[block id=”bo-sung-1″]

Tổchức và hoạt động điều tra vụán hình sựcủa cơquan công tốtrên thếgiới phụthuộc
vào cách thức tổchức, vịtrí của cơquan này trong hệthống cơquan nhà nước và phụthuộc vào
việc xác định mô hình tốtụng hình sự ởmỗi quốc gia. Bài viết đã chỉra trong các mô hình tốtụng
hình sự, đa phần các nước không tổchức hệthống cơquan điều tra riêng mà hoạt động điều tra
thường được giao cho các cơquan nhà nước khác nhau thực hiện dưới sựchỉ đạo, điều hành của
cơquan công tố, hoặc do cơquan công tốtrực tiếp đảm nhiệm. Trên cơsở đó, tác giả đã đưa ra
các kiến nghịhoàn thiện pháp luật vềtổchức và hoạt động của Cơquan điều tra thuộc Viện kiểm
sát nhân dân Tối cao theo hướng tiếp cận với mô hình điều tra mang tính phổquát trên thếgiới
phục vụyêu cầu cải cách tưpháp ởnước ta hiện nay.

to_chuc_va_hoat_dong_dieu_tra_vu_an_hinh_su_cua_vien_kiem

pdf12 trang | Chia sẻ: superlens | Ngày: 19/09/2015 | Lượt xem: 1340 | Lượt tải: 3download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Tổ chức và hoạt động điều tra vụ án hình sự của Viện kiểm sát/Viện công tố ở một số nước trên thế giới – Những kinh nghiệm rút ra đối với việc đổi mới cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học,Tập 30, Số 1 (2014) 1-12
1
NGHIÊN CỨU
Tổ chức và hoạt động điều tra vụ án hình sự của Viện kiểm
sát/Viện công tố ở một số nước trên thế giới – Những kinh
nghiệm rút ra đối với việc đổi mới Cơ quan điều tra
Viện kiểm sát nhân dân
Nguyễn Ngọc Chí*
Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội,
144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 22 tháng 10 năm 2013
Chỉnh sửa ngày 16 tháng 2 năm 2014; Chấp nhận đăng ngày 15 tháng 3 năm 2014
Tóm tắt: Tổ chức và hoạt động điều tra vụ án hình sự của cơ quan công tố trên thế giới phụ thuộc
vào cách thức tổ chức, vị trí của cơ quan này trong hệ thống cơ quan nhà nước và phụ thuộc vào
việc xác định mô hình tố tụng hình sự ở mỗi quốc gia. Bài viết đã chỉ ra trong các mô hình tố tụng
hình sự, đa phần các nước không tổ chức hệ thống cơ quan điều tra riêng mà hoạt động điều tra
thường được giao cho các cơ quan nhà nước khác nhau thực hiện dưới sự chỉ đạo, điều hành của
cơ quan công tố, hoặc do cơ quan công tố trực tiếp đảm nhiệm. Trên cơ sở đó, tác giả đã đưa ra
các kiến nghị hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Cơ quan điều tra thuộc Viện kiểm
sát nhân dân Tối cao theo hướng tiếp cận với mô hình điều tra mang tính phổ quát trên thế giới
phục vụ yêu cầu cải cách tư pháp ở nước ta hiện nay.
Từ khóa: Hoạt động điều tra, đổi mới, Cơ quan điều tra thuộc Viện kiểm sát nhân dân.
1. Vài nét về mô hình tổ chức hoạt động
điều tra của một số quốc gia trên thế giới*
Tổ chức và hoạt động điều tra vụ án hình sự
của cơ quan công tố trên thế giới phụ thuộc
vào cách thức tổ chức, vị trí của cơ quan này
trong hệ thống cơ quan nhà nước và phụ
thuộc vào việc xác định mô hình tố tụng hình
sự ở mỗi quốc gia. Qua nghiên cứu, thấy rằng
trong các mô hình tố tụng hình sự, đa phần
_______
*ĐT: 84 – 903408336
Email: chinn1957@yahoo.com
các nước không tổ chức hệ thống cơ quan
điều tra riêng mà hoạt động điều tra thường
được giao cho các cơ quan nhà nước khác
nhau thực hiện dưới sự chỉ đạo, điều hành của
cơ quan công tố, hoặc do cơ quan công tố trực
tiếp đảm nhiệm. Tính phổ cập của cách tổ
chức hoạt động điều tra này xuất phát từ quan
niệm điều tra là một trong những nội dung
của quyền công tố, để truy cứu trách nhiệm
hình sự (TNHS) một người thì cơ quan công
tố phải tiến hành điều tra thu thập chứng cứ
và phải chịu trách nhiệm về tất cả các hành vi
tố tụng của hoạt động điều tra. Dưới đây sẽ
N.N. Chí / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 1-12
2
xem xét mô hình về việc tổ chức hoạt động
điều tra trong tố tụng hình sự một số quốc gia
tiêu biểu
a, Tổ chức điều tra trong Luật TTHS của Đức
Ở Đức, cơ quan công tố là chủ thể tiến
hành hoạt động điều tra, nên họ không thành
lập hệ thống Cơ quan điều tra riêng biệt như
Luật tố tụng hình sự Việt Nam. Vì vậy, luật
qui định Cơ quan công tố có trách nhiệm trong
toàn bộ hoạt động điều tra. Cơ quan công tố
phải tiến hành điều tra ngay khi nhận được tin
báo, tố giác về tội phạm. Khi vụ án được khởi
tố, cơ quan công tố có quyền và trách nhiệm
áp dụng tất cả các biện pháp của Luật tố tụng
hình sự để thu thập chứng cứ chứng minh tội
phạm và hành vi phạm tội của bị can, bị cáo,
làm rõ tất cả các tình tiết liên quan đến vụ án.
Trong quá trình điều tra, cơ quan công tố có
trách nhiệm thu thập chứng cứ buộc tội và cả
những chứng cứ gỡ tội để bảo đảm sự khách
quan, công bằng, không thiên vị trong lĩnh vực
tư pháp hình sự (Điều 161(II) Bộ luật TTHS
CHLB Đức). Từ năm 1975, Luật của Đức qui
định Công tố viên có toàn quyền tiến hành điều
tra trên tất cả các phương diện đối với tất cả
các tình tiết liên quan đến vụ án, chỉ trong
những trường hợp cần thiết sẽ yêu cầu cảnh sát
hỗ trợ theo lệnh của cơ quan công tố. Mặc dù
Công tố viên có toàn quyền điều tra nhưng luật
cũng quy định cho Cảnh sát có nghĩa vụ phải
tiến hành điều tra ngay khi nhận được tin báo
về tội phạm mà không cần chờ lệnh của cơ
quan công tố. Chỉ trong những trường hợp rất
ngoại lệ thì Công tố viên mới tự mình điều tra
để xác định tính xác thực của các tin báo và tố
giác về tội phạm. Thông thường Cảnh sát cũng
phải liên hệ với Công tố viên, đặc biệt khi giải
quyết các vụ án nghiêm trọng hay các Tội
phạm kinh tế. Có một bộ phận của cơ quan
Công tố chuyên trách điều tra về tội phạm lừa
đảo, gian lận nghiêm trọng, ở bộ phận này
Công tố viên có ảnh hưởng lớn đến hướng điều
tra và đưa ra hướng dẫn trực tiếp đến hoạt
động điều tra, đưa ra tư vấn về chứng cứ
chuyên ngành, quyết định việc trưng cầu
chuyên gia giám định Theo nguyên tắc, đặc
biệt ở các thành phố lớn, cơ quan công tố chỉ
được thông báo về vụ án sau khi Cảnh sát đã
thảo xong kết luận điều tra và tại giai đoạn này
thì đã quá muộn để Công tố viên có thể can
thiệp vào quá trình giải quyết vụ án. Vai trò
chính của Công tố viên chỉ đơn thuần là truy tố
chứ không phải điều tra tội phạm. Cảnh sát
được chia làm hai loại là Cảnh sát hình sự và
Cảnh sát bảo vệ. Theo qui định, Cảnh sát bảo
vệ thường điều tra các tội phạm ít nghiêm
trọng, trong khi Cảnh sát hình sự điều tra các
tội phạm nghiêm trọng và những tội phạm đòi
hỏi tính chuyên nghiệp trong một số lĩnh vực
nhất định như các tội lừa đảo tài chính hay tội
phạm về môi trường. Việc thành lập và tổ chức
lực lượng cảnh sát là vấn đề riêng của từng
bang và về nguyên tắc không có lực lượng
cảnh sát tập trung liên bang1. Các lực lượng
cảnh sát hoạt động dưới quyền của Bộ trưởng
Bộ Nội vụ từng bang. Cảnh sát đóng vai trò
chính trong quá trình điều tra và chủ động tiến
hành các hoạt động điều tra. Chỉ trong những
trường hợp phức tạp và nghiêm trọng thì cảnh
sát điều tra mới chịu sự chỉ đạo trực tiếp của
Công tố viên. Tuy nhiên, trong mọi trường hợp
trách nhiệm pháp lý đối với tất cả các hoạt
động điều tra vẫn thuộc về cơ quan công tố.
Trong hoạt động điều tra, pháp luật tố tụng
hình sự của Đức quy định rất chặt chẽ những
hoạt động xâm phạm đến các quyền tự do của
_______
1
Cơ cấu cảnh sát liên bang duy nhất là Cơ quan liên bang
về bảo vệ Hiến pháp (Bundesamt fur Verfassungsschutz)
chịu trách nhiệm về các vụ án chính trị và Văn phòng tội
phạm liên bang (Bundeskiriminalamt/BKA) chịu trách
nhiệm về các tội phạm xuyên liên bang và tội phạm có
yếu tố nước ngoài.
N.N. Chí / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 1-12 3
công dân nhất là khi áp dụng các biện pháp:
bắt tạm giam, khám xét, bắt giữ, nghe, ghi âm
liên lạc các cuộc viễn thông và khám người.
Những hoạt động này chỉ có hiệu lực nếu được
áp dụng tương xứng với mục đích của từng
hoạt động trên. Mọi bằng chứng liên quan thu
được do vi phạm nguyên tắc này sẽ không
được Tòa án chấp nhận. Khi xem xét áp dụng
một trong những biện pháp như vậy, cơ quan
công tố phải làm đơn đề nghị thẩm phán Tòa
án địa phương ra lệnh (Điều 162 Bộ luật TTHS
CHLB Đức). Lệnh phải được ban hành ngay
khi có đủ chứng cứ chứng minh sự cần thiết
tiến hành các biện pháp cưỡng chế, ngăn chặn
đó (Điều 162).
Tất cả các giai đoạn tố tụng, việc thẩm vấn
bị cáo tuân theo nguyên tắc không được có
hành động tàn tệ với bị can, bị cáo. Họ có
quyền giữ im lặng từ khi bắt đầu cuộc điều tra
và phải được thông báo về quyền này trước
phiên thẩm vấn, hỏi cung đầu tiên.
Đối với vấn đề bắt và tạm giam, Luật Đức
phân biệt giữa biện pháp tạm giam và bắt. Tạm
giam trong giai đoạn tiền xét xử (giai đoạn
điều tra) là sự hạn chế nghiêm khắc nhất quyền
tự do cá nhân theo Bộ luật tố tụng hình sự. Do
đó, chỉ có Thẩm phán mới có quyền ra lệnh
này và lệnh này phải được thực hiện như một
biện pháp an ninh chứ không phải với mục
đích làm cho người bị tình nghi nếm mùi nhà
tù khi mà giả định vô tội vẫn đang áp dụng.
Theo quy định, thời hạn tạm giam trong giai
đoạn tiền xét xử được tự động trừ vào thời gian
chấp hành án, trừ khi bị can từ bỏ đặc quyền
này do thái độ bất hợp tác sau khi phạm tội.
Việc tạm giam được thực hiên theo lệnh của
Thẩm phán (Điều 114 (I) Bộ luật TTHS
CHLBĐức) dựa trên đơn yêu cầu của Công tố
viên (các điều 125 I và 128 II Bộ luật TTHS
CHLBĐức). Lệnh tạm giam phải xác định rõ
bị can và các chi tiết về tội trạng của người đó,
cơ sở pháp lý cũng như cơ sở của việc bắt giữ
và sự cần thiết của việc bắt giữ. Lệnh tạm giam
phải được huỷ bỏ trong các trường hợp do Luật
qui định.
Tài liệu thu đươc từ việc khám xét phải
được Công tố viên kiểm tra. Những người
khác tham gia điều tra cũng có thể xem xét các
tài liệu đó nhưng chỉ khi được chủ sở hữu đồng
ý. Chủ sở hữu có quyền yêu cầu liệt kê danh
sách, những đồ vật bị khám xét. Nếu quá trình
khám xét thu được các đồ vật khác, có dấu
hiệu nghi ngờ về một tội phạm khác thì những
đồ vật đó cũng có thể bị thu giữ tạm thời để
xác định xem chúng có liên quan đến một vụ
phạm tội khác hay không (Điều 108 Bộ luật
TTHS CHLBĐức). Trường hợp ghi âm điện
thoại, Tòa án tối cao phải loại trừ lời khai của
nhân chứng và lời thú tội của bị cáo nếu việc
ghi âm điện thoại đó là bất hợp pháp.
Những đồ vật có giá trị chứng minh có thể
bị thu giữ nếu người kiểm soát chúng không tự
nguyện đưa ra. Mặt khác, việc thu giữ có thể
được thực hiện dự chỉ dựa vào những nghi ngờ
bề ngoài, không cần thiết phải có biểu hiện rõ
ràng về hành động. Thẩm quyền ra lệnh thu
giữ thuộc về Thẩm phán nhưng trong trường
hợp khẩn cấp thì Công tố viên và Cảnh sát viên
bổ trợ của Công tố viên cũng có thể ra lệnh
này. Lệnh thu giữ của Tòa án phải mô tả chính
xác đồ vật bị thu giữ và lý do thu giữ.
Cảnh sát, Công tố viên có thể thực hiện
những biện pháp cưỡng chế của tố tụng hình
sự trong trường hợp khẩn cấp, có thể ra lệnh
khám người và lấy mẫu máu của người bị buộc
tội, khám những người khác, thu giữ, khám
xét, kiểm soát trên đường, tạm thời thu giữ đồ
vật vì lý do an ninh, bắt và điều tra qua máy
tính. Việc thu giữ thư tín, điện tín, chặn và
nghe lén các cuộc liên lạc và kê biên bất động
sản trong trường hợp khẩn cấp Công tố viên có
quyền ra lệnh và thực hiện nhưng sau đó phải
có sự phê chuẩn của tòa án. Trong giai đoạn
tiền xét xử Thẩm phán có chức năng kiểm soát
đối với các cơ quan có chức năng điều tra.
Như vậy, ở Cộng hòa Liên bang Đức, việc
điều tra thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của
cơ quan công tố, Công tố viên có quyền can
thiệp vào tất cả các hoạt động điều tra vụ án,
chỉ huy hoạt động điều tra và chịu trách nhiệm
về toàn bộ hoạt động điều tra. Việc kiểm soát
N.N. Chí / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 1-12
4
hoạt động điều tra thuộc thẩm quyền của thẩm
phán thụ lý vụ án.
b, Tổ chức điều tra trong Luật TTHS của Pháp
Ở Pháp cũng không thành lập cơ quan
điều tra riêng mà chỉ có các cơ quan nhà nước
được giao tiến hành hoạt động điều tra, như cơ
quan cảnh sát, cơ quan hải quan, thuế vụ Cơ
quan công tố được giao trách nhiệm tổ chức,
chỉ đạo, quản lý điều tra, thậm chí có thể trực
tiếp tiến hành điều tra và phải chịu trách nhiệm
về kết quả điều tra. Việc điều tra ở Pháp được
coi là một phần của quyền công tố nên cơ quan
công tố có thẩm quyền và có trách nhiệm đối
với hoạt động này. Vì vậy, việc tiếp nhận và
xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, mặc dù pháp
luật quy định cho nhiều cơ quan nhưng Viện
công tố là cơ quan được giao trách nhiệm theo
dõi, quản lý mọi thông tin về tội phạm và
quyết định việc xử lý các tố giác, tin báo về
tội phạm. Các cơ quan, tổ chức khi tiếp nhận
tố giác, tin báo về tội phạm phải kịp thời
thông báo cho Viện công tố. Bộ phận trực ban
của Viện công tố gồm các trợ lý Công tố viên
trực ban 24/24 có trách nhiệm tiếp nhận,
quyết định xử lý tin báo, tố giác về tội phạm,
trực tiếp tiến hành một số hoạt động điều tra
khi thấy cần thiết như lấy lời khai ban đầu,
khám nghiệm hiện trường[1].
Trong giai đoạn điều tra, Viện công tố có
trách nhiệm chỉ đạo hoạt động việc điều tra và
quyết định áp dụng các biện pháp ngăn chặn,
biện pháp điều tra thu thập chứng cứ. Tất cả
các hoạt động điều tra của các cơ quan được
giao tiến hành hoạt động điều tra phải thông
báo đầy đủ, kịp thời cho Viện công tố để quyết
định hướng xử lý tiếp theo. Các nhân viên điều
tra trong các cơ quan chỉ tham gia điều tra vụ
án khi được Viện trưởng Viện công tố cấp
phép điều tra, trong trường hợp họ không đáp
ứng yêu cầu chuyên môn, có vi phạm hoặc
không tuân thủ yêu cầu của Công tố viên thì
Viện trưởng Viện công tố có thể quyết định
tạm đình chỉ việc tham gia điều tra đối với
những người này tối đa là 2 năm. Pháp luật
cũng qui định Công tố viên có quyền chấm
điểm đối với nhân viên điều tra theo các tiêu
chí như: khả năng điều tra vụ án, trình độ
soạn thảo các văn bản tố tụng, phẩm chất đạo
đức, giá trị các thông tin mà nhân viên điều
tra chuyển cho Cơ quan công tố.
Ngoài ra, ở Pháp còn qui định chế định
Thẩm phán điều tra đối với những vụ án
nghiêm trọng, phức tạp do Viện công tố
chuyển sang. Kết thúc quá trình điều tra, Thẩm
phán ra quyết định đưa vụ án ra Tòa hoặc đình
chỉ vụ án, đồng thời chuyển quyết định cùng
hồ sơ vụ án cho Viện công tố để có ý kiến.
Viện công tố có quyền yêu cầu Thẩm phán
thực hiện thêm một số hoạt động điều tra, có
quyền phản đối quyết định của Thẩm phán
điều tra.
Như vậy, trách nhiệm trong giai đoạn điều
tra ở Pháp thuộc về hoặc Cơ quan Công tố đối
với hầu hết các vụ án, hoặc do Thẩm phán tiến
hành đối với một số ít vụ án là tội phạm
nghiêm trọng, phức tạp. Các cơ quan nhà nước
khác bên cạnh chức năng quản lý những lĩnh
vực nhất định theo sự phân công thì có thẩm
quyền tiến hành một số hoạt động điều tra dưới
sự chỉ đạo, quản lý của Cơ quan công tố.
c, Tổ chức điều tra trong Luật TTHS của Hoa Kỳ
Ở Hoa Kỳ, cơ quan công tố và hoạt động
điều tra được phân chia theo cấp bang và liên
bang. Cấp bang, do pháp luật mỗi bang khác
nhau nên việc tổ chức hoạt động điều tra cũng
khác nhau. Tuy nhiên, việc tổ chức hoạt động
ở các bang có điểm chung là không hình thành
cơ quan điều tra chuyên trách mà nhiệm vụ
này được giao cho cơ quan cảnh sát và các cơ
quan thực thi pháp luật khác. Trong các cơ
N.N. Chí / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 1-12 5
quan công tố có Chưởng lý và các Công tố
viên, tuy nhiên họ không trực tiếp tiến hành
điều tra mà các hoạt động điều tra do cơ quan
Cảnh sát và các cơ quan thực thi pháp luật.
Công tố viên có vai trò chỉ dẫn việc tìm kiếm
bằng chứng đối với cảnh sát để hướng dẫn thủ
tục bắt giam và đảm bảo việc thu thập các
chứng cứ theo đúng thủ tục. Tuy nhiên, ở một
số thành phố lớn, các văn phòng công tố cũng
có những Thanh tra cảnh sát riêng của mình để
tiến hành điều tra.
Ở cấp liên bang, thì việc truy tố đối với các
tội phạm liên bang (các tội phạm liên bang
thường là những tội nghiêm trọng như buôn
bán ma túy, giết người, quan chức chính quyền
phạm tội hoặc tham nhũng, các tội xâm phạm
lợi ích quốc gia như phản quốc v.v) thuộc
thẩm quyền Chưởng lý. Khác với mô hình tổ
chức điều tra ở các bang, cấp liên bang thành
lập cơ quan điều tra chuyên trách (Cơ quan
điều tra liên bang) cơ quan duy nhất có thẩm
quyền điều tra tất cả các tội phạm liên bang.
Trong quá trình điều tra các điều tra viên phải
thường xuyên trao đổi với Văn phòng công tố
liên bang tại quận nơi xảy ra tội phạm. Sau khi
các thông tin về chứng cứ đó được Điều tra
viên thu thập, họ sẽ trình lên cho Bộ Tư pháp
hoặc Chưởng lý liên bang. Sau đó Công tố
viên liên bang sẽ quyết định có truy tố vụ việc
ra tòa hay không [2].
Tóm lại, trong quá trình điều tra, dù ở cấp
bang hay liên bang thì Cơ quan công tố và
Công tố viên Hoa Kỳ vẫn có thẩm quyền quyết
định đến các hoạt động điều tra. Họ có thực
quyền để định đoạt hồ sơ vụ án có thể để ra
để buộc tội chính thức hay không. Công tố
viên có thể không chấp nhận hồ sơ buộc tội do
cảnh sát gửi tới cho đến khi những yêu cầu về
chứng cứ của họ được cảnh sát đáp ứng, họ
cũng có thể từ chối phê chuẩn lệnh bắt giam
của cảnh sát. Ngoài ra, Công tố viên cũng có
thể hủy bỏ hoặc đình chỉ vụ việc khi xét thấy
việc điều tra của cảnh sát không đúng thủ tục
hoặc chứng cứ yếu, không đủ để buộc tội hoặc
có khả năng Tòa án sẽ không chấp nhận các
chứng cứ đó.
d, Tổ chức điều tra trong Luật TTHS của Anh
Trong giai đoạn điều tra, hầu hết các vụ
việc hình sự đều do cảnh sát đảm trách, nhưng
không gọi là cơ quan điều tra. Cơ quan Công
tố Hoàng gia không có quyền kiểm tra công tác
quản lý nội bộ của cảnh sát cũng như không
được can thiệp vào cách thức thực hiện chức
năng của họ. Luật sư công tố tại các đồn cảnh
sát chỉ làm chức năng tư vấn, họ không có
quyền chỉ đạo việc điều tra của cảnh sát và
cũng không có quyền chỉ thị cho cảnh sát về
việc thu thập chứng cứ. Họ chỉ có quyền chỉ
dẫn cho cảnh sát về các vấn đề pháp lý trong
điều tra như tính liên quan, giá trị chứng minh
của chứng cứ và khả năng có thể chấp nhận
của các chứng cứ đó được thu thập[3].
Ngoài ra cảnh sát có thể yêu cầu Công tố viên
chỉ dẫn các vấn đề về pháp luật liên quan đến
việc điều tra. Khi đó có đủ căn cứ, cảnh sát có
thể lựa chọn một trong các khả năng để đưa ra
quyết định xử lý đối với vụ án. Nếu cảnh sát
quyết định buộc tội, họ phải chuyển toàn bộ hồ
sơ cho Công tố viên để quyết định có truy tố hay
không. Phần lớn các thủ tục tố tụng hình sự đều
do Cơ quan công tố Hoàng gia đảm nhiệm.
Nhiệm vụ chính của họ là tiến hành các thủ tục tố
tụng hình sự do cơ quan cảnh sát và các cơ quan
có thẩm quyền khác khởi tố và tiến hành tố tụng
hình sự theo các quy định của Bộ luật về Công tố
viên Hoàng gia – chỉ dẫn cho cảnh sát những vấn
đề liên quan đến tội phạm hình sự.
e, Tổ chức điều tra trong LTTHS của Trung
Quốc
Trung Quốc cũng không tổ chức hệ thống
cơ quan điều tra riêng biệt mà hoạt động điều
N.N. Chí / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Luật học, Tập 30, Số 1 (2014) 1-12
6
tra được tổ chức theo hai hướng: Thứ nhất,
Viện kiểm sát trực tiếp tiến hành điều tra đối
với một số loại tội phạm như: Các tội tham
nhũng, Tội thiếu trách nhiệm của cán bộ nhà
nước, các tội xâm phạm các quyền cá nhân của
công dân như giam giữ trái phép, bức cung,
dùng nhục hình, trả thù, mưu hại, khám xét trái
phép và tội phạm xâm phạm quyền dân chủ
của công dân do cán bộ nhà nước lợi dụng
chức quyền để thực hiện; Thứ hai, những tội
phạm còn lại được giao cho các cơ quan nhà
nước khác tiến hành hoạt động điều tra dưới sự
chỉ đạo của Viện kiểm sát [4]. Theo quy định
của Hiến pháp, Luật tố tụng hình sự, Luật tổ
chức Quốc vụ viện và Luật cảnh sát nhân dân
Trung Quốc, cơ quan có quyền tiến hành điều
tra trong Tố tụng hình sự bao gồm: Cơ quan
công an, Cơ quan an ninh quốc gia, Viện kiểm
sát, Cơ quan bảo vệ của quân đội, Cơ quan bảo
vệ của nhà tù.
g, Tổ chức điều tra trong Luật TTHS của Nhật
Bản
Ở Nhật Bản cũng không thành lập hệ
thống cơ quan điều tra, mà giao hoạt động điều
tra cho cơ quan cảnh sát và những cơ quan nhà
nước khác. Theo pháp luật TTHS qui định, có
tới 14 cơ quan nhà nước khác được giao tiến
hành hoạt động điều tra trong lĩnh vực quản lý
của mình, như: Cơ quan an toàn hàng hải xử lý
những tội phạm liên quan đến an toàn trên biển
cũng như những tội phạm xảy ra trên biển; Cơ
quan thanh tra lao động có quyền giải quyết
những tội phạm liên quan đến Luật về tiêu
chuẩn lao động; Cơ quan kiểm soát ma túy xử
lý những tội phạm về ma túy… Tuy nhiên, cơ
quan cảnh sát có thẩm quyền điều tra rộng
nhất, về nguyên tắc các nhân viên cảnh sát có
quyền điều tra tất cả các tội phạm kể cả những
tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của các cơ
quan nhà nước khác. Ngoài ra, cơ quan cảnh
sát còn được qui định như là cơ quan đầu mối
tiếp nhận hồ sơ vụ án điều tra ban đầu của các
cơ quan có thẩm quyền điều tra khác để tiếp
tục điều tra và

[block id=”bo-sung”]

Từ khóa: Tổ chức và hoạt động điều tra vụ án hình sự của Viện kiểm sát/Viện công tố ở một số nước trên thế giới – Những kinh nghiệm rút ra đối với việc đổi mới cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *