[block id=”bo-sung-1″]

Bảo hiểm xã hội ở nước ta là một trong những chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đối với người lao động. Vì vậy ngay từ những ngày đầu khi mới thành lập Nước, chế độ chính sách bảo hiểm xã hội đã được ban hành và do điều kiện đấu tranh giải phóng dân tộc, điều kiện kinh tế, xã hội đã từng bước được thực hiện đối với công nhân viên chức khu vực Nhà nước. Trong quá trình thực hiện, chế độ chính sách về bảo hiểm xã hội không ngừng được bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với từng thời kỳ phát triển của đất nước nhằm đảm bảo quyền lợi đối với người lao động tham gia bảo hiểm xã hội. Từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI, nền kinh tế nước ta bắt đầu chuyển sang hoạt động theo cơ chế kinh tế thị trường dưới sự quản lý của Nhà nước, với cơ chế này, nhiều vấn đề về chế độ chính sách bảo hiểm xã hội trước đây không còn phù hợp. Bộ Luật lao động được Quốc hội thông qua năm 1994 có hiệu lực thi hành từ 1/1/1995, trong đó chế độ chính sách bảo hiểm xã hội cũng được quy định trong Chương XII bộ Luật này và có liên quan đến một số điều ở các chương khác. Để thể chế các quy định trong Bộ Luật lao động, năm 1995 Chính phủ đã ban hành Điều lệ Bảo hiểm xã hội kèm theo Nghị định số 12/CP, Nghị định số 45/CP quy định cụ thể về đối tượng tham gia, mức đóng góp, điều kiện để được hưởng, mức hưởng đối với từng chế độ, đồng thời quy định hình thành Quỹ bảo hiểm xã hội và giao cho Bảo hiểm xã hội Việt Nam thống nhất quản lý

Tải tài liệu miễn phí - My WordPress Blog36

Bạn đang xem nội dung tài liệu Thực trạng về quỹ bảo hiểm xã hội của nước ta hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Lêi më ®Çu
B¶o hiÓm x· héi ë n­íc ta lµ mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch lín cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ®èi víi ng­êi lao ®éng. V× vËy ngay tõ nh÷ng ngµy ®Çu khi míi thµnh lËp N­íc, chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi ®· ®­îc ban hµnh vµ do ®iÒu kiÖn ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc, ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi ®· tõng b­íc ®­îc thùc hiÖn ®èi víi c«ng nh©n viªn chøc khu vùc Nhµ n­íc. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn, chÕ ®é chÝnh s¸ch vÒ b¶o hiÓm x· héi kh«ng ngõng ®­îc bæ sung, söa ®æi cho phï hîp víi tõng thêi kú ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc nh»m ®¶m b¶o quyÒn lîi ®èi víi ng­êi lao ®éng tham gia b¶o hiÓm x· héi. Tõ sau §¹i héi §¶ng lÇn thø VI, nÒn kinh tÕ n­íc ta b¾t ®Çu chuyÓn sang ho¹t ®éng theo c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng d­íi sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc, víi c¬ chÕ nµy, nhiÒu vÊn ®Ò vÒ chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi tr­íc ®©y kh«ng cßn phï hîp. Bé LuËt lao ®éng ®­îc Quèc héi th«ng qua n¨m 1994 cã hiÖu lùc thi hµnh tõ 1/1/1995, trong ®ã chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi còng ®­îc quy ®Þnh trong Ch­¬ng XII bé LuËt nµy vµ cã liªn quan ®Õn mét sè ®iÒu ë c¸c ch­¬ng kh¸c. §Ó thÓ chÕ c¸c quy ®Þnh trong Bé LuËt lao ®éng, n¨m 1995 ChÝnh phñ ®· ban hµnh §iÒu lÖ B¶o hiÓm x· héi kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 12/CP, NghÞ ®Þnh sè 45/CP quy ®Þnh cô thÓ vÒ ®èi t­îng tham gia, møc ®ãng gãp, ®iÒu kiÖn ®Ó ®­îc h­ëng, møc h­ëng ®èi víi tõng chÕ ®é, ®ång thêi quy ®Þnh h×nh thµnh Quü b¶o hiÓm x· héi vµ giao cho B¶o hiÓm x· héi ViÖt Nam thèng nhÊt qu¶n lý
I. Qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña b¶o hiÓm x· héi ViÖt nam
1. Sù tÊt yÕu kh¸ch quan h×nh thµnh b¶o hiÓm x· héi.
Trong cuéc sèng, con ng­êi muèn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®ßi hái ph¶i tháa m·n c¸c nhu cÇu tèi thiÓu vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn, hay nãi mét c¸ch kh¸c mçi con ng­êi ®Òu ph¶i lao ®éng ®Ó nu«i sèng b¶n th©n vµ tån t¹i trong x· héi. Trong thùc tÕ kh«ng ph¶i lóc nµo cuéc sèng vµ lao ®éng còng ®Òu thuËn lîi, cã thu nhËp th­êng xuyªn vµ mäi ®iÒu kiÖn sinh sèng b×nh th­êng, mµ cã rÊt nhiÒu tr­êng hîp gÆp khã kh¨n, bÊt lîi ph¸t sinh lµm cho ng­êi ta bÞ gi¶m hoÆc mÊt thu nhËp nh­ bÊt ngê bÞ èm ®au, tai n¹n lao ®éng, m¾c c¸c bÖnh do nghÒ nghiÖp g©y nªn hoÆc theo ®óng quy luËt khi tuæi giµ kh«ng cßn kh¶ n¨ng lao ®éng. Khi r¬i vµo c¸c tr­êng hîp bÞ gi¶m hoÆc mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng nãi trªn, c¸c nhu cÇu cÊp thiÕt cña cuéc sèng con ng­êi kh«ng v× thÕ mµ mÊt ®i. Ng­îc l¹i cßn ®ßi hái t¨ng lªn, thËm chÝ xuÊt hiÖn thªm nhu cÇu míi nh­ èm ®au cÇn ®­îc ch÷a bÖnh, tai n¹n lao ®éng cÇn cã ng­êi phôc vô… Bëi vËy, muèn tån t¹i con ng­êi vµ x· héi cÇn ph¶i t×m ra nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó kh¾c phôc.
ë x· héi c«ng x· nguyªn thñy, do ch­a cã t­ liÖu s¶n xuÊt, mäi ng­êi cïng nhau h¸i l­îm, s¨n b¾n, s¶n phÈm thu ®­îc, ®­îc ph©n phèi b×nh qu©n nªn khã kh¨n, bÊt lîi cña mçi ng­êi ®­îc c¶ céng ®ång san sÎ, g¸nh chÞu. ChuyÓn sang x· héi phong kiÕn, quan l¹i th× dùa vµo bæng léc cña nhµ Vua, d©n c­ th× dùa vµo sù ®ïm bäc lÉn nhau trong hä hµng céng ®ång lµng, x· hoÆc cña nh÷ng ng­êi h¶o t©m hoÆc mét phÇn tõ Nhµ n­íc. Nh­ng sù trî gióp nµy kh«ng ®¶m b¶o th­êng xuyªn vµ c¬ b¶n.
Cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi, khi nÒn c«ng nghiÖp vµ kinh tÕ hµng hãa ph¸t triÓn, theo ®ã xuÊt hiÖn lao ®éng lµm thuª vµ ng­êi lµm chñ. Lóc ®Çu ng­êi chñ chØ cam kÕt tr¶ c«ng lao ®éng, nh­ng vÒ sau hä ®· ph¶i cam kÕt c¶ viÖc ®¶m b¶o cho ng­êi lµm thuª cã mét sè thu nhËp nhÊt ®Þnh ®Ó hä trang tr¶i nh÷ng nhu cÇu sinh sèng thiÕt yÕu khi èm ®au, tai n¹n, thai s¶n, tuæi giµ… Trong thùc tÕ, nhiÒu khi c¸c tr­êng hîp trªn kh«ng x¶y ra nªn ng­êi chñ kh«ng ph¶i chi mét ®ång tiÒn nµo. Nh­ng cã khi l¹i x¶y ra dån dËp, buéc ng­êi chñ ph¶i bá ra mét kho¶n tiÒn lín mµ hä kh«ng muèn. V× thÕ giíi chñ ®· dÇn dÇn kh«ng thùc hiÖn nh÷ng cam kÕt ban ®Çu, dÉn ®Õn viÖc tranh chÊp gi÷a giíi chñ vµ ng­êi lao ®éng. §Ó gi¶i quyÕt m©u thuÉn nµy, ®· xuÊt hiÖn “bªn thø ba” ®ãng vai trß trung gian nh»m ®iÒu hßa lîi Ých gi÷a giíi chñ vµ thî. §iÒu nµy cã ý nghÜa lµ, thay v× ph¶i chi trùc tiÕp nh÷ng kho¶n tiÒn lín ®ét xuÊt cho ng­êi lao ®éng khi hä gÆp bÊt tr¾c, giíi chñ cã thÓ trÝch ra th­êng xuyªn hµng th¸ng mét kho¶n tiÒn nhá dùa trªn c¬ së x¸c xuÊt nh÷ng biÕn cè cña tËp hîp nh÷ng ng­êi lao ®éng lµm thuª. Sè tiÒn nµy ®­îc giao cho bªn thø ba qu¶n lý ®­îc tån tÝch dÇn thµnh mét quü. Khi ng­êi lao ®éng bÞ èm ®au, tai n¹n… “bªn thø ba” sÏ chi tr¶ theo cam kÕt kh«ng phô thuéc vµo giíi chñ cã muèn hay kh«ng muèn. Nh­ vËy, mét mÆt giíi chñ ®ì bÞ thiÖt h¹i vÒ kinh tÕ, mÆt kh¸c ng­êi lao ®éng lµm thuª ®­îc ®¶m b¶o ch¾c ch¾n bï ®¾p mét phÇn thu nhËp khi bÞ èm ®au, tai n¹n vµ khi vÒ giµ. Tuy nhiªn, khi nÒn kinh tÕ ngµy cµng ph¸t triÓn, n¨ng suÊt lao ®éng ®ßi hái cÇn ®­îc t¨ng lªn, dÉn ®Õn “rñi ro” lao ®éng cµng lín. Lóc nµy giíi thî lu«n mong muèn ®­îc b¶o ®¶m nhiÒu h¬n, cßn ng­îc l¹i giíi chñ l¹i mong muèn ph¶i chi Ýt h¬n, tøc lµ ph¶i ®¶m b¶o cho giíi thî Ýt h¬n, do ®ã viÖc tranh chÊp vÒ lîi Ých l¹i x¶y ra. Tr­íc t×nh h×nh ®ã Nhµ n­íc ®· ph¶i can thiÖp vµ ®iÒu chØnh. Sù can thiÖp nµy mét mÆt lµm t¨ng vai trß cña Nhµ n­íc, giíi chñ buéc ph¶i ®ãng thªm, ®ång thêi giíi thî còng ph¶i ®ãng gãp mét phÇn vµo sù b¶o ®¶m cho chÝnh m×nh. C¶ giíi chñ vµ giíi thî ®Òu c¶m thÊy m×nh ®­îc b¶o vÖ. C¸c nguån ®ãng gãp cña giíi chñ, thî vµ sù hç trî cña Nhµ n­íc ®· h×nh thµnh nªn Quü b¶o hiÓm x· héi. Do tËp trung nªn quü cã kh¶ n¨ng gi¶i quyÕt c¸c ph¸t sinh cña rñi ro cho tËp hîp ng­êi lao ®éng trong toµn x· héi.
Nh­ vËy sù ra ®êi cña b¶o hiÓm x· héi lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, kh«ng phô thuéc vµo ý muèn cña bÊt kú ai vµ ®Ó ®¸p øng víi sù ph¸t triÓn chung cña x· héi, ®ßi hái b¶o hiÓm x· héi ngµy cµng ph¶i ®­îc cñng cè vµ hoµn thiÖn trong mçi quèc gia còng nh­ trªn toµn thÕ giíi. Cïng víi sù ra ®êi cña b¶o hiÓm x· héi, quü b¶o hiÓm x· héi còng ®­îc h×nh thµnh nh­ mét tÊt yÕu, tuy nhiªn tuú thuéc vµo t×nh h×nh kinh tÕ, chÝnh trÞ- x· héi cña mçi n­íc trong tõng giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh mµ quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc h×nh thµnh sím hay muén, sù hç trî cña Nhµ n­íc nhiÒu hay Ýt. Song nh×n chung quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc h×nh thµnh chñ yÕu tõ sù ®ãng gãp cña c¸c bªn tham gia b¶o hiÓm x· héi, cña ng­êi chñ sö dông lao ®éng vµ ng­êi lao ®éng, ®ång thêi cã sù b¶o trî cña Nhµ n­íc.
2. Thêi kú tr­íc khi cã §iÒu lÖ t¹m thêi vÒ b¶o hiÓm x· héi (tr­íc 1961):
Ngay tõ khi thµnh lËp chÝnh quyÒn nh©n d©n vµ suèt trong thêi kú kh¸ng chiÕn, mÆc dï gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n vÒ mäi mÆt, song ChÝnh phñ ®· lu«n ch¨m lo c¶i thiÖn ®êi sèng cña nh©n d©n lao ®éng nãi chung vµ riªng ®èi víi c«ng nh©n, viªn chøc Nhµ n­íc. Ngoµi viÖc ban hµnh chÕ ®é tiÒn l­¬ng, ChÝnh phñ ®· ban hµnh c¸c chÕ ®é phô cÊp, trî cÊp x· héi mµ thùc chÊt lµ c¸c chÕ ®é BHXH nh­: trî cÊp èm ®au, sinh ®Î, tai n¹n lao ®éng, trî cÊp giµ yÕu, trî cÊp cho c¸ nh©n vµ gia ®×nh c«ng nh©n, viªn chøc khi chÕt vµ x©y dùng c¸c khu an d­ìng, ®iÒu d­ìng, bÖnh viÖn, nhµ trÎ…VÒ mÆt luËt ph¸p ®­îc thÓ hiÖn trong c¸c v¨n b¶n sau:
– S¾c lÖnh sè 29/SL ngµy 13/3/1947 cña ChÝnh phñ.
– S¾c lÖnh sè 76/SL ngµy 20/5/1950 cña ChÝnh phñ vÒ quy chÕ c«ng chøc.
– S¾c lÖnh sè 77/SL ngµy 22/5/1950 cña ChÝnh phñ vÒ quy chÕ c«ng nh©n.
C¸c v¨n b¶n nµy ®· quy ®Þnh nh÷ng néi dung cã tÝnh nguyªn t¾c vÒ b¶o hiÓm x· héi, song do hoµn c¶nh ®Êt n­íc cã chiÕn tranh, trong kh¸ng chiÕn vµ kinh tÕ khã kh¨n nªn Nhµ n­íc ch­a nghiªn cøu chi tiÕt vµ thùc hiÖn ®­îc ®Çy ®ñ c¸c quyÒn lîi vÒ b¶o hiÓm x· héi cho c«ng nh©n viªn chøc, mµ c¸c chÕ ®é chñ yÕu mang tÝnh cung cÊp, b×nh qu©n víi tinh thÇn ®ång cam céng khæ. VÒ néi dung ch­a thèng nhÊt gi÷a khu vùc hµnh chÝnh vµ s¶n xuÊt, gi÷a c«ng nh©n kh¸ng chiÕn vµ c«ng nh©n s¶n xuÊt d©n dông, c¸c kho¶n chi vÒ b¶o hiÓm x· héi lÉn víi tiÒn l­¬ng, chÝnh s¸ch ®·i ngé mµ ch­a x©y dùng theo nguyªn t¾c h­ëng theo lao ®éng lµ nguyªn t¾c c¬ b¶n vÒ ph©n phèi XHCN, ngoµi ra c¸c v¨n b¶n l¹i ch­a hoµn thiÖn vµ ®ång bé, ¶nh h­ëng ®Õn viÖc tæ chøc thùc hiÖn. Mét sè vÊn ®Ò quan träng, cÊp thiÕt ®Õn ®êi sèng cña ®«ng ®¶o c«ng nh©n viªn chøc nh­ chÕ ®é h­u trÝ, trî cÊp mÊt søc lao ®éng, th«i viÖc, chÕ ®é trî cÊp bÖnh nghÒ nghiÖp ch­a ®­îc quy ®Þnh.
Nh×n chung giai ®o¹n nµy c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi ch­a ®­îc quy ®Þnh mét c¸ch toµn diÖn, quü b¶o hiÓm x· héi ch­a ®­îc h×nh thµnh. Tuy nhiªn, c¸c chÕ ®é trî cÊp, phô cÊp mang tÝnh chÊt b¶o hiÓm x· héi trong giai ®o¹n ®Çu thµnh lËp n­íc, trong kh¸ng chiÕn vµ nh÷ng n¨m ®Çu hoµ b×nh lËp l¹i ®· cã t¸c dông rÊt to lín, gi¶i quyÕt mét phÇn nh÷ng khã kh¨n trong sinh ho¹t cña c«ng nh©n viªn chøc Nhµ n­íc vµ gia ®×nh hä, cñng cè thªm lßng tin cña nh©n d©n vµo §¶ng, ChÝnh phñ vµ lµm cho mäi ng­êi an t©m, phÊn khëi ®Èy m¹nh c«ng t¸c, s¶n xuÊt, thu hót lùc l­îng lao ®éng vµo khu vùc kinh tÕ Nhµ n­íc.
3. Thêi kú thùc hiÖn ®iÒu lÖ b¶o hiÓm x· héi t¹m thêi (tõ 1961 ®Õn 12/1994):
3.1. Nh÷ng quy ®Þnh vÒ chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi:
§Ó phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi cña ®Êt n­íc, ®¸p øng yªu cÇu kh«ng ngõng c¶i thiÖn ®êi sèng cña c«ng nh©n viªn chøc Nhµ n­íc, c¸c chÕ ®é trî cÊp x· héi cÇn ®­îc bæ sung vµ söa ®æi cho phï hîp víi thêi kú x©y dùng Chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c vµ ®Êu tranh gi¶i phãng miÒn Nam. T¹i §iÒu 32 HiÕn ph¸p n¨m 1959 quy ®Þnh râ: quyÒn cña ng­êi lao ®éng ®­îc gióp ®ì vÒ vËt chÊt khi giµ yÕu, mÊt søc lao ®éng, bÖnh tËt. N¨m 1960 Héi ®ång ChÝnh phñ cã NghÞ quyÕt trong ®ã ®· x¸c ®Þnh “®i ®«i víi viÖc c¶i tiÕn chÕ ®é tiÒn l­¬ng, cÇn c¶i tiÕn vµ ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch cô thÓ vÒ b¶o hiÓm x· héi vµ phóc lîi cho c«ng nh©n viªn chøc, c¸n bé”. Thùc hiÖn NghÞ quyÕt trªn, c¸c Bé Lao ®éng, Bé Néi vô, Bé Tµi chÝnh, Bé Y tÕ vµ Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam ®· phèi hîp nghiªn cøu x©y dùng §iÒu lÖ t¹m thêi vÒ b¶o hiÓm x· héi tr×nh Héi ®ång ChÝnh phñ ban hµnh. Ngµy 14/12/1961 Uû ban th­êng vô Quèc héi phª chuÈn, ChÝnh phñ ®· ra NghÞ ®Þnh sè 218/CP ngµy 27/12/1961 ban hµnh kÌm theo §iÒu lÖ t¹m thêi vÒ c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi ®èi víi c«ng nh©n viªn chøc Nhµ n­íc. Néi dung cña §iÒu lÖ ®­îc tãm t¾t nh­ sau:
– VÒ ®èi t­îng ¸p dông lµ: c«ng nh©n viªn chøc Nhµ n­íc ë c¸c c¬ quan, xÝ nghiÖp, c«ng tr­êng, n«ng tr­êng, c¸n bé, c«ng nh©n trong c¸c ®oµn thÓ nh©n d©n; c«ng nh©n viªn chøc trong c¸c xÝ nghiÖp c«ng t­ hîp doanh ®· ¸p dông chÕ ®é tr¶ l­¬ng nh­ xÝ nghiÖp quèc doanh; c«ng nh©n viªn chøc trong c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp ®Þa ph­¬ng ®· cã kÕ ho¹ch lao ®éng, tiÒn l­¬ng ghi trong kÕ ho¹ch Nhµ n­íc.
– VÒ ®iÒu kiÖn vµ møc ®·i ngé: c¨n cø vµo sù cèng hiÕn thêi gian c«ng t¸c, ®iÒu kiÖn lµm viÖc, t×nh tr¹ng mÊt søc lao ®éng vµ trî cÊp b¶o hiÓm x· héi nh×n chung thÊp h¬n tiÒn l­¬ng vµ thÊp nhÊt còng b»ng møc sinh ho¹t phÝ tèi thiÓu.
– VÒ c¸c chÕ ®é ®­îc quy ®Þnh bao gåm 6 chÕ ®é: èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng – bÖnh nghÒ nghiÖp, mÊt søc lao ®éng, h­u trÝ vµ tö tuÊt; tõng chÕ ®é cã quy ®Þnh cô thÓ vÒ ®iÒu kiÖn h­ëng, tuæi ®êi, møc h­ëng…
– VÒ nguån kinh phÝ ®¶m b¶o chi trî cÊp: do quü b¶o hiÓm x· héi cña Nhµ n­íc ®µi thä tõ Ng©n s¸ch Nhµ n­íc.
– VÒ qu¶n lý quü b¶o hiÓm x· héi: Nhµ n­íc thµnh lËp quü b¶o hiÓm x· héi lµ quü ®éc lËp thuéc Ng©n s¸ch Nhµ n­íc vµ giao cho Tæng C«ng ®oµn ViÖt Nam (nay lµ Tæng Liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam) qu¶n lý toµn bé quü nµy (sau nµy giao cho ngµnh Lao ®éng – Th­¬ng binh vµ X· héi qu¶n lý quü h­u trÝ vµ tö tuÊt).
§©y lµ §iÒu lÖ t¹m thêi nh­ng ®· quy ®Þnh ®Çy ®ñ 6 chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi, c¸c chÕ ®é nµy chñ yÕu dùa trªn nguyªn t¾c ph©n phèi theo lao ®éng nh»m khuyÕn khÝch mäi ng­êi t¨ng c­êng kû luËt lao ®éng, ®Èy m¹nh s¶n xuÊt vµ gãp phÇn æn ®Þnh lùc l­îng lao ®éng trong c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n. NghÞ ®Þnh 218/CP ®­îc coi lµ v¨n b¶n gèc cña chÝnh s¸ch BHXH vµ nã ®­îc thùc hiÖn trong h¬n 30 n¨m. Tuy nhiªn ®Ó phï hîp vµ ®¸p øng víi t×nh h×nh cña ®Êt n­íc trong tõng giai ®o¹n, néi dung cña c¸c quy ®Þnh trong §iÒu lÖ t¹m thêi ®· qua 8 lÇn söa ®æi bæ sung víi 233 v¨n b¶n h­íng dÉn thùc hiÖn. §Æc biÖt lµ t¹i NghÞ ®Þnh sè 236/H§BT ngµy 18/9/1985 cña Héi ®ång Bé tr­ëng (nay lµ ChÝnh phñ) vÒ söa ®æi, bæ sung mét sè chÕ ®é chÝnh s¸ch th­¬ng binh vµ x· héi khi Nhµ n­íc thùc hiÖn ®iÒu chØnh gi¸ – l­¬ng – tiÒn.
Trong giai ®o¹n nµy tuy qua nhiÒu lÇn söa ®æi, bæ sung nh­ng xÐt vÒ b¶n chÊt th× b¶o hiÓm x· héi vÉn gi÷ nguyªn nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n sau:
+ Tån t¹i trong c¬ chÕ qu¶n lý tËp trung, bao cÊp, mäi vÊn ®Ò kinh tÕ x· héi nãi chung, b¶o hiÓm x· héi nãi riªng ®Òu do Nhµ n­íc ®¶m b¶o.
+ Nhµ n­íc quy ®Þnh vµ trùc tiÕp thùc hiÖn b¶o hiÓm x· héi b»ng bé m¸y hµnh chÝnh tõ ng©n s¸ch Nhµ n­íc.
+ Mäi ng­êi khi ®· vµo biªn chÕ Nhµ n­íc th× ®­¬ng nhiªn ®­îc ®¶m b¶o viÖc lµm , thu nhËp vµ b¶o hiÓm x· héi.
+ Do Ng©n s¸ch Nhµ n­íc cßn h¹n hÑp, th­êng xuyªn mÊt c©n ®èi, v× vËy ®èi t­îng tham gia b¶o hiÓm x· héi ch­a ®­îc më réng, trî cÊp tÝnh trªn l­¬ng nªn ch­a ®¶m b¶o cho cuéc sèng vµ kh«ng kÞp thêi.
+ ChÝnh s¸ch vµ c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi cßn ®an xen thay nhiÒu chÝnh s¸ch x· héi kh¸c nh­ ­u ®·i x· héi, cøu trî x· héi, an d­ìng, ®iÒu d­ìng, kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh…
Tãm l¹i: Trong suèt thêi kú lÞch sö cña ®Êt n­íc tõ khi Nhµ n­íc Céng hoµ d©n chñ ViÖt Nam ra ®êi ®Õn hÕt n¨m 1994, tuú thuéc vµo ®Æc ®iÓm cña tõng giai ®o¹n, chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi nãi chung, c«ng t¸c tæ chøc thùc hiÖn chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi nãi riªng còng lu«n thay ®æi, bæ sung, söa ®æi cho phï hîp, song nh×n chung trong c¬ chÕ qu¶n lý tËp trung, bao cÊp, viÖc tham gia b¶o hiÓm x· héi ®­îc x¸c ®Þnh b»ng thêi gian c«ng t¸c hay gäi lµ thêi gian cèng hiÕn th× viÖc x©y dùng c¸c chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi lu«n ®­îc lång ghÐp cïng víi c¸c chÝnh s¸ch x· héi, chÝnh s¸ch kinh tÕ. VÒ c¬ b¶n, chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi trong thêi kú nµy ®· hoµn thµnh c¬ b¶n nhiÖm vô vµ sø mÖnh cña m×nh trong mét thêi kú dµi, nã ®· gãp phÇn æn ®Þnh cuéc sèng, ®¶m b¶o thu nhËp cho hµng triÖu c¸n bé c«ng nh©n viªn chøc ®ang lµm viÖc ®­îc yªn t©m c«ng t¸c, chiÕn ®Êu vµ b¶o vÖ Tæ quèc; hµng 1 triÖu ng­êi lao ®éng khi giµ yÕu ®­îc ®¶m b¶o vÒ vËt chÊt vµ tinh thÇn, còng nh­ gia ®×nh hä b»ng trî cÊp b¶o hiÓm x· héi hoÆc l­¬ng h­u, ®ång thêi gãp phÇn to lín trong viÖc ®¶m b¶o æn ®Þnh x· héi vµ an toµn x· héi.
Tuy nhiªn, qua nhiÒu n¨m c¸c v¨n b¶n ph¸p quy vµ v¨n b¶n h­íng dÉn qu¸ nhiÒu nªn kh«ng tr¸nh khái sù chång chÐo, trïng l¾p hoÆc cã nh÷ng vÊn ®Ò kh«ng ®­îc quy ®Þnh, khã kh¨n cho viÖc thùc hiÖn chÕ ®é; cã nhiÒu c¬ së cho viÖc vËn dông g©y nªn mÊt c«ng b»ng x· héi; c¸c v¨n b¶n tÝnh ph¸p lý ch­a thËt cao, chñ yÕu míi ë d¹ng NghÞ ®Þnh, §iÒu lÖ t¹m thêi, QuyÕt ®Þnh, Th«ng t­. VÒ tæ chøc bé m¸y thùc hiÖn chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi ch­a t¸ch chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc ra khái chøc n¨ng ho¹t ®éng sù nghiÖp cña b¶o hiÓm x· héi, cßn ph©n t¸n, ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶, sù phèi hîp ®Ó gi¶i quyÕt c¸c v­íng m¾c cho ®èi t­îng gÆp nhiÒu khã kh¨n, mçi c¬ quan, ®¬n vÞ, ngµnh chØ gi¶i quyÕt mét vµi c«ng viÖc hoÆc kh©u c«ng viÖc. Quü b¶o hiÓm x· héi thu kh«ng ®¶m b¶o ®ñ chi, viÖc chi tr¶ l­¬ng h­u vµ c¸c kho¶n trî cÊp b¶o hiÓm x· héi th­êng xuyªn bÞ chËm, ¶nh h­ëng lín ®Õn ®êi sèng cña ng­êi h­ëng chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi.
4. Thêi kú tõ 1/1995 ®Õn nay:
Tõ sau §¹i héi §¶ng lÇn thø 6 víi chñ tr­¬ng ®æi míi qu¶n lý Nhµ n­íc tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸, tËp trung bao cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN, chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi còng ®­îc xem xÐt, nghiªn cøu thay ®æi sao cho phï hîp kh«ng nh÷ng so víi t×nh h×nh ®æi míi kinh tÕ cña ®Êt n­íc mµ dÇn hoµ nhËp víi nh÷ng quy ®Þnh, nh÷ng nguyªn t¾c cña b¶o hiÓm x· héi thÕ giíi vµ nhÊt lµ c¸c n­íc trong nÒn kinh tÕ chuyÓn ®æi.
Tõ n¨m 1995, thi hµnh nh÷ng quy ®Þnh trong Bé LuËt lao ®éng vÒ b¶o hiÓm x· héi, ChÝnh phñ ®· ban hµnh §iÒu lÖ b¶o hiÓm x· héi kÌm theo NghÞ ®Þnh sè 12/CP ngµy 26/1/1995 vµ NghÞ ®Þnh sè 45/CP ngµy 15/7/1995 ¸p dông ®èi víi c«ng chøc, c«ng nh©n viªn chøc Nhµ n­íc, ng­êi lao ®éng theo lo¹i h×nh b¶o hiÓm x· héi b¾t buéc vµ sü quan, qu©n nh©n chuyªn nghiÖp, h¹ sü quan, binh sü qu©n ®éi nh©n d©n vµ c«ng an nh©n d©n. Néi dung cña §iÒu lÖ b¶o hiÓm x· héi nµy ®· ®· ®­îc ®æi míi c¬ b¶n vµ kh¾c phôc ®­îc nh÷ng nh­îc ®iÓm, tån t¹i mµ §iÒu lÖ b¶o hiÓm x· héi t¹m thêi ban hµnh nh÷ng n¨m tr­íc ®©y, ®ã lµ:
– §èi t­îng tham gia b¶o hiÓm x· héi b¾t buéc kh«ng chØ bao gåm lao ®éng trong khu vùc Nhµ n­íc mµ ng­êi lao ®éng trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh cã sö dông tõ 10 lao ®éng trë lªn còng cã quyÒn tham gia b¶o hiÓm x· héi.
– §Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò b¶o hiÓm x· héi tù nguyÖn vµ vÊn ®Ò tham gia ®ãng gãp vµo Quü b¶o hiÓm x· héi cña ng­êi sö dông lao ®éng, ng­êi lao ®éng vµ h×nh thµnh Quü b¶o hiÓm x· héi.
– Quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc qu¶n lý thèng nhÊt, tËp trung trong c¶ n­íc, ®éc lËp víi ng©n s¸ch Nhµ n­íc. Quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc Nhµ n­íc b¶o trî, c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh ®­îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña Nhµ n­íc.
– VÒ c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi, quy ®Þnh 5 chÕ ®é lµ èm ®au, thai s¶n, tai n¹n lao ®éng- bÖnh nghÒ nghiÖp, h­u trÝ vµ tö tuÊt, kh«ng cßn chÕ ®é trî cÊp mÊt søc lao ®éng mµ nh÷ng ng­êi mÊt kh¶ n¨ng lao ®éng ®­îc quy ®Þnh chung trong chÕ ®é h­u trÝ víi møc h­ëng l­¬ng h­u thÊp. Trong tõng chÕ ®é cã quy ®Þnh cô thÓ h¬n vÒ ®iÒu kiÖn h­ëng, thêi gian vµ møc h­ëng.
– Ng­êi lao ®éng tham gia b¶o hiÓm x· héi ®­îc cÊp sæ b¶o hiÓm x· héi, sæ b¶o hiÓm x· héi ghi chÐp, ph¶n ¸nh qu¸ tr×nh tham gia b¶o hiÓm x· héi, møc tiÒn l­¬ng lµm c¨n cø ®ãng b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi ®· ®­îc h­ëng.
– §èi víi lùc l­îng vò trang còng ®· cã quy ®Þnh riªng vÒ b¶o hiÓm x· héi (NghÞ ®Þnh sè 45/CP cña ChÝnh phñ).
– Tµi chÝnh b¶o hiÓm x· héi ®­îc ®æi míi c¬ b¶n, tËp trung ë nh÷ng néi dung chñ yÕu sau:
+ Quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së sù ®ãng gãp cña ng­êi sö dông lao ®éng vµ ng­êi lao ®éng lµ chÝnh, Nhµ n­íc hç trî cho nguån Quü b¶o hiÓm x· héi lµ thø yÕu khi cÇn thiÕt. Møc ®ãng gãp hµng th¸ng ®­îc quy ®Þnh b¾t buéc thuéc tr¸ch nhiÖm cña c¶ ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng. Víi quy ®Þnh vÒ møc ®ãng gãp râ rµng ®· lµm cho ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng thÊy ®­îc quyÒn lîi vµ nghÜa vô cña m×nh trong viÖc ®ãng gãp vµo Quü b¶o hiÓm x· héi.
+ Quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc t¸ch khái ng©n s¸ch Nhµ n­íc, h¹ch to¸n ®éc lËp; quü b¶o hiÓm x· héi ®­îc thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p ®Ó b¶o tån vµ t¨ng tr­ëng. Quü b¶o hiÓm x· héi ®¶m b¶o thu ®ñ ®Ó chi vµ cã phÇn kÕt d­, b¶o ®¶m tÝnh chÊt cña b¶o hiÓm x· héi ®oµn kÕt, t­¬ng trî gi÷a tËp thÓ ng­êi lao ®éng vµ gi÷a c¸c thÕ hÖ, ®ång thêi ®¶m b¶o cho viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi lu«n ®­îc æn ®Þnh l©u dµi. Nh­ vËy, tõ n¨m 1995 chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi ®· g¾n quyÒn lîi h­ëng b¶o hiÓm x· héi víi tr¸ch nhiÖm ®ãng gãp b¶o hiÓm x· héi cña ng­êi lao ®éng, x¸c ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm cña ng­êi sö dông lao ®éng, t¹o ®­îc Quü b¶o hiÓm x· héi ®éc lËp víi ng©n s¸ch Nhµ n­íc.
+ Møc chi tr¶ c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm x· héi ®­îc quy ®Þnh cô thÓ, hîp lý, phï hîp víi møc ®ãng gãp cña ng­êi lao ®éng. §Æc biÖt møc h­ëng l­¬ng h­u ®­îc quy ®Þnh lµ 45% so víi møc tiÒn l­¬ng ngh¹ch bËc, l­¬ng hîp ®ång cho ng­êi cã 15 n¨m lµm viÖc vµ ®ãng b¶o hiÓm x· héi, sau ®ã cø thªm mçi n¨m ®­îc thªm 2% vµ cao nhÊt lµ 75% cho ng­êi cã 30 n¨m tham gia b¶o hiÓm x· héi. Ngoµi ra, ng­êi lao ®éng nÕu cã thêi gian tham gia b¶o hiÓm x· héi tõ n¨m thø 31 trë lªn th× mçi n¨m thªm ®­îc ®­îc h­ëng trî cÊp mét lÇn b»ng 1/2 th¸ng tiÒn l­¬ng, tèi ®a kh«ng qu¸ 5 th¸ng tiÒn l­¬ng. Víi quy ®Þnh nµy ®· tõng b­íc c©n ®èi ®­îc thu- chi b¶o hiÓm x· héi.
§Ó thùc hiÖn chÕ ®é chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x· héi vµ qu¶n lý quü b¶o hiÓm x· héi theo luËt ®Þnh, xo¸ bá tÝnh hµnh chÝnh trong ho¹t ®éng b¶o hiÓm x· héi, ngµy 16/02/1995 ChÝnh phñ ra NghÞ ®Þnh sè 16/CP vÒ viÖc thµnh lËp B¶o hiÓm x· héi ViÖt Nam c¨n cø LuËt tæ chøc ChÝnh phñ Ngµy 30 th¸ng 9 n¨m 1992 vµ ®iÒu 150 Bé luËt Lao ®éng, xÐt theo ®Ò nghÞ cña Bé tr­ëng, Tr­ëng ban Tæ chøc- C¸n bé ChÝnh phñ. B¶o hiÓm x· héi ViÖt Nam ®­îc thµnh lËp trªn c¬ së thèng nhÊt c¸c tæ chøc B¶o hiÓm x· héi hiÖn nay ë Trung ­¬ng vµ ®Þa ph­¬ng thuéc hÖ thèng lao ®éng- Th­¬ng binh vµ X· héi vµ Tæng liªn ®oµn Lao ®éng ViÖt Nam ®Ó gióp ChÝnh phñ chØ ®¹o c«ng t¸c qu¶n lý quü B¶o hiÓm x· héi vµ thùc hiÖn c¸c chÕ ®é, chÝnh s¸ch B¶o hiÓm x· héi theo ph¸p luËt cña Nhµ n­íc.B¶o hiÓm x· héi ViÖt Nam cã t­ c¸ch ph¸p nh©n, h¹ch to¸n ®éc lËp vµ ®­îc Nhµ n­íc b¶o hé, cã con dÊu riªng, cãi tµi kho¶n, cã trô së ®Æt t¹i thµnh phè Nµ Néi.

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Thực trạng về quỹ bảo hiểm xã hội của nước ta hiện nay

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *