CISG đều thống nhất rằng
buộc thực hiện hợp đồng (performance) là một
chế tài cơ bản đối với bên vi phạm nghĩa vụ
hợp đồng, tuy nhiên quy định của mỗi bên lại
có phần khác biệt nhất định.
Tại điều Điều 297, LTM 2005 buộc thực
hiện đúng hợp đồng được định nghĩa là: “việc
bên bị vi phạm yêu cầu bên vi phạm thực hiện
đúng hợp đồng hoặc dùng các biện pháp khác
để hợp đồng được thực hiện và bên vi phạm
phải chịu chi phí phát sinh”. Về biện pháp buộc
thực hiện hợp đồng, Ðiều 46 của CISG quy
định về buộc thực hiện hợp đồng như sau:
“1. Người mua có thể yêu cầu người bán phải
thực hiện nghĩa vụ, trừ phi người mua sử dụng
một biện pháp bảo hộ pháp lý không hợp với
yêu cầu đó. 2. Nếu hàng hóa không phù hợp với
hợp đồng thì người mua có thể đòi người bán
phải giao hàng thay thế nếu sự không phù hợp
đó tạo thành một sự vi phạm cơ bản hợp đồng
và yêu cầu về việc thay thế hàng phải được đặt
ra cùng một lúc với việc thông báo những dữ
kiện chiếu theo điều 39 hoặc trong một thời hạn
hợp lý sau đó”. Tương tự, về phía người bán
“có thể yêu cầu người mua trả tiền, nhận hàng
hay thực hiện các nghĩa vụ khác của người
mua, trừ phi họ sử dụng một biện pháp bảo hộ
pháp lý khác không thích hợp với các yêu cầu
đó” (Điều 62, CISG). Như vậy có thể thấy
CISG và LTM 2005 đều thống nhất rằng bên bị
vi phạm (trái chủ) lựa chọn một trong hai biện
pháp: tiếp tục thực hiện nghĩa vụ hay thay thế
hàng hóa. Tuy vậy, câu hỏi đặt ra là căn cứ vào
đâu để lựa chọn phương thức thay thế hàng
hóa? LTM 2005 đã không chỉ ra được căn cứ để
áp dụng thay thế hàng hóa, mà cho phép bên bị
vi phạm sử dụng biện pháp này trong trường
hợp hàng hóa bị vi phạm về chất lượng và họ
không chấp nhận việc sửa chữa hàng hóa; thậm
chí bên vi phạm có thể dùng tiền để để thay thế
nếu bên bị vi phạm chấp nhận [6]. Trong khi
đó, CISG lại phân định rõ, điều kiện để bên bị
vi phạm được áp dụng biện pháp thay thế hàng
hóa khi

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: So sánh các quy định về trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong Luật Thương mại Việt Nam 2005 và Công ước Viên 1980

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *